Không đủ tiền mua chip thì sao? Nvidia hợp tác với Phố Wall, biến năng lực tính toán AI thành tài sản có thể tài trợ, có thể đóng gói

Nvidia đang hợp tác với Phố Wall, biến chip AI thành một loại tài sản có thể chứng khoán hóa hoàn toàn mới, nhằm mở ra kênh huy động vốn cho các doanh nghiệp AI vừa và nhỏ không có khả năng mua GPU đắt tiền – tuy nhiên, mô hình này đồng thời cũng làm dấy lên những nghi ngờ sâu sắc về chất lượng tài sản thế chấp và rủi ro tài trợ vòng.

Theo Tạp chí Phố Wall hôm thứ Ba, CEO Nvidia Jensen Huang tuần này đã công bố hợp tác chiến lược với Apollo Global Management, BlackRock, Blackstone, Brookfield Asset Management, Goldman Sachs và KKR, mục tiêu là xây dựng một hệ thống tài trợ chip AI có quy mô lên tới 500 tỷ USD.

Hệ thống này sẽ sử dụng phần cứng AI của Nvidia làm tài sản cơ sở, phát hành nợ công và nợ riêng cho các nhà đầu tư tổ chức như quỹ hưu trí, công ty bảo hiểm và quỹ chủ quyền quốc gia. Số vốn huy động được sẽ bơm vào các nền tảng chuyên dụng, dùng để hỗ trợ tài chính cho hoạt động mua sắm hoặc thuê chip của các doanh nghiệp AI. Hiện tại, chưa có bất kỳ thương vụ gọi vốn thực tế nào được hoàn tất trong khuôn khổ hợp tác này.

Bối cảnh thị trường của mô hình này là: Nhu cầu về năng lực tính toán AI tiếp tục tăng mạnh, nhưng chi phí vay vốn cũng tăng cao; các doanh nghiệp AI vừa và nhỏ bị các ông lớn công nghệ xếp hạng tín nhiệm cao chiếm lĩnh nguồn cung trái phiếu, ngày càng bị gạt ra bên lề thị trường nợ. CEO BlackRock, Larry Fink, so sánh giai đoạn lịch sử hiện tại của tài trợ năng lực tính toán AI với điểm khởi đầu của thị trường chứng khoán hóa khoản vay thế chấp vào thập niên 1970. Tuy nhiên, những người chỉ trích lo ngại việc sử dụng chip thay đổi nhanh làm tài sản thế chấp mang theo rủi ro mất giá quá nhanh, trong khi một số cam kết “bảo lãnh” từ chính Nvidia càng làm dấy lên tranh cãi về “tài trợ vòng lặp”.

Bế tắc tài trợ thúc đẩy đổi mới tài chính

Mâu thuẫn cốt lõi mà Nvidia đối mặt là: Nhóm khách hàng giá trị nhất của họ – gồm nhiều phòng thí nghiệm AI vừa và nhỏ, công ty điện toán đám mây và doanh nghiệp – thường không đủ sức trả chi phí mua chip trực tiếp, và môi trường lãi suất cao hiện tại càng làm khó khăn thêm.

Dữ liệu từ nghiên cứu toàn cầu của Bank of America cho thấy, tính đến đầu tháng 8 năm nay, các ông lớn công nghệ, dự án trung tâm dữ liệu và các công cụ tài trợ chip đã phát hành trái phiếu liên quan đến AI lên tới 344 tỷ USD, tăng hơn 200 tỷ USD so với cả năm 2025. Tuy nhiên, dòng cung ứng này chủ yếu đến từ các ông lớn công nghệ nhận được xếp hạng đầu tư như Meta, Alphabet và Amazon, khiến các bên vay tín nhiệm yếu gặp khó khăn ngày càng lớn trên thị trường nợ.

Nhà cung cấp dịch vụ điện toán AI CoreWeave tháng này đã hoàn tất thương vụ vay trị giá 2,6 tỷ USD với lợi suất vượt lãi suất chuẩn 5,5 điểm phần trăm, tương đương hơn 9%. Trong khi đó, kỳ vọng giá phát hành ban đầu của bên bảo lãnh thấp hơn tỷ lệ lãi suất kết thúc đến tận 1,25 điểm phần trăm. Galaxy Digital tháng trước đã phát hành trái phiếu rác trị giá 3,5 tỷ USD để xây dựng một trung tâm dữ liệu tại Texas cho thuê lại cho CoreWeave, lãi suất yêu cầu gần 10%. Những ví dụ này cho thấy rõ ràng sức ép tài trợ mà các khách hàng AI tín nhiệm yếu đang gánh chịu.

Chứng khoán hóa chip: logic của hạng mục tài sản mới

Cơ chế cốt lõi của hợp tác lần này là chứng khoán hóa tài sản chip AI thông qua phương tiện chuyên biệt (SPV). Cụ thể: Nhà đầu tư mua nợ từ SPV, SPV dùng vốn huy động để mua phần cứng Nvidia, sau đó cho thuê thiết bị này tới khách hàng cuối. Khách hàng trả tiền thuê cho SPV, SPV trả gốc và lãi cho nhà đầu tư.

