Cuộc khẩu chiến Mỹ-Canada leo thang: Trump dọa đổi tên hồ Ontario thành "Hồ Hoa Kỳ"

Vào thời điểm các cuộc đàm phán thương mại Mỹ-Canada đổ vỡ, cuộc chiến lời nói giữa hai nước lại tiếp tục leo thang, lần này Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhắm tới một địa danh mang tính biểu tượng mạnh mẽ—Hồ Ontario.

Trump đã đăng trên mạng xã hội vào ngày 25 (giờ miền Đông Mỹ) rằng Mỹ đang “xem xét nghiêm túc” việc đổi tên Hồ Ontario (Lake Ontario) thành “Lake America” (Hồ Mỹ), đồng thời nói rằng Mỹ dự kiến “không còn nhiều hoạt động kinh doanh với tỉnh Ontario nữa”.

Ngay trong ngày Trump đưa ra phát biểu về việc đổi tên, Canada đã thông báo áp thuế đáp trả 15%, 25% và 50% đối với khoảng 700 mặt hàng từ Mỹ, tương đương khoảng 27,6 tỷ CAD (khoảng 20 tỷ USD), và sẽ có hiệu lực từ ngày 8/9, nhằm đáp trả việc Mỹ trước đó đã áp thuế 50% lên số hàng hóa Canada có giá trị tương đương.

Từ thuế quan, ô tô và thép, đến năng lượng, chính sách văn hóa, rồi nay là tên địa lý, mối quan hệ đồng minh vốn rất gần gũi giữa Mỹ và Canada đang bị đẩy vào giai đoạn căng thẳng mới bởi các tranh chấp thương mại và chính trị leo thang liên tục.

Sau Vịnh Mexico, Trump lại muốn đổi tên Hồ Ontario

Trump trong ngày thứ Ba tuần này trên mạng xã hội dưới quyền sở hữu của mình cho biết, Mỹ đang cân nhắc nghiêm túc việc đổi tên Hồ Ontario thành “Lake America”, lý do là Mỹ dự kiến “không còn nhiều hoạt động với tỉnh Ontario”.

Phát ngôn này nhanh chóng thu hút sự chú ý. Hồ Ontario là một trong Ngũ Đại Hồ Bắc Mỹ, bờ phía bắc thuộc tỉnh Ontario của Canada, còn bờ phía nam giáp bang New York của Mỹ; thành phố lớn nhất Canada là Toronto nằm ở phía tây bắc của hồ này.

Trump không phải lần đầu công khai ý kiến thay đổi tên gọi địa lý có ảnh hưởng quốc tế. Năm 2025, ông từng thúc đẩy việc đổi tên “Gulf of Mexico” thành “Bay America”, và sau đó chính phủ Mỹ yêu cầu hệ thống liên bang sử dụng tên “Bay America”.

Tuy nhiên, Hồ Ontario và Vịnh Mexico có sự khác biệt rõ rệt: hồ này là vùng nước xuyên biên giới mà Mỹ và Canada cùng sở hữu. Như vậy, dù phía Mỹ có thúc đẩy thay đổi tên gọi trong hệ thống liên bang, điều đó không đồng nghĩa với việc phía Canada sẽ chấp nhận cuộc đổi tên này.

Chính phủ Canada phản ứng với phát biểu mới nhất của Trump một cách khá kiềm chế. Phía Canada trước đó từng nói rằng sẽ không trả lời các phát biểu của quan chức Mỹ trên mạng xã hội, thay vào đó sẽ tập trung vào lợi ích kinh tế và thương mại.

Tại sao Trump lại nhắm tới tỉnh Ontario?

Việc Trump liên hệ giữa Hồ Ontario với “không còn nhiều hoạt động với tỉnh Ontario” thực chất không tách rời khỏi căng thẳng thương mại Mỹ-Canada hiện nay.

Tỉnh Ontario là khu vực đông dân nhất, có quy mô kinh tế lớn nhất Canada, và cũng là trung tâm ngành sản xuất chế tạo và ô tô của đất nước này. Tỉnh này có chuỗi cung ứng xuyên biên giới rất dày đặc với Mỹ, các lĩnh vực ô tô, thép, năng lượng và sản xuất đều phụ thuộc lớn vào thương mại giữa hai nước.

Vì vậy, các mối đe dọa gần đây của Trump về thuế lên xe hơi, linh kiện ô tô và thép của Canada càng khiến Ontario nhạy cảm hơn cả.

Trump trong ngày thứ Hai tuần này còn đe dọa rằng từ ngày 1/1 năm sau sẽ áp thuế 50% lên ô tô, linh kiện và thép nhập khẩu từ Canada, thực chất là tăng gấp đôi thuế suất nhập khẩu đối với các sản phẩm này từ Canada.

Điều này đồng nghĩa, nếu biện pháp này thực hiện, tỉnh Ontario—trung tâm ngành sản xuất ô tô của Canada—sẽ là khu vực chịu tác động trực diện nhất.

Thủ hiến tỉnh Ontario, Ford, gần đây cũng trở thành đối tượng công khai chỉ trích của Trump. Ford cũng từng đe dọa sẽ áp dụng biện pháp đáp trả bao gồm cả năng lượng và khoáng sản thiết yếu.

