AI qizig‘i temiryo‘l investitsiya pufagini takrorlaydimi? Blackstone prezidenti: Bu safar boshqacha

AI investitsiyalarga bo‘lgan qiziqish tobora ortib bormoqda, trillionlab dollar chiplar, maʼlumot markazlari va elektr energiyasi loyihalariga yo‘naltirilmoqda. Biroq, investorlarni eng ko‘p qiziqtiradigan savol ham tobora dolzarblashmoqda. AI investitsiyalaridan haqiqiy daromad qayerda?

Yaqinda, Blackstone prezidenti va bosh operatsion direktori Jon Gray investorlar uchun oʻtkazilgan nutqida, hozirgi AI rivojlanish bosqichini "1870 yildagi tong"ga qiyoslab, kompaniya daromadlari, amaliy misollar va Blackstone investitsiya ma'lumotlariga asoslangan holda, katta kapital sarfi natijasidagi daromad masalasiga javob berdi.

Gray eski reklama sloganidan “Goʻsht qayerda?” iborasini olib, katta hajmdagi investitsiyalar ortidagi real foydani so‘radi. U quyidagicha taʼkidladi,AI baʼzi kompaniyalar uchun daromad va samaradorlikni oshira boshladi va ilovalar ko‘lami kengayishda davom etadi; texnologiya robototexnika, avtomatik boshqariladigan transport vositalari kabi real sohaga kirib borganda, hisoblash kuchiga ehtiyoj yanada oshadi.

Gray bu taxmin asosida chiplar, maʼlumot markazlari va elektr energiyasini AI kengayishining muhim asoslari sifatida ko‘radi. U shuningdek, loyiha qurilishi uskuna taʼminoti, kapital qo‘yilmalar va ruxsatnoma kabi omillar bilan cheklanishini taʼkidladi. Blackstone hozirda shu sohalarga sarmoya kiritmoqda va shu bilan birga yuqori baholanish, texnologik o‘zgarishlar va loyihalarning haqiqiy daromad keltirishi xavflariga ham e’tibor qaratmoqda.

AI investitsiyasida “go‘sht” qayerda

Gray so‘ragan “go‘sht” investorlarni eng qiziqtiradigan savolga ishora qiladi. Juda ko‘p mablag‘ chiplar xaridi, server xonalari va elektr inshootlari barpo etilishiga sarflanmoqda, lekin yakunda yetarlicha mijozlar AI mahsulotlari uchun haq to‘lashga tayyormi? Agar daromad faqat bir necha kompaniyada jamlansa, kompaniya ilovalari kechikib foyda ololmasa, infratuzilma ehtiyoji uzoq muddatli faqat investitsiya umidlari yug‘urib bera olmaydi.

Nutqda Gray birinchi bo‘lib model kompaniyalarning o‘sishini ko‘rsatdi. Uning taqdimotiga ko‘ra, OpenAI va Anthropic kompaniyalarining umumiy yillik daromadi 2026 yil iyulholigacha 105 milliard AQSh dollariga yetadi. Bundan tashqari, Blackstone kuzatgan 14 ta AI bilan bog‘liq kompaniyaning yillik daromadi avvalgi 25 million dollardan 525 million dollarga oʻsib, 21 barobar oshgan.

Rasm｜Gray Anthropic va OpenAI ning daromad o‘sishini solishtiryapti (manba: Youtube)

Bu raqamlar daromad o‘sish sur’atini namoyish etadi, biroq statistikani tavsiflashga e’tibor kerak.Yillik daromad so‘nggi olingan tushum asosida butun yil uchun hisoblab chiqilgan bo‘lib, avvaldan olingan yillik tushumga ham, sof daromadga ham teng emas.Gray bu orqali haqiqiy to‘lovchi sifatida ehtiyoj bor-yo‘qligiga javob qaytaradi, lekin butun sohaning investitsiyasi qaytariladimi-yo‘qmi, buning uchun ko‘proq vaqt kerak bo‘ladi.

Daromaddan tashqari, Gray kompaniyalar AI’dan qanday foydalanayotganini ham muhokama qildi. Blackstone sarmoya qilgan bir aloqa minorası kompaniyasi ijarani qayta ishlash jarayonini o‘zgartirish uchun taxminan 4 million dollar sarfladi, Grayga ko‘ra, loyiha har yili 4,5 million dollar foyda keltiradi. Yana bir ijaraga uy beruvchi kompaniya esa AI yordamida ariza jarayonini tezlashtirib, mijoz kutishini kamaytirdi.

