Mỹ và Venezuela đạt được thỏa thuận dầu mỏ 25 năm, mục tiêu sản lượng 1,5 triệu thùng/ngày

Mỹ và Venezuela đã ký một thỏa thuận hợp tác dầu mỏ quy mô lớn kéo dài 25 năm, với mục tiêu nâng sản lượng dầu thô của Venezuela lên 1,5 triệu thùng/ngày, liên quan đến việc phát triển 17 mỏ dầu chiến lược với quy mô đầu tư vượt quá 100 tỷ USD. Đây được coi là sự tiếp xúc kinh tế quan trọng nhất giữa hai nước trong nhiều thập kỷ, đồng thời là bước đi then chốt của chính quyền Trump nhằm tái định hình cục diện ngoại giao với Venezuela dựa trên lợi ích năng lượng.

Theo Kênh Thông tấn xã Tân Hoa Xã, Tổng thống lâm thời Venezuela, Delcy Rodríguez, ngày 28 thông báo rằng nước này đã đạt được thỏa thuận hợp tác dầu mỏ quy mô lớn với Mỹ. Thỏa thuận này sẽ cho phép các doanh nghiệp tư nhân tham gia, từ đó gia tăng mạnh sản lượng dầu và mang lại cho chính phủ Venezuela nguồn thuế vượt quá 209 tỷ USD. Trump cũng đã đăng trên mạng xã hội rằng Mỹ đã giành được "quyền kiểm soát phần lớn" đối với hơn 65 tỷ thùng dầu đã được phát hiện trữ lượng tại Venezuela.

Theo Reuters ngày 30 tháng 8 đưa tin, Rodríguez đã phát biểu trong chương trình truyền hình quốc gia vào đêm khuya, xác định thỏa thuận này là thỏa thuận “mang tính lịch sử”, cho rằng nó sẽ giúp phục hồi nền kinh tế Venezuela cũng như gia tăng nguồn thu ngân sách cho chính phủ. Bà cho biết, mỗi thùng dầu trong thỏa thuận sẽ có khoảng 19 USD lợi nhuận chuyển trực tiếp cho Venezuela, đồng thời nhấn mạnh nước này giữ "quyền sở hữu và chủ quyền" đối với tài nguyên thiên nhiên quốc gia. Tuy nhiên, theo Bloomberg, thỏa thuận này gây ra phản ứng mạnh từ cả hai phe chính trị tại Venezuela, khi vừa làm phật lòng phe cứng rắn ủng hộ Chavez, vừa vấp phải sự chỉ trích từ phe đối lập.

Điều khoản cốt lõi: Khung 25 năm, mục tiêu sản xuất 1,5 triệu thùng/ngày

Có thông tin cho biết, thỏa thuận này có hiệu lực trong 25 năm, với mục tiêu cốt lõi là nâng sản lượng dầu thô hàng ngày của Venezuela lên trên 1,5 triệu thùng. Rodríguez cho biết, mục tiêu sản lượng này chỉ là mục tiêu sơ bộ trong khuôn khổ thỏa thuận song phương. Quy hoạch rộng lớn hơn còn bao gồm phát triển 8 khối thăm dò mới như một phần của kế hoạch mở rộng tổng thể ngành năng lượng của Venezuela.

Thỏa thuận bao trùm phát triển 17 mỏ dầu chiến lược với tổng vốn đầu tư hơn 100 tỷ USD. Theo giá dầu chuẩn 65 USD/thùng, dự kiến thỏa thuận sẽ mang lại cho Venezuela khoảng 209 tỷ USD thuế, trong đó khoảng 19 USD/thùng sẽ chảy trực tiếp vào ngân sách chính phủ. Rodríguez cũng thừa nhận, số lợi nhuận thực tế phụ thuộc biến động giá dầu.

Reuters trích dẫn nguồn tin cho biết, Chevron dự kiến sẽ hoàn tất đàm phán sớm nhất và đưa liên doanh tại Venezuela vào khuôn khổ năng lượng mới của quốc gia này. Các quan chức Venezuela đang chuẩn bị ký thỏa thuận vào tuần tới, trao quyền thăm dò, khai thác dầu mỏ mới cho nhiều doanh nghiệp, bao gồm cả doanh nghiệp Mỹ.

Venezuela sở hữu trữ lượng dầu đã phát hiện lớn nhất thế giới, nhưng do nhiều năm thiếu đầu tư, quản lý yếu kém và bị cấm vận, sản lượng chỉ khoảng 1,25 triệu thùng/ngày hiện tại - thấp hơn nhiều so với tiềm năng. Theo bài báo, Trump khi công bố thỏa thuận nhấn mạnh rằng các doanh nghiệp Mỹ sẽ giúp phục hồi ngành công nghiệp năng lượng của quốc gia Nam Mỹ này, đồng thời cung cấp nguồn dầu mới cho Mỹ nhằm góp phần kéo giảm giá nhiên liệu nội địa.