Tuy nhiên, ngày thứ Ba vừa qua Ford đã phát đi tín hiệu hạ nhiệt. Ông cho rằng Mỹ và Canada cuối cùng nên xây dựng một “pháo đài Bắc Mỹ” cạnh tranh hơn, tăng cường hợp tác về điện, khoáng sản thiết yếu và ngành ô tô.

Điều này cũng phản ánh một thực tế: mặc dù chiến tranh chính trị đang leo thang, kinh tế của Mỹ và Canada trên thực tế vẫn đang gắn bó rất chặt chẽ.

Thuế quan liên tục leo thang, vì sao đàm phán hoàn toàn bế tắc?

So với tranh cãi đổi tên “Lake America”, yếu tố thực sự ảnh hưởng đến quan hệ kinh tế giữa hai nước vẫn là thuế và đàm phán thương mại.

Trước đó, Mỹ đã áp thuế 50% đối với khoảng 20 tỷ đô la hàng hóa Canada, bao gồm rượu vang, nội thất, giấy, dệt may, dụng cụ thể thao và một số sản phẩm điện tử... đồng thời miễn thuế cho một số hàng hóa phù hợp với Hiệp định thương mại Mỹ-Mexico-Canada. Trump còn đe dọa sẽ mở rộng thuế lên lĩnh vực ô tô, thép...

Ngày 25, Canada đã ngay lập tức tuyên bố biện pháp đáp trả tương xứng. Chính phủ Canada cho biết, vòng phản ứng này sẽ áp thuế đáp trả 15%, 25% và 50% với khoảng 700 loại mặt hàng Mỹ, trị giá khoảng 27,6 tỷ CAD, có hiệu lực từ 8/9.

Phía Canada cũng ban hành gói biện pháp hỗ trợ với tổng số tiền khoảng 7,5 tỷ CAD, hỗ trợ cho doanh nghiệp và người lao động bị ảnh hưởng bởi thuế quan của Mỹ.

Chính phủ Canada đặc biệt nhấn mạnh, vòng đáp trả này được thực thi theo dạng “ứng từng đô-la, ứng từng thuế suất”, một số mặt hàng được lựa chọn có dụng ý rõ ràng nhằm tạo ra áp lực cho các ngành công nghiệp và nhân tố chính trị liên quan của Mỹ.

Điều đó cho thấy, căng thẳng thương mại Mỹ-Canada đang bước vào chu trình “Mỹ tăng thuế—Canada đáp trả tương ứng—Mỹ đe dọa tăng thuế tiếp” lặp đi lặp lại.

Lần đổ vỡ đàm phán lần này còn khiến hy vọng về một thỏa thuận ngắn hạn giữa đôi bên trở nên hạn hẹp hơn nữa.

Từ tranh chấp thương mại đến xung đột chính trị, quan hệ Mỹ-Canada chịu áp lực

Nguyên nhân trực tiếp khiến chiến tranh ngôn luận leo thang lần này là do đàm phán thương mại Mỹ-Canada đổ vỡ vào cuối tuần trước.

Trước đó Mỹ đã áp thuế 50% với một số mặt hàng của Canada, và Trump lại yêu cầu lãnh đạo Canada phải “tuân thủ”, thậm chí đe dọa nếu Canada tiếp tục đáp trả sẽ “chịu kết cục tệ hơn”.

Thủ tướng Canada, Carney, thì nói Canada sẽ không chấp nhận những điều kiện “không thể chấp nhận” của Mỹ và cam kết sẽ đáp trả tương xứng đối với vòng thuế mới từ Mỹ.

Sự bất đồng giữa hai nước hiện nay đã mở rộng từ vấn đề thuế sang các chính sách ngành ô tô, dàn xếp thương mại, năng lượng, cũng như cả chính sách văn hóa và ngôn ngữ.

Phía Canada cho rằng trong giai đoạn đàm phán cuối, Mỹ đã đưa ra thêm các yêu cầu liên quan đến chính sách thương mại và văn hóa của Canada; Trump lại phủ nhận việc Mỹ can thiệp vào chính sách song ngữ của Canada, đồng thời nhấn mạnh Mỹ chỉ mong muốn được đối xử thương mại công bằng hơn.

Điều đáng chú ý là, mức độ gắn kết kinh tế Mỹ-Canada khiến cuộc tranh chấp này rất khó có thể tách rời nhau hoàn toàn.

Canada là một trong những đối tác thương mại quan trọng nhất của Mỹ, còn tỉnh Ontario lại là mắt xích trọng yếu trong chuỗi cung ứng xe hơi, thép và công nghiệp chế tạo của Bắc Mỹ. Doanh nghiệp Mỹ cũng phụ thuộc vào năng lượng, nguyên vật liệu và linh kiện từ Canada.

Vì vậy, xét về kinh tế, việc Trump đề xuất đổi tên Hồ Ontario thành “Lake America” có ý nghĩa tượng trưng chính trị lớn hơn; còn tương lai quan hệ Mỹ-Canada vẫn sẽ do các vấn đề thực chất như thuế, ngành ô tô và chuỗi cung ứng quyết định.

Tuy nhiên, về mặt tín hiệu chính trị, phát biểu đổi tên hồ cũng cho thấy mối quan hệ giữa hai bên đang dần biến đổi—hai quốc gia từng được xem là đồng minh thân thiết bậc nhất, giờ đây ngay cả tên địa danh dùng chung cũng trở thành chiến trường mới cho những cuộc khẩu chiến không hồi kết.