Đánh giá quan trọng của Dalio: Bong bóng tài sản AI kiểu sách giáo khoa, "chu kỳ lớn" 80 năm đã bước vào giai đoạn kết thúc

Nhà sáng lập của quỹ phòng hộ lớn nhất thế giới Bridgewater, Ray Dalio, mới đây đã đưa ra cảnh báo: Đặc điểm điển hình của bong bóng tài sản AI đã xuất hiện, kết hợp với khủng hoảng nợ nội bộ và xung đột địa chính trị bên ngoài, nhân loại đang ở giai đoạn cuối cùng của “chu kỳ lớn” 80 năm một lần đang suy thoái.

Nhà sáng lập Bridgewater, Dalio, đã tham gia một cuộc phỏng vấn sâu trên podcast kinh doanh phát sóng ngày 30/7 do người dẫn chương trình Steven Bartlett thực hiện. Là một bậc thầy đầu tư vĩ mô toàn cầu từng dự đoán chính xác khủng hoảng tài chính năm 2008 và đạt lợi nhuận dương 9,5% ngược dòng thị trường, Dalio trong cuộc trò chuyện kéo dài một tiếng rưỡi đã đưa ra những phân tích logic sâu sắc về cơn sốt công nghệ AI hiện tại, phân bổ tài sản toàn cầu, xung đột địa chính trị và sự phân hóa tầng lớp giàu nghèo trong xã hội.

Thị trường hiện đang rơi vào tình trạng cuồng nhiệt bởi cuộc cách mạng năng suất mà trí tuệ nhân tạo mang lại, nhưng theo Dalio, một “bong bóng tài sản kiểu giáo trình” đang hình thành. Ông chỉ rõ: thị trường hiện tại không chỉ phải đối mặt với hậu quả tất yếu do vốn đòn bẩy đẩy giá trị tài sản AI lên cao, mà còn sa lầy vào giai đoạn “suy thoái” của một chu kỳ lớn kéo dài 80 năm trong lịch sử vĩ mô. Ở giai đoạn cuối này, nợ công phình to, khoảng cách giàu nghèo mở rộng chưa từng có và xung đột địa chính trị toàn cầu gia tăng đang cộng hưởng với nhau.

Về phân bổ tài sản, ông khẳng định “tiền mặt là khoản đầu tư tệ nhất về lâu dài” và trong các lựa chọn tài sản phòng hộ, ông nói rõ “ưu ái vàng thỏi hơn là bitcoin”. Đối với người bình thường, AI thay thế quy mô lớn trí tuệ và sức lao động con người sẽ khiến khoảng cách giàu nghèo trong xã hội càng bị xé rách nghiêm trọng hơn.

“Chỉ đầu tư 50 triệu đô đã sở hữu định giá 1 tỷ đô”: Dấu hiệu bong bóng điển hình đang xuất hiện

Ngay đầu chương trình, người dẫn nhắc đến nhà đầu tư huyền thoại phố Wall Jeremy Grantham từng khẳng định hiện nay là bong bóng đầu tư lớn nhất lịch sử nước Mỹ. Dalio đã đồng tình với nhận định này:

“Ông ấy nói đúng. Chúng ta đã nhìn thấy những dấu hiệu điển hình của bong bóng.”

Dalio cho rằng, việc xuất hiện công nghệ mới luôn đi kèm với sự cuồng nhiệt, AI ngày nay cũng giống như điện khí hóa năm 1929 và internet năm 2000, đều là những công nghệ cách mạng. Nhưng vấn đề của thị trường là “không quan tâm đến giá”.

Dalio đã phân tích chi tiết cơ chế vi mô từ khi bong bóng phồng lên đến lúc vỡ:

“Giờ bạn có thể phát hành cổ phiếu, ví dụ huy động 50 triệu USD rồi định giá công ty 1 tỷ USD. Thực chất chỉ có 50 triệu USD được dùng vào công ty này, nhưng nhờ giá trị trên sổ sách, bạn trở thành tỷ phú.”

Sự thịnh vượng dựa trên “giàu sổ sách” này cực kỳ mong manh. Dalio cảnh báo, khi các điều kiện kích hoạt bong bóng vỡ xuất hiện—thường là lãi suất tăng lên hay nhà đầu tư cần tiền mặt để trả thuế, trả nợ—khủng hoảng sẽ bùng nổ.

“Giàu có không đồng nghĩa là tiền mặt. Bạn không thể tiêu dùng tài sản giàu có trực tiếp mà phải bán tài sản lấy tiền mặt. Khi vì lý do nào đó họ cần tiền, ví dụ lãi suất tăng phải trả lãi, bong bóng sẽ bị xì.”

Khi các công ty AI liên tiếp bán cổ phiếu với định giá cao, lượng cổ phiếu trên thị trường tăng mạnh, chỉ cần nhà đầu tư dùng đòn bẩy bị gọi ký quỹ bắt buộc, “mọi thứ sẽ trở nên rẻ, người ta sẽ bắt đầu cắt giảm chi tiêu và suy thoái kinh tế sẽ đến.”

