Boeing (BA.US) lại giành chiến thắng: vượt qua Northrop Grumman (NOC.US) để nhận đơn đặt hàng máy bay thế hệ thứ sáu F/A-XX của Hải quân Mỹ, hợp đồng phát triển trị giá 20 tỷ USD

Ứng dụng tài chính Zhihui Finance APP đưa tin, Bộ Quốc phòng Mỹ hôm thứ Ba cho biết Boeing (BA.US) đã được chọn để chế tạo máy bay chiến đấu tàng hình thế hệ tiếp theo của Hải quân Mỹ. Đây là lần thứ hai liên tiếp Boeing giành được hợp đồng máy bay chiến đấu chủ lực quy mô lớn, đồng thời kết thúc giai đoạn trì hoãn suốt nhiều tháng của dự án tối quan trọng đối với chiến lược Thái Bình Dương của Mỹ.

Boeing đã đánh bại đối thủ Northrop Grumman (NOC.US) trong hợp đồng phát triển này. Hợp đồng trị giá 20 tỷ đô la, dùng để sản xuất máy bay thử nghiệm. Khi năng lực sản xuất tăng và có thêm khách hàng nước ngoài tiềm năng, quy mô dự án này có thể tăng lên tới hàng trăm tỷ đô la trong suốt vòng đời của nó.

Ngoài ra, vào tháng 3 năm ngoái, Boeing cũng được lựa chọn chế tạo máy bay chiến đấu tàng hình mới F-47 của Không quân Mỹ, giúp hãng trong hai năm liên tiếp giành được hai hợp đồng máy bay chiến đấu thế hệ sáu quan trọng.

Trong toàn bộ quá trình đấu thầu, Boeing luôn được coi là ứng viên mạnh do có lịch sử chế tạo máy bay chiến đấu trên tàu sân bay cho Hải quân Mỹ, bao gồm cả dòng máy bay được chương trình chiến đấu cơ mới thay thế là F/A-18E/F "Super Hornet". Kinh nghiệm này giúp giải tỏa các nghi ngại trước đó từ các quan chức quốc phòng — về việc liệu Boeing có đủ đội ngũ kỹ sư và nhà cung ứng để đồng thời triển khai hai dự án F-47 và chiến đấu cơ hải quân hay không. Những nghi ngại này xem ra đã được giải quyết có lợi cho Boeing.

Dây chuyền sản xuất tại St. Louis được thúc đẩy

Hợp đồng này là động lực lớn đối với hoạt động chế tạo máy bay chiến đấu của Boeing tại St. Louis, tiểu bang Missouri — nơi đang dừng các dây chuyền sản xuất F/A-18E/F "Super Hornet" và EA-18G "Growler".

Chủ tịch kiêm CEO bộ phận Quốc phòng, Không gian & An ninh của Boeing, ông Steve Parker, cho biết trong một tuyên bố: Công ty đã đầu tư vào "các cơ sở mới chuyên dụng sản xuất nhiều sản phẩm sở hữu năng lực thế hệ tiếp theo, và đội ngũ tận tâm, giàu tài năng của chúng tôi đã sẵn sàng thực hiện dự án quan trọng này".

