Chiến lược hot nhất phố Wall gặp thời khắc tồi tệ nhất! Quỹ phòng hộ đổ xô giao dịch theo độ phân tán bị thua lỗ, các trader mòn mỏi chờ báo cáo tài chính công nghệ "gây nổ" biến động lớn.

APP Thông tin tài chính Zhizhong cho biết, đối với các nhà giao dịch quyền chọn cổ phiếu Mỹ theo dõi lâu dài chiến lược phân tán (dispersion strategies), khoảng một tuần tới sẽ là cửa sổ quyết định lãi/lỗ cả năm. Khi các báo cáo tài chính của những doanh nghiệp lớn thuộc ngành bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI) được công bố dày đặc, kết hợp với cuộc họp lãi suất của Fed và cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ tác động vĩ mô gấp đôi, việc biến động của từng cổ phiếu có thể bật tăng rõ rệt từ mức thấp gần đây hay không sẽ trực tiếp quyết định vận mệnh của giao dịch đông đúc này.

Tiền đề cốt lõi của chiến lược phân tán là: mua biến động của từng thành phần của chỉ số, đồng thời bán biến động chỉ số, thu lợi từ chênh lệch biến động giữa từng cổ phiếu và chỉ số. Khi diễn biến của từng thành phần phân hóa cao, sự tương quan giảm, hiệu ứng phòng hộ nội bộ của chỉ số sẽ làm giá quyền chọn chỉ số xuống thấp, còn quyền chọn từng cổ phiếu lại đắt hơn do định giá rủi ro riêng biệt - khoản chênh lệch này chính là nguồn lợi nhuận của giao dịch. Tuy nhiên, chiến lược này đã gặp thách thức nghiêm trọng trong vài tháng gần đây.

Hiện nay môi trường thị trường đặc biệt hơn bao giờ hết. Cuộc họp lãi suất của Fed, bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ và báo cáo tài chính của các ông lớn công nghệ trùng nhau trong một cửa sổ, tạo ra kỳ tích hiếm gặp với nhiều sự kiện cùng lúc. Đối với các nhà giao dịch phân tán, ý nghĩa của cửa sổ này là: mùa báo cáo tài chính thường sẽ mang đến biến động mạnh mẽ ở cấp độ từng cổ phiếu, do ảnh hưởng từ lợi nhuận và triển vọng của doanh nghiệp ngắn hạn lấn át các chủ đề vĩ mô như lãi suất, giá dầu, từ đó nâng cao độ phân tán bên trong rổ cổ phiếu Mỹ.

Nhưng năm nay tình hình còn phức tạp hơn - các nhà giao dịch không chỉ cần biến động đủ lớn từ báo cáo tài chính, mà còn cần biến động đó vượt qua hiệu ứng “liên động cùng chiều” mà các sự kiện vĩ mô gây ra.

Theo dữ liệu tổng hợp của Premialab, chiến lược phân tán trong các chiến lược đầu tư định lượng (QIS) tập trung vào cổ phiếu công nghệ bị thiệt hại nặng nhất trong đợt giảm vừa qua. Giám đốc điều hành Premialab, Adrian Zeliaud, cho biết: “Điều này cho thấy áp lực định giá theo vốn hóa thị trường gần đây chủ yếu tập trung vào rổ đầu tư có tỷ trọng cổ phiếu công nghệ cao, chứ không phản ánh sự suy giảm chung của tất cả các chiến lược phân tán hệ thống.”

Đối với một số nhà giao dịch chiến lược phân tán, mùa báo cáo tài chính này đặc biệt khó khăn: biến động từng cổ phiếu tiếp tục giảm, khiến giá trị tài sản theo dõi giảm mạnh. Họ đang sốt ruột chờ đợi dữ liệu nhu cầu AI và chi tiêu vốn bán dẫn mới nhất, kỳ vọng xuất hiện những thông tin vượt dự đoán để thúc đẩy biến động mạnh ở từng cổ phiếu.

Giám đốc đầu tư Adapt Investment Managers, Alexis Mobourghet, chỉ ra rằng “Trước khi bước vào tháng 7, giao dịch phân tán diễn ra sôi động. Nhiều quỹ có cơ chế khuyến khích tăng tỷ trọng vào các chiến lược có hiệu suất nổi bật gần đây. Do đó, sau khi đợt giảm liên quan đến giảm đòn bẩy của quỹ Situational Awareness gây ra sự điều chỉnh vào tháng 7, thị trường lại xây dựng mạnh vị thế phân tán. Nhưng hiện nay, các khoản nắm giữ này đã rơi vào thua lỗ trên sổ sách”.

Được biết, Quỹ Situational Awareness do cựu nghiên cứu viên OpenAI Leopold Ashenbrener sáng lập, quản lý quy mô hơn 30 tỷ USD, từng đạt mức lợi nhuận 439% trong nửa đầu năm 2026, nhưng sau đó vì đặt cược tập trung đòn bẩy vào cổ phiếu liên quan đến AI đảo chiều, tháng 7 mất khoảng 67%, buộc phải đóng vị thế nhanh, các khoản nắm giữ như Sandisk (SNDK.US) và Micron Technology (MU.US) chịu sụt giảm mạnh. Castle Investment (Citadel) sau đó tiếp nhận phần lớn rủi ro của quỹ này, theo người sáng lập Ken Griffin tiết lộ đã hấp thụ hơn 80% rủi ro liên quan.

Điều khiến các nhà giao dịch lo ngại hơn cả là sự thay đổi sâu bên trong cấu trúc biến động. Biến động ẩn hàm của các doanh nghiệp bán dẫn so với chỉ số S&P 500 gần đây liên tục thu hẹp, biến động thực tế cũng cùng lúc giảm xuống. Đồng thời, chỉ số tương quan vẫn ở mức thấp - điều này hoàn toàn khác với mô hình tương quan tăng vọt khi các sự kiện vĩ mô lớn gây ra đợt giảm trước đó.

Điều này đặc biệt đáng cảnh giác đối với nhóm quản lý rủi ro nội bộ của các quỹ phòng hộ. Đợt giảm chiến lược phân tán trước đây do xung đột Mỹ-Iran leo thang, nguyên nhân chính là biến động tương quan tăng mạnh, nhưng lợi nhuận thực tế của chiến lược còn chịu được áp lực, cũng giúp khâu quản lý rủi ro có lý do để giữ vị thế mà không buộc phải đóng.

Mobourghet bổ sung: “Niềm tin kiên cố của thị trường lúc trước đã biến mất. Nhà đầu tư từng không tiếc tiền mua quyền chọn tăng giá, thậm chí sẵn sàng chi giá biến động 100 điểm, đặt cược các cổ phiếu công nghệ sẽ tăng gấp đôi hoặc gấp ba trong trung hạn. Hiện nay tâm lý đó không còn. Hệ quả là biến động ẩn hàm và biến động thực tế cùng thu hẹp chênh lệch, khiến chiến lược phân tán truyền thống chịu áp lực.”

Điều này cho thấy, trong môi trường thị trường hiện tại, tính hợp lý của việc tiếp tục duy trì vị thế này đang giảm xuống, đồng thời tức là mùa báo cáo tài chính này, biến động của các doanh nghiệp bán dẫn và bộ nhớ có giải phóng đủ sức thúc đẩy báo cáo hay không, trở nên chưa từng quan trọng.

Dù hiệu suất của chiến lược chịu áp lực, tín hiệu từ thị trường quyền chọn lại không quá bi quan. Chiến lược gia phái sinh của UBS Group, Kieran Diamond, cho biết giá trị định giá hiện tại của quyền chọn phản ánh kỳ vọng biến động đơn ngày lớn nhất mùa báo cáo tài chính kể từ khi đại dịch Covid-19 xuất hiện, trong đó cổ phiếu công nghệ vẫn gánh kỳ vọng biến động cao nhất. Kỳ vọng này phần nào duy trì lý do các quỹ phòng hộ tiếp tục giữ vị thế - dù đã chịu giảm rõ rệt từ đầu năm đến nay.

Một số nhà giao dịch thậm chí cho rằng, biến động của cổ phiếu giảm lại tạo ra cơ hội xây dựng vị thế tốt hơn.

Hervé Guillou, Giám đốc chiến lược và giải pháp dòng vốn của Societe Generale, cho biết những nhà đầu tư đang nắm tỷ trọng cao cổ phiếu công nghệ trong danh mục phân tán biến động, hiện đang chịu thua lỗ, khả năng cao sẽ lựa chọn giữ đến qua mùa báo cáo tài chính, rồi quan sát hiệu suất của chiến lược để điều chỉnh rủi ro. Guillou cũng chỉ ra rằng, người tham gia thị trường vẫn tích cực tìm kiếm cơ hội trong phân tán, ví dụ dùng “cấu trúc palladium” để giao dịch sự phân hóa giữa những người thắng và thua của AI.

Nhưng nếu xuất hiện cú sốc vĩ mô lớn - ví dụ xung đột Mỹ-Iran mở rộng, thị trường trái phiếu hay FX biến động dữ dội, khiến cổ phiếu cùng giảm hoặc cùng tăng, hiệu suất của danh mục phân tán sẽ càng xấu đi. Lúc đó, giao dịch phân tán ngược (bán biến động từng cổ phiếu, mua biến động chỉ số) sẽ có tỷ lệ rủi ro/lợi nhuận hấp dẫn hơn nhiều.

Các nhà giao dịch triển khai chiến lược chỉ số biến động Cboe (VIX) cũng sẽ theo sát diễn biến của giao dịch phân tán: chỉ cần xuất hiện làn sóng đóng vị thế tập trung, chỉ số VIX có khả năng biến động mạnh. Gần đây đã có nhà đầu tư sử dụng quyền chọn chênh lệch giá tăng của VIX tháng 11 để phòng ngừa rủi ro bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ.

Chiến lược gia đa tài sản của Nomura Securities, Charlie McElligott, cảnh báo rằng nhiều yếu tố đang hội tụ: xu hướng theo mùa của chỉ số VIX, bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp đến, động thái cung vượt cầu khiến rủi ro lãi suất lớn, Fed có xu hướng diều hâu và căng thẳng ở Trung Đông gia tăng, đều có khả năng khiến nhà đầu tư tìm thêm giải pháp phòng ngừa để đối phó với ảnh hưởng “tam trùng rủi ro tiêu cực” này.

Đồng thời, mức độ tập trung của chiến lược phân tán cũng trở thành tâm điểm của thị trường. Chris Sidial, đồng giám đốc đầu tư Ambrus Group, nói: “Giao dịch này nên được làm mới lại. Giao dịch phân tán đã phổ biến bốn, năm năm nay, là cùng một kiểu giao dịch.”

Mobourghet cho biết: “Biến động từng cổ phiếu giảm là dấu hiệu đầu tiên. Nếu dấu hiệu thứ hai xuất hiện - biến động chỉ số tăng, ví dụ S&P 500 giảm mạnh 3% trong một ngày, vậy thì sẽ có làn sóng đóng vị thế quy mô lớn.”