Ondo đã đưa ra quyết định

Nếu một dự án cạn vốn hoặc công nghệ hoàn toàn sụp đổ, thì quyết định đã sớm được đưa ra.

Tác giả: Thejaswini M A

Biên dịch: Block unicorn

Là một người không thích phải ra quyết định, tôi hiểu được tình cảnh khó xử của Ondo.

Khó khăn nằm ở chỗ phải chấp nhận tổn thất vĩnh viễn do những con đường chưa được chọn, thừa nhận rằng thời gian là tuyến tính và chịu đựng nỗi buồn từ tiềm năng chưa sử dụng.

Đứng trước kệ siêu thị lãng phí 20 phút, cầm trên tay một hũ bột protein, vừa tìm kiếm Google sự khác biệt giữa whey isolate và whey concentrate, vừa tính toán giá mỗi muỗng bột protein, lại so sánh loại 5 pound trên Amazon với các loại khác. Đau đầu hơn nữa là việc chọn hương vị! Cuối cùng ở quầy thu ngân, tôi lấy luôn một thanh Snickers để giải quyết tạm thời hội chứng khó chọn lựa.

Tương tự, những quyết định rõ ràng rất dễ đưa ra. Nếu một dự án đã cạn vốn hoặc công nghệ hoàn toàn sụp đổ, thì quyết định đã sớm được đưa ra.

Thời gian là tài nguyên duy nhất không thể mua được, mỗi tháng lãng phí vào một việc sai lầm là lãng phí trắng một tháng. Nếu mọi thứ thất bại, nghĩa là mọi nỗ lực trước đó đều trở nên công cốc.

Ondo buộc phải từ bỏ thành quả của một năm rưỡi. Họ đã có một testnet hoạt động bình thường và một hệ thống thanh toán kho bạc được mã hóa token, vốn đã được JPMorgan thử nghiệm. Đây không phải chuyện đơn giản nên chúng tôi đã tìm hiểu sâu hơn.

Ngày 27 tháng 7, Ondo Finance đã đăng một bài blog giới thiệu về Ondo Network. Điều này hoàn toàn khác với những gì họ công bố 17 tháng trước.

Ondo tuyên bố ra mắt Ondo Chain, một mạng Layer 1 dành cho token hóa tài sản thực, có nút xác thực được cấp phép, chức năng staking nhận thu nhập thụ động và bridge gốc. Các nhà hỗ trợ chính gồm có Franklin Templeton, WisdomTree và Wellington. Kinexys của JPMorgan đã sử dụng Chainlink để thanh toán trái phiếu token hóa trên testnet.

Nhưng hiện tại, CEO Ian De Bode xác nhận công ty sẽ không vận hành đồng thời hai hệ thống. Họ từ bỏ dự án blockchain.

Họ loại bỏ các mắt xích thực thi và xác minh, giữ lại Ethereum làm lớp thanh toán cuối cùng.

Mã được thực thi trong vùng biệt lập phần cứng (hay còn gọi là môi trường thực thi tin cậy - TEE). Đây là các module kín trên chip máy chủ. Mã chạy bên trong, người vận hành máy chủ không thể đọc hoặc chỉnh sửa. Mỗi vùng biệt lập tạo vân tay phần cứng cho đoạn mã đang chạy. Thay đổi một byte cũng khiến vân tay này bị thay đổi, dẫn đến xác minh thất bại.

Xác minh dựa vào một số lượng nhất định các bên xác thực độc lập. Trước khi vùng biệt lập khởi động, họ sẽ đối chiếu vân tay của vùng đó với đoạn mã đã được phê duyệt. Họ cũng giữ các mảnh khóa chia nhỏ, đồng nghĩa không một người vận hành nào (bao gồm cả Ondo) nắm giữ toàn bộ khóa. Khóa chỉ được hợp nhất lại bên trong vùng biệt lập đã được xác minh mã.

Thanh toán vẫn thực hiện trên Ethereum. Việc chuyển tài sản vẫn thực hiện trên blockchain public, như trước đây.

Ondo cho rằng blockchain đang gói bốn thành phần độc lập: đồng thuận, sao lưu, minh bạch và thanh toán trạng thái cuối. Đồng thuận và sao lưu làm giảm tốc độ hệ thống, còn minh bạch khiến mọi thông tin bị công khai. Những đánh đổi này là gánh nặng không cần thiết cho khớp lệnh. Vì vậy, Ondo chuyển thực hiện ra off-chain, còn thanh toán vẫn giữ trên blockchain.