Rủi ro chính trị: Thỏa thuận vấp phải sự chỉ trích ở cả hai phe chính trị Venezuela

Theo tin từ Bloomberg, thỏa thuận này đã làm dấy lên phản ứng dữ dội từ cả hai thái cực chính trị tại Venezuela.

Phe cứng rắn ủng hộ Chavez chỉ trích Rodríguez bán rẻ chủ quyền quốc gia, đặt dấu hỏi về tính hợp pháp của thỏa thuận trên các nền tảng mạng xã hội và tin nhắn riêng, cho rằng thỏa thuận này là kết quả của sự nhượng bộ dưới sức ép từ Mỹ.

Cựu nghị sĩ cánh tả Willian Rodríguez trích dẫn lời cố Tổng thống Chavez, trực tiếp chỉ trích thỏa thuận là “phản bội Tổ quốc”.

Phe đối lập cũng chỉ trích nhưng dựa trên lập luận khác. Theo Bloomberg, phe đối lập không tham gia đàm phán thỏa thuận, lãnh đạo đối lập có tiếng nói nhất là María Corina Machado bị loại trừ hoàn toàn khỏi tiến trình này. Thành viên đối lập José Amalio Graterol cho rằng bất kỳ thỏa thuận nào Rodríguez ký kết đều “không có giá trị” vì bà “không có tính chính danh gốc”.

Giám đốc bộ phận châu Mỹ Latinh EurAsia Group, Risa Grais-Targow phân tích rằng thỏa thuận này có thể mang lại hiệu ứng kép cho Rodríguez:

Một mặt, thỏa thuận củng cố mong muốn hợp tác giữa chính quyền Trump và bà ấy, từ đó có thể làm suy giảm động lực của Washington trong thúc đẩy tiến trình tổ chức bầu cử sớm tại Venezuela; mặt khác, tính nhạy cảm chính trị của chủ nghĩa tài nguyên có thể trở thành gánh nặng với bà.

“Đây chính là lý do khiến phe đối lập tức giận đến vậy,” bà nói.

Bên cạnh đó, các điều khoản kinh tế của thỏa thuận cũng bị các chuyên gia đặt dấu hỏi. Francisco Monaldi, Giám đốc chính sách năng lượng Mỹ Latinh tại Viện Chính sách công Baker, Đại học Rice, nhận định rằng khoản thuế 209 tỷ USD bà Rodríguez nhắc tới, phân bổ cho 6,5 tỷ thùng dầu thực tế chỉ khoảng 3,20 USD/thùng; nếu tính chiết khấu giá trị hiện tại trong khung thời gian thực hiện, giá trị thực tế sẽ còn thấp hơn. Ông cho rằng chính sách dầu mỏ Venezuela thiếu minh bạch “rất đáng lo ngại”.

Cạnh tranh địa chính trị: Thỏa thuận có thể tái định hình cấu trúc quan hệ Mỹ-Venezuela

Theo nhận định của chuyên gia phân tích chính trị Benigno Alarcón, thỏa thuận dầu khí mở ra một logic địa chính trị mới: khi các doanh nghiệp Mỹ cam kết đầu tư hàng chục tỷ USD vào Venezuela, ưu tiên chính sách của Washington có thể chuyển dần từ việc thúc đẩy “chuyển đổi có trật tự” sang duy trì “sự ổn định có lợi cho kinh tế Mỹ”.

Grais-Targow cũng cho rằng thỏa thuận này có thể khiến chính quyền Trump giảm động lực gây sức ép lên tiến trình bầu cử Venezuela, nhận định này đã khiến một bộ phận phe đối lập lo ngại rằng thỏa thuận sẽ củng cố vị thế quyền lực của Rodríguez.

Hiện tại, Rodríguez đang phải chịu áp lực từ nhiều phía: tỷ lệ ủng hộ trong các cuộc khảo sát ý kiến sụt giảm sau hai trận động đất thảm khốc hồi tháng Sáu năm nay (gây thiệt mạng hơn 6500 người) do phản ứng chậm trễ của chính phủ, đồng thời phải cân bằng giữa quan hệ ngày càng khăng khít với Mỹ và nền tảng chính trị nhiều thập kỷ dựa trên chủ nghĩa tài nguyên và lập trường chống Mỹ.