Các bên tham gia coi cấu trúc này tương tự như hình thức chứng khoán hóa máy bay, thẻ tín dụng hoặc khoản vay thế chấp – tức một loại tài sản mới. Logic cốt lõi là: Nhu cầu chip AI Nvidia vượt xa cung ứng, nếu một khách hàng vi phạm hợp đồng, khách hàng mới sẽ nhanh chóng thế chỗ, đảm bảo nguồn tiền tương đối ổn định cho nhà đầu tư trái phiếu. Với các nhà đầu tư nợ lạc quan về triển vọng ngành AI nhưng không muốn chịu rủi ro của từng khách vay đơn lẻ, công cụ này có sức hút nhất định.

Jensen Huang tuyên bố trên nền tảng X rằng Nvidia có thể tham gia một số dự án thông qua “cơ chế hỗ trợ giá trị còn lại”, dùng bảng cân đối kế toán của mình bảo lãnh tối đa 25% chi phí dự án. Điều này có nghĩa, nếu khách hàng cuối vi phạm hợp đồng và giá trị tài sản cơ sở giảm dưới mức quy định, Nvidia sẽ gánh chịu khoản lỗ tương ứng. Đối thủ Broadcom cũng từng cung cấp bảo lãnh tương tự trong thương vụ hỗ trợ tài chính thuê chip trị giá 35 tỷ USD mà Apollo, Blackstone và một nhóm ngân hàng thực hiện với Anthropic vào tháng 6 năm nay, với mức cam kết tối đa được công khai lên tới 29 tỷ USD.

Tranh cãi về chất lượng tài sản thế chấp và tài trợ vòng lặp

Xoay quanh mô hình tài trợ mới này, thị trường có hai nghi vấn cốt lõi.

Thứ nhất là tính ổn định về giá trị của chip với vai trò tài sản thế chấp. Người sáng lập và đối tác điều hành của văn phòng đầu tư gia đình Cresset quy mô 260 tỷ USD, Jack Ablin cho biết: “Điều này tất nhiên là rất tốt cho Nvidia, khách hàng của họ cần vốn. Nhưng nếu bạn là nhà đầu tư nợ với tài sản thế chấp là năng lực tính toán, lịch sử chứng minh vòng đời tài sản này ngắn như rau xà lách.” Jensen Huang phản hồi rằng khách hàng Nvidia vẫn đang sử dụng chip đời cũ, chứng tỏ phần cứng vẫn giữ giá trị lâu sau khi ra mắt. Các lãnh đạo tham gia thỏa thuận cũng nhiều lần nhấn mạnh trên truyền hình rằng chip Nvidia cung không đủ cầu, trở thành tài sản thế chấp chất lượng cao, khác biệt nhiều so với bộ vi xử lý máy tính thông thường vốn dễ mất giá.

Thứ hai là nguy cơ tài trợ vòng lặp. Nvidia trước đây từng bị chỉ trích vì đầu tư vào công ty mua chip của mình, hoặc dùng chính bảng cân đối kế toán bảo lãnh tài trợ cho họ. Chuyên gia phân tích Joseph Moore của Morgan Stanley viết trong báo cáo hôm thứ Ba rằng việc đưa các bên thứ ba tham gia vào quyết định tín dụng “trên lý thuyết có thể giảm bớt lo ngại về tài trợ vòng lặp… nhưng thực tế sẽ khiến tranh cãi thêm gay gắt.”

Nhà đầu tư Michael Burry – từng bán khống chứng khoán đảm bảo bằng khoản vay thế chấp, gần đây cũng đặt cược giá cổ phiếu AI như Nvidia giảm – đã nói thẳng trên Substack: “Cấu trúc tín dụng là thành phần tự nhiên của hệ thống tài chính. Nhưng nguyên nhân thực sự đáng lo ngại là khi những tín dụng phi tự nhiên được cấu trúc vào cuối một chu kỳ tăng giá chỉ để duy trì quán tính thị trường.”

Liệu hệ thống tài trợ này có thể trở thành hiện thực hay không sẽ phụ thuộc vào mức chấp nhận của nhà đầu tư trái phiếu. Hiện tại, chưa có giao dịch thực tế nào được thực hiện trong khuôn khổ này và các điều khoản cụ thể sẽ phần lớn do nhu cầu thị trường quyết định.

Những câu hỏi trọng tâm mà nhà bảo lãnh cần trả lời bao gồm: Nếu xây dựng hạ tầng AI chững lại, dự án trì hoãn hoặc hủy bỏ, dòng tiền của tài sản cơ sở sẽ biến động ra sao? Nếu Nvidia có đột phá kỹ thuật khiến giá trị chip cũ giảm nhanh, liệu “miếng đệm an toàn” của tài sản thế chấp có đủ vững chắc không? Câu trả lời cho những câu hỏi này sẽ quyết định “đường ống tài trợ” nối giữa năng lực tính toán AI và thị trường vốn toàn cầu có thể bơm bao nhiêu dòng tiền thực sự.