Họ nói: "Engine khớp lệnh cần một sequencer quyết định, còn thao tác backup sẽ tạo độ trễ cho mỗi lệnh".

Tôi không biết các bạn thế nào, nhưng tôi nhớ Accenture đã từng nói câu này năm 2022.

Sàn chứng khoán Úc đã mất hơn bảy năm để cố thay thế hệ thống thanh toán bù trừ CHESS, bằng hệ thống sổ cái phân tán của Digital Asset, thậm chí còn mua 8,5% cổ phần công ty này năm 2016. Mục tiêu triển khai liên tục bị lùi, phải sau năm 2021 mới xác định được. Đến cuối năm 2022, kiểm toán của Accenture cho thấy phần mềm mới hoàn thành được 63%, ngày vận hành còn xa vời.

Kiểm toán chỉ ra: "Hệ thống phân tán gây độ trễ lớn hơn."

Do dự án thất bại, Sàn chứng khoán Úc (ASX) phải xóa sổ khoản lỗ lên đến 255 triệu AUD, còn Ủy ban Chứng khoán và Đầu tư Úc (ASIC) kiện sàn về việc công khai thông tin thị trường gây hiểu lầm. Ngoài ra, các nhà môi giới trên thị trường cũng mất hàng chục triệu AUD do tích hợp với hệ thống không bao giờ vận hành.

Sàn chứng khoán New York và Nasdaq dùng engine khớp lệnh private do một đơn vị duy nhất vận hành. Họ không sao lưu sổ lệnh trên hàng trăm máy tính, các trader cũng không muốn order realtime bị lộ toàn thị trường. Giao dịch sau đó chuyển cho DTCC, tuy tốc độ chậm hơn nhưng cả ngành đều dùng dịch vụ của DTCC, với giá trị thanh toán lớn nhất toàn cầu. Năm 2025, công ty con của DTCC xử lý giá trị giao dịch chứng khoán lên đến 47 nghìn tỷ đô la Mỹ.

Họ cho biết hiện không blockchain nào chịu nổi lượng giao dịch này. Dù sao, DTCC cũng sẽ phải chuyển sang token hóa, vì thanh toán chỉ diễn ra vào ngày làm việc. DTCC chính thức vận hành giao dịch token ngày 15 tháng 7, lên kế hoạch scale up vào tháng 10. Các token này bổ sung lên quy trình xử lý giao dịch hậu mãi hiện có.

Tiền mã hóa từng hứa có thể kết hợp cả thực thi và thanh toán trên cùng một máy, giữ được lợi ích của cả hai phía. Rollup phần nào hiện thực hóa tầm nhìn của Ondo.

Tốc độ không phải tiêu chí hợp lý để quyết định có nên dùng blockchain hay không. Nền tảng giao dịch nào cũng muốn nhanh hơn, và đa phần có thể trả tiền để tăng tốc. Tiêu chí đúng đắn là: ngoài bạn ra, còn ai cần ghi dữ liệu lên số cái này không?

Ondo vận hành một nền tảng giao dịch. Nền tảng khớp lệnh hợp đồng vĩnh cửu của Nvidia, dầu thô và chỉ số S&P 500 – các sản phẩm này tracking giá và thanh toán bằng tiền mặt, nên không ai nhận cổ phiếu thật cả. Phần được token hóa là tài sản thế chấp. Bạn dùng trái phiếu chính phủ token hóa làm margin. Họ nắm sổ lệnh, không bên ngoài nào cần quyền ghi vào engine tài sản đảm bảo. Nếu để lên blockchain, họ phải duy trì nhiều bản sao database (dù chỉ cần một bản), công khai sổ lệnh (market maker sẽ rất bất mãn), và còn phải quản lý bộ xác thực.

Ngược lại, khi không dùng công nghệ blockchain, nền tảng này đã đạt tổng giá trị hợp đồng 6 tỷ USD trong ba tuần, trung bình hơn 300 triệu USD mỗi ngày.