Ushbu misollar shuni ko'rsatadiki, AI qiymati kompaniyalar uchun xarajat va daromad hisoblana oladigan ish jarayonlariga kirib kelmoqda. Masalan, jarayon tezroq yurib, vaqt va mablag‘ni tejaydi; yangi funksiyalar mijozlar tomonidan qabul qilinsa, daromad ham oshishi mumkin.

Gray tilga olgan Chamberlain kompaniyasi esa boshqa imkoniyatni ko‘rsatadi. Kompaniya vizual tanib olish va boshqa texnologiyalarni yangi uy mahsulotlariga joriy qildi, ushbu faoliyat esa o‘n millionlab dollar yillik daromad keltirdi. Avvalgi jarayonni oddiy takomillashtirishdan farqli o‘laroq, ushbu mahsulotlar orqali kompaniyalar AI yordamida yangi daromad manbalarini shakllantirdi.

Hozirgi tijoriy o‘zgarishlar haqida so‘zlab bo‘lib, Gray vaqtni orqaga, 1870 yilga qaytardi. O’sha vaqtda AQSh hali dehqonchilik jamiyati edi, temiryo‘l, elektr va po‘lat hayotni tubdan o‘zgartirib ulgurmamagan edi. Keyingi 30 yilda yangi texnologiyalar ommalashishi natijasida iqtisodiyot va ishlab chiqarish usullari tub oʻzgarishlarga uchradi. Uning fikricha, hozirgi AI ham shunday erta bosqichda boʻlishi mumkin.

Biroq bu o‘xshatishda ogohlantirish ham yashiringan. Masalan, temiryo‘l iqtisodiy faollikni ragʻbatlantirdi, lekin qurilish avjida bo‘lgan vaqtda ham 200 ga yaqin temiryo‘l kompaniyasi inqirozga uchradi yoki bankrot bo‘ldi. U ba’zi kompaniyalar yuqori qarzga qurilish olib borib, taklifni ehtiyojdan ancha oldin ko‘paytirganini aytadi.

Ammo, temiryo‘l kompaniyalari uchun haddan tashqari oldin investitsiya qilish saboqlari asosida, Gray hozirgi AI infratuzilmasiga kiritilayotgan sarmoyani boshqacha deb hisoblaydi. Bugun, ma’lumot markazlari va energiya loyihalariga ehtiyoj mavjud imkoniyatdan yuqori, ko‘plab loyihalar esa moliyaviy jihatdan kuchli, past qarzli mijozlar bilan shartnoma imzolagan.

Aniq qilib aytganda, kompaniyalar biznesdan daromad ko‘ra boshlagach, ehtimol AI’dan foydalanish doirasi kengayadi, modeldan foydalanish va soha soni ko‘payadi, bu esa hisoblash ehtiyojini yanada oshiradi. AI robototexnika, avtomatik boshqariladigan transport vositalari kabi sohalarga kirib borganda, ehtiyoj ofisdan haqiqiy dunyoga chiqadi.

Shu sabab, Grayning hozirgi qarorlari model daromadining o‘sishi va kompaniya amaliyoti asosiga tayanadi, kelajakka qarash esa texnologiyaning kengroq taqsimlanishiga bog‘liq. Biroq, bu ikki bosqich orasida masofa bor – ilovalar qanchalik kengayishiga, mijozlarni qancha mablag‘ ajratishga tayyor ekaniga, loyihalar reja asosida tugatilishiga bog‘liq holda, ushbu talablardan kutilayotgan miqyos yuzaga chiqadi.

Blackstone qanday qilib AI ga investitsiya qiladi

Hisoblash resurslari doimiy o‘sib borayotgan bir sharoitda uni qo‘llab-quvvatlovchi infratuzilmani kim barpo etadi, mablag‘ qayerdan olinadi? Bu masalani muhokama qilishda Gray Blackstone’ning maʼlumot markazlari, hisoblash va energiya sohalaridagi investitsion faoliyati bilan o‘rtoqlashdi. Uning fikricha,chiplar, maʼlumot markazlari va elektr energiyasi asosiy bo‘g‘inlar hisoblanadi va uskuna ta’minoti, qurilish muddati hamda mahalliy ruxsatnomalar loyihaga ta’sir qiladi.

Birinchidan, maʼlumot markazlari ijarasi – Blackstone uchun ehtiyoj o‘zgarishini kuzatish oynasi hisoblanadi. Grayning aytishicha, ularning markazlarida 2024 yilda taxminan 1 gigavatt, 2025 yilda esa 2 gigavatt ijara imzolanadi va 2026 yilda hech bo‘lmaganda 6 gigavattga yetishi kutilmoqda. U bu yil qurilish uchun 100 milliard dollarga yaqin kapital xarajatlar kerak bo‘lishini, ijarachilar esa chip sotib olish uchun alohida xarajat qilishi lozimligini qayd etdi.

Rasm｜Blackstone investitsiya qilgan maʼlumot markazi AirTrunk (manba: Blackstone rasmiy sayti)

Blackstone rasmiy sayti ma’lumotlariga ko‘ra, ularning markazlari platformasiga Shimoliy Amerikadagi QTS va Osiyo-Tinch okeani mintaqasidagi AirTrunk kiradi. Gray avvalgi ochiq suhbatlarida qayd etganidek, Blackstone QTS'ni sotib olgach, yirik texnologik kompaniyalardan hisoblash resursiga bo‘lgan talab ortdi va shunga ko‘ra ular energiya, elektr uskunalari hamda GPU hisoblash xizmatlari ko‘rsatuvchi yangi bulut kompaniyalariga sarmoya yo‘naltirdilar.

Ushbu joylashuvlar maʼlumot markazlarini qurish va ishlatish ehtiyojiga bevosita bog‘liq. Data markazlar yer, bino, sovutish tizimi va elektr tarmog‘iga ulanishni talab qiladi, ishga tushgach esa barqaror energiya bilan ta’minlanishi, mijozlar esa chiplar o‘rnatishi kerak. Gray ta’kidlashicha, AI ilovalari qanchalik kengaysa, ushbu asosiy bo‘g‘inlarning kengayish tezligiga ta’siri ham shuncha ortadi.

Elektr energiyasi sohasida ham Blackstone energiya va elektr uskuna loyihalariga investitsiya qilmoqda. Biroq, generatorlar yetkazib berish muddati uzoq, masalan, GE Vernova kompaniyasiga buyurtirilgan turbinalar hatto 2031 yilgacha yetkazilishi mumkin. Uskuna quvvati, elektr tarmog‘ini qurish va loyiha tasdig‘i elektr ta’minoti tezligiga ta’sir ko‘rsatadi.

Server va elektr inshootlaridan tashqari, Blackstone hisoblash resurslari moliyalashtirishida ham faol. Joriy yil avgust oyida NVIDIA Blackstone va boshqa tashkilotlar bilan hamkorlikda, mijozlarga hisoblash inshootlari qurilishi uchun zarur mablag‘ olish imkonini beradigan AI hisoblash infratuzilmasi moliyaviy platformasini rivojlantirish rejasini e’lon qildi.

Bundan tashqari, Gray ma’lum bir investitsiyaning amalga oshishi uchun Blackstone uzoq muddatli shartnomalarning mavjudligi, shuningdek, mijozlarning shartnomalarni bajara olish-olmasligiga ham katta e’tibor qaratadi.

Shunga qaramay, uzoq muddatli shartnomalar talabning faqat bir qismi noaniqligini kamaytiradi, loyihaning amalga oshishi va ishlashi boshqa xavflarga duch keladi. Masalan, jamiyatning data markazlar qurilishidagi xavotiri izchil ishlashda to‘siq bo‘ladi, kiberxavfsizlik va geosiyosiy risklar ham e’tibordan chetda qolmasligi kerak. Bundan tashqari, hali daromad olmagan ba’zi startaplar juda yuqori baholangan, kelajak biznesi hozirgi narxni ushlab tura oladimi, buni ham ehtiyotkorlik bilan oldindan aytish kerak.

AI o‘sish imkoniyatlarini qidirar ekan, Blackstone aktivlarning o‘zi almashtirib bo‘lmaydigan qiymatini ham hisobga oladi. Gray nutqining oxirida kriket jamoalari, qahvaxonalar tarmog‘i, dengizbo’yi ko‘chmas mulk va aeroport kabi investitsiyalarni tilga oldi va odamlar baribir ularning xizmatidan foydalana olishlariga ishonadi. Ular hisoblash loyihalaridan farq qiladi, lekin Blackstone’ning uzoq muddatli talabga bo‘lgan e’tiborini ifodalaydi.

“Go‘sht qayerda?” savoliga qaytadigan bo‘lsak, ba’zi AI ilovalari allaqachon daromad va samaradorlik keltirmoqda, Blackstone esa shu asosda hisoblash, data markazlari va energiya loyihalariga investitsiya kiritmoqda. Lekin qisqa muddatli foydadan uzoq muddatli daromadga erishish uchun ilovalar doimiy ravishda qiymat yaratish, infratuzilmalar o‘z vaqtida qurilib, yetarli talabga ega bo‘lishi lozim.

Ishlab chiqish/maketing: He Chenlong

Izoh: Muqova/birinchi rasm AI yordamida yaratilgan