Chu kỳ lớn 80 năm bước vào giai đoạn suy thoái: Nợ và xung đột là kết cục tất yếu

Nếu như bong bóng AI là bữa tiệc ngắn hạn, thì “chu kỳ lớn” mà Dalio nhắc đến là thanh gươm Damocles treo trên nền kinh tế toàn cầu.

“Chu kỳ này thường kéo dài cả đời người, trung bình khoảng 80 năm. Lần cuối chúng ta trải qua điểm khởi đầu chu kỳ này là năm 1945.” Dalio cho rằng Mỹ, Anh và một số nước khác đang ở giai đoạn “suy thoái” của chu kỳ lớn này.

Ông quy nguyên nhân của suy thoái hiện nay vào ba lực lượng phá hủy tương tác lẫn nhau:

1. Cạn kiệt tài chính và nợ nần: “Chính phủ không có đủ tiền. Chúng ta có thâm hụt ngân sách lớn, lấy đâu ra tiền để trả hóa đơn?”

2. Rạn nứt nội bộ cực đoan: Chủ nghĩa tư bản tạo ra sự thịnh vượng song cũng làm nảy sinh cách biệt giàu nghèo khổng lồ. “Khi kinh tế đi xuống, cánh tả và cánh hữu sẽ đấu đá nhau.”

3. Trật tự địa chính trị bên ngoài tan rã: Dalio thẳng thắn cho rằng quyền kiểm soát quốc tế của Mỹ đang suy yếu, thậm chí bộc lộ điểm yếu trong khủng hoảng Hồng Hải và xung đột Trung Đông.

Hướng dẫn phòng hộ tài sản: “Tiền mặt là khoản đầu tư tệ nhất”, vàng đối đầu bitcoin

Đối mặt với những biến động chu kỳ kinh tế không thể tránh khỏi, các nhà đầu tư nên bảo vệ tài sản của mình ra sao? Dalio đưa ra nguyên tắc rõ ràng: giảm tiền mặt và đa dạng hóa tối đa.

“Con người gửi tiền trong ngân hàng vì cảm thấy an toàn nhất. Nhưng không phải vậy, trong thời gian dài, đây là khoản đầu tư tệ nhất vì lạm phát sẽ ăn mòn nó.”

Ông khuyến nghị nên phân bổ đa dạng, và liệt kê nhiều loại tài sản: cổ phiếu, tiền mặt, vàng, trái phiếu, bất động sản, bitcoin.

Về lựa chọn tài sản cứng, dù tiền mã hóa được thị trường săn đón, Dalio vẫn kiên định nghiêng về vàng. Ông đề xuất tỷ trọng dành cho loại tài sản cứng này trong danh mục đầu tư của người bình thường là từ 5% đến 15%, cá nhân ông đánh giá cao vàng thỏi hơn là bitcoin.

“Khi các loại tài sản kia hoạt động kém, vàng thường lại tăng, vì vậy nó là công cụ phòng hộ hiệu quả. Vàng chỉ thực sự không còn là tiền tệ từ năm 1971, nhưng cho tới nay vẫn là đồng tiền dự trữ lớn thứ hai thế giới.”

Sự phân hóa tàn khốc của AI: Hoặc nằm trong top 10% xuất sắc, hoặc bị thay thế

Khi bùng nổ công nghệ trùng với suy thoái kinh tế, thị trường lao động của người dân thường đang biến động mạnh. Dalio ví sự phát triển của AI như sự tiếp nối của tiến hóa loài người: máy kéo thay thế phần cơ thể, còn AI đang thay thế tư duy và lý luận của con người.

Trong quá trình này, khoảng cách giàu nghèo giữa chủ sở hữu vốn và người làm công sẽ còn tăng mạnh. “Nhìn vào thu nhập doanh nghiệp, tỷ lệ chia cho người lao động giảm, còn tỷ lệ cho chủ doanh nghiệp thì tăng lên.”

Với định hướng nghề nghiệp cho người trẻ, Dalio đưa ra dự báo rất thực tế:

“Bạn phải trở thành một trong số ít những người thành thạo sử dụng AI, đứng ở tuyến đầu, chiếm khoảng vài phần trăm đến 10% dân số. Nếu bạn chỉ làm những công việc thuần túy thiên về suy nghĩ, bạn sẽ bị thay thế.”

Trước tương lai khó đoán định, ông khuyên nên dừng việc dự báo một nghề nghiệp cụ thể mà hãy quay về bản chất:

“Lịch sử chứng minh, thành công nhất không phải là người thông minh nhất, không phải là người chăm chỉ nhất, mà là người có khả năng thích nghi tốt nhất. Hãy tối đa hóa năng lực học hỏi của bạn, tận dụng AI và các công cụ để nâng cao tính hữu dụng của bản thân.”