Ondo đã không vượt qua được thử thách này, do đó blockchain trở nên vô nghĩa với họ. Một số công ty vượt qua được thử thách ấy. Sự khác biệt đến từ khách hàng mục tiêu là ai. Nếu người dùng của bạn là người duy nhất truy cập sổ cái, bạn đang vận hành nền tảng giao dịch. Nếu người lạ có thể ghi nội dung lên sổ cái mà không được phép, bạn đang vận hành thị trường – và thị trường cần blockchain, vì toàn bộ sản phẩm nằm ngoài tầm kiểm soát của bạn.

Base thì hoàn toàn khác. Coinbase bán không gian block để người khác xây dựng ứng dụng. Vì vậy dữ liệu Coinbase công bố phản ánh hoạt động của bên khác. Quý 2 năm 2026, hơn 90% volume giao dịch stablecoin proxy chạy trên Base, 97% giao dịch proxy on-chain dùng giao thức x402, vốn đã xử lý 160 triệu lượt thanh toán năm ngoái. Volume stablecoin trên Base tăng 7 lần so với cùng kỳ, đạt 19 nghìn tỷ USD từ đầu năm 2026. Và phần lớn volume này không đến từ Coinbase.

Nếu Coinbase chuyển execution của Base ra vùng private off-chain, thì sản phẩm họ bán sẽ không còn tồn tại.

Robinhood thì "kẹt" ở giữa. The Chain hoạt động từ ngày 1 tháng 7. Là sản phẩm tích hợp Arbitrum Orbit, token hóa cổ phiếu lưu thông ở hơn 120 quốc gia/vùng lãnh thổ. Nhưng dù bạn nắm giữ thế nào, cổ phiếu token được phát hành bởi Robinhood Assets Jersey Limited dưới dạng công cụ nợ, không phải cổ phiếu thực. Việc này khiến Robinhood vi phạm hướng dẫn do Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) ban hành tháng 1 năm 2026, quy định rõ việc ưu tiên token hóa cổ phiếu được phát hành hỗ trợ bên phát hành thay vì tổng hợp từ bên thứ ba. Tự lưu ký (self-custody) bảo vệ bạn khỏi mất token do Robinhood lầm lẫn, nhưng không tránh được rủi ro Robinhood phá sản.

Thứ duy nhất Robinhood thực sự nhận được từ blockchain là kênh phân phối. Ngày 5/8, Uniswap ra mắt nền tảng phát hành token pools.trade trên Robinhood Chain. Để các ứng dụng của người khác nằm cạnh sản phẩm với 23 triệu người dùng của bạn, đó vẫn là một thương vụ ngon ăn.

Ba năm qua, các hãng liên tục xây riêng chuỗi cung ứng – nhưng kết quả thì không như kỳ vọng.

dYdX đã thử nghiệm quy mô lớn với mô hình appchain. Cuối năm 2023, giao thức tách khỏi StarkEx, ra mắt chuỗi riêng Cosmos, khớp lệnh trực tiếp trên bộ xác thực phi tập trung. Xét về kiến trúc, họ thắng cuộc tranh luận, nhưng thị phần lại hoàn toàn lép vế.

Đầu 2023, dYdX chiếm 73% volume giao dịch futures phi tập trung. Đến năm 2026 đã tụt xuống dưới 3%. Hiện platform đạt khoảng 2,5 đến 3 tỷ USD/tháng, trong khi Hyperliquid lên đến 18 đến 20,8 tỷ USD. dYdX chỉ có 100 đến 150 triệu USD TVL, kém rất xa Hyperliquid với 6,2 tỷ USD.

Nói về Hyperliquid, nó là lý lẽ mạnh nhất cho việc tự sở hữu blockchain. Engine khớp lệnh HyperCore vận hành trực tiếp đồng thuận. Dùng 27 validator nodes (ban đầu chỉ có 5), và không có phạt. Không công khai mã nguồn mà chỉ phát hành chương trình cuối. Bạn có thể chạy, nhưng không biết cơ chế bên trong. Muốn join bộ xác thực phải sở hữu hơn 1 triệu HYPE.

Giả sử có 27 validator chạy mã không công khai, xử lý 200 tỷ USD/tháng, còn bên kia là vùng an toàn chạy mã đã kiểm toán với kiểm tra của các validator. Hai mô hình đều phụ thuộc vào một nhóm vận hành khép kín và công nghệ mã hóa. Dù gọi cái này là "blockchain", cái kia là "off-chain" thì thực tế hai bên khác biệt không hẳn như vậy.

Unichain được tạo ra để gom volume của Uniswap và gửi phí sequencer về cho holder UNI. Nhưng Uniswap đang xử lý khoảng 15 tỷ USD volume mỗi tuần trên mạng hiện tại, trong khi Unichain chỉ có khoảng 532 triệu USD TVL trên tổng số 5,76 tỷ USD. Hơn nữa, cơ chế đổi phí của Uniswap đã tiêu thụ 90 triệu USD UNI mỗi năm mà không cần xây dựng chuỗi riêng.

Nhìn rộng hơn, trong toàn bộ collateral cấp hai, chỉ ba cái nắm giữ 91% TVL, chỉ 20 nền tảng mới có TVL đáng kể. Chính Ethereum chiếm 65% L1 collateral, còn Base giữ 53% L2 collateral.

Tốc độ đóng cửa blockchain ngày càng tăng: Swell đã dừng dự án Swellchain hồi tháng 6, Mint Blockchain đóng cửa tháng 4, Polygon đóng zkEVM sequencer ngày 1/7. Theo thống kê RootData, đầu năm 2026 đã có khoảng 100 dự án crypto "chết", trong đó phần lớn là mạng lưới.

Tại sao ai cũng ra mắt sản phẩm?

Cho đến gần đây, giá token app dựa trên doanh thu; còn chuỗi thì dựa vào tiềm năng.

Khi Ondo công bố blockchain có staking rewards, giá token tăng 11%. Nhưng khi mạng chính thức chạy, không điều gì thay đổi. Token ONDO không sinh lãi, hoạt động của giao thức tăng cũng không tạo ra cầu trực tiếp. Quản lý cho biết, mục tiêu dùng token sẽ dần triển khai qua proof-of-stake và chế tài phạt trong tương lai.

Nhưng vùng an toàn cũng không dễ gì có được. Năm qua, phần cứng chip an toàn gặp nhiều đòn nặng. Hacker liên tục dùng phần cứng giá rẻ để vượt qua bảo vệ của Intel và AMD. Đầu tiên là thiết bị trị giá 50 đô để phá bảo vệ RAM; sau đó là thiết bị 1000 đô để ăn cắp khóa chủ bảo mật của Intel. Tháng 10 năm ngoái, các nhà nghiên cứu công bố tận dụng lỗ hổng TEE.fail, đặt theo tên điểm yếu của TEE (môi trường thực thi tin cậy, hay gọi là vùng an toàn). Vùng an toàn hoạt động là nhờ chip cam kết không ai xâm nhập. Nghiên cứu dùng mạch trị giá 1000 đô kết nối với RAM, nghe lén dữ liệu text giữa RAM và CPU, phá tan cam kết đó.

Họ đánh cắp khóa ký của Intel, đây là "giấy chứng nhận" số chứng minh mã đang chạy trên vùng an toàn thực sự. Bằng khóa này, họ tạo chứng chỉ giả vùng an toàn trên BuilderNet (hệ thống sắp Ethereum giao dịch lớn). Khi hệ thống kiểm tra báo mọi thứ an toàn, họ đã xem lệnh giao dịch bí mật trong im lặng.

Những cuộc tấn công này đòi hỏi phải tiếp cận vật lý thiết bị. Vậy nên, bảo mật cao nhất của Ondo thực chất là bảo mật vật lý – ai cài thiết bị, thiết bị đặt ở đâu, ai vận chuyển. Vậy điều này có tệ hơn việc tin tưởng 27 validator không bị phạt hay không? Có thể là không. Nhưng đây là bảo mật vật lý, là rủi ro thực tế, nên định giá cũng phải phản ánh điều đó.

Ondo luôn nhìn nhận thực tế, và dự kiến mở xác thực cho operator uy tín, đồng thời tách kiểm tra mã, lưu khóa và lưu trữ máy chủ cho các đơn vị khác nhau. Trạng thái cuối sẽ công khai lên chain để người ngoài giám sát giao dịch xấu, còn proof-of-stake và cơ chế phạt sẽ cập nhật sau.

Thôi, hay là cứ dựng hẳn luôn Ondo chain...