Jackson Hole xuất hiện vết nứt: Mỹ bán euro mua yen mà không thông báo, Ngân hàng Trung ương Châu Âu lo ngại hạn mức hoán đổi USD "biến mất chỉ sau một đêm"

Hội nghị thường niên toàn cầu của các ngân hàng trung ương tại Jackson Hole đã kết thúc, các quan chức Ngân hàng Trung ương châu Âu rời đi với tâm trạng bất an—họ chưa hề tin tưởng rằng các quy tắc hợp tác toàn cầu lâu nay vẫn còn nguyên vẹn, và lo ngại rằng mối quan hệ vốn đã căng thẳng với Washington sẽ phải đối mặt với nhiều biến động hơn nữa.

Theo Reuters đưa tin ngày 30 tháng 8, nguyên nhân bắt nguồn từ hai động thái phá vỡ thông lệ gần đây của Bộ Tài chính Hoa Kỳ: ngày 1 tháng 8 đã bán euro và mua yên mà không báo trước như truyền thống nhằm hỗ trợ đồng yên, đồng thời lên kế hoạch tăng mua lại trái phiếu kho bạc dài hạn để giảm chi phí vay dài hạn. Nhiều quan chức châu Âu mô tả riêng hành động "tấn công bất ngờ" này là "khiến người ta phẫn nộ".

Mối lo sâu xa hơn là chính quyền Trump có thể mở rộng sự can thiệp chính trị sang hạn mức hoán đổi USD—một cơ chế dự phòng thanh khoản USD được coi là nền tảng cho sự ổn định tài chính toàn cầu. Một số quan chức cảnh báo rằng chúng có thể "biến mất chỉ sau một đêm".

Dù các nhà hoạch định chính sách của Fed tuần này đã cố gắng trấn an các đối tác châu Âu, Chủ tịch Walsh cam kết thực hiện đầy đủ mọi cam kết, đồng thời thể hiện thiện chí khi chụp ảnh chung với Thống đốc Ngân hàng Trung ương Canada, tuy nhiên do đặc thù tổ chức tách biệt giữa ngân hàng trung ương và cơ quan hành pháp, Fed không thể cam kết tuyệt đối với những thay đổi chính sách đột ngột của chính quyền Trump.

Cuộc gọi không nhận được: Bán euro chưa hề thông báo trước

Theo đưa tin, trong giao dịch can thiệp tỷ giá ngày 1 tháng 8, Bộ Tài chính Hoa Kỳ đã bán ra euro và mua vào yên. Sau đó Bộ trưởng Benson xác nhận hành động này, cho biết đã đảm bảo với ngân hàng trung ương khu vực đây chỉ là "tái phân bổ nguồn lực"; ông cũng cho biết tài sản ngoại hối dùng để mua yên đến từ Quỹ Ổn định Ngoại hối (ESF) của Bộ Tài chính.

Tuy nhiên, điều khiến các quan chức châu Âu đặc biệt tức giận là việc Hoa Kỳ không thông báo trước như thường lệ rằng bán euro sẽ là một phần của giao dịch. Theo truyền thông, một quan chức tiết lộ: Điều này thực sự khiến người ta phẫn nộ, lẽ ra bạn luôn nên nhấc điện thoại gọi trước. Một người khác thẳng thắn rằng:

Tín hiệu gửi đi là Mỹ thích làm gì thì làm.

Cũng có quan chức nhận định khoan dung hơn cho rằng giao dịch này quá bất thường nên có thể chỉ là một sơ suất ngoài ý muốn. Một quan chức Hoa Kỳ đáp lại, can thiệp Mỹ-Nhật là nhằm đối phó với biến động bất thường của đồng yên, hỗ trợ sự ổn định của thị trường tài chính toàn cầu, "không nhằm vào bất kỳ bên nào khác"; Bộ Tài chính vẫn duy trì liên lạc chặt chẽ, thường xuyên với các đối tác, nhưng không bình luận về chi tiết giao dịch.

Ngoài ra, kế hoạch của Benson tăng mua lại trái phiếu dài hạn (có thể cần phát hành thêm trái phiếu ngắn hạn để huy động vốn) cũng làm dấy lên lo ngại cho các quan chức Ngân hàng Trung ương châu Âu—giống như hành động mua vào yên, điều này cho thấy chính phủ sẵn sàng áp dụng các biện pháp phi truyền thống để giảm chi phí vay mượn. Theo đưa tin, một nguồn tin thổ lộ:

"Những biện pháp can thiệp này thường chỉ mang tính chất tạm thời, nhưng rõ ràng họ rất lo lắng. Tiếp theo sẽ ra sao? Họ sẽ gây sức ép để Fed bắt đầu mua trái phiếu ngoài thị trường chăng?"

Dù cho Fed là cơ quan hoạch định chính sách tiền tệ duy nhất của Hoa Kỳ, thiết kế độc lập so với chính phủ dân cử, tuy nhiên theo một số nguồn tin, Trump đã thể hiện rằng ông sẵn sàng làm mọi cách để đạt được ý nguyện cá nhân, các quan chức châu Âu lo ngại điều này có thể gây ra xáo trộn thị trường vượt xa phạm vi nước Mỹ.

Các quan chức Hoa Kỳ lại nhấn mạnh rằng tăng mua lại trái phiếu dài hạn nhằm cung cấp thanh khoản nhiều hơn cho khu vực này, "không phải là chính sách tiền tệ, cũng không phải để đặt trần lãi suất". Tuy nhiên, một quan chức Bộ Tài chính Hoa Kỳ hôm thứ Năm cho biết, Bộ Tài chính "thật sự tập trung vào việc hạ lợi suất dài hạn", bởi lợi suất đã tăng vượt "giá trị hợp lý" mà họ đánh giá.

Nỗi lo hoán đổi thanh khoản có thể "bốc hơi chỉ sau một đêm"

Một mối lo khác của các quan chức châu Âu là sự can thiệp chính trị có thể cuối cùng lan tới cơ chế dự phòng thanh khoản USD từ Fed cho các ngân hàng trung ương chủ chốt toàn cầu—hạn mức hoán đổi đô la, vốn được xem như nền móng cho sự ổn định tài chính toàn cầu.

Những hạn mức hoán đổi này đảm bảo các ngân hàng thương mại toàn cầu luôn có kênh tiếp cận USD, đặc biệt trong thời điểm căng thẳng tài chính. Fed gia hạn cơ chế này hàng năm, với điều kiện nó thực sự bảo vệ lợi ích và thị trường Hoa Kỳ—bởi các ngân hàng ngoại có thể buộc phải bán trái phiếu Mỹ khi thị trường quốc tế dao động mạnh.

Theo truyền thông, một nguồn tin khẳng định:

"Nhưng chính quyền này không phải lúc nào cũng lý trí, khi họ áp chính sách thương mại trả đũa ngay cả với đồng minh thân thiết nhất, Trump có thể nói rằng 'họ đang tống tiền chúng ta', và hạn mức hoán đổi sẽ có thể biến mất chỉ sau một đêm."

Tuy vậy, nguồn tin cũng cho biết hiện không có dấu hiệu nào cho thấy các cơ chế dự phòng này đang gặp nguy hiểm, vẫn kỳ vọng mọi thứ giữ nguyên—hạn mức hoán đổi được Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) ủy quyền, do Fed độc quyền vận hành, không phải chính phủ. Các quan chức Bộ Tài chính cũng hồi đáp:

"Quyết định về công cụ của Fed và cơ chế hoán đổi thuộc về Fed, bất kỳ thông báo nào của Bộ Tài chính về hoạt động trên đồng yên hay mua lại nợ đều không mang ý nghĩa trái ngược."

Nỗ lực trấn an của Walsh và khoảng cách kỳ vọng khó xóa bỏ

Trước lo ngại của các đối tác châu Âu, các nhà hoạch định Fed tuần này đã hết sức trấn an, cam kết thực hiện mọi cam kết đã đưa ra.

Theo đưa tin, Chủ tịch Fed Walsh chỉ sau hơn một tháng nhận chức đã tới thăm châu Âu, nỗ lực xây dựng quan hệ tốt đẹp với giới chức sở tại, để lại ấn tượng chung tích cực. Trong kỳ họp Jackson Hole đầu tiên với tư cách người đứng đầu Fed, ông còn chụp ảnh chung với Thống đốc Ngân hàng Trung ương Canada Tiff Macklem—một động thái nhỏ nhưng đáng chú ý trong bối cảnh Trump leo thang chiến tranh thương mại nảy lửa với Canada.

Nhưng do ngân hàng trung ương và cơ quan hành pháp vốn tách biệt về mặt thể chế, các quan chức Fed không thể đảm bảo tuyệt đối trước kịch bản thay đổi chính sách bất ngờ từ tổng thống Trump. Benson thì kỳ vọng trong vài ngày tới tại Asheville, Bắc Carolina, sẽ thảo luận sâu về ổn định tài chính với bộ trưởng tài chính và các thống đốc ngân hàng G20, thúc đẩy thêm chương trình nghị sự của chính phủ.

Theo đánh giá, dư âm sau hội nghị Jackson Hole vẫn chưa lắng xuống, sự phục hồi niềm tin giữa các ngân hàng trung ương xuyên Đại Tây Dương sẽ cần thời gian để kiểm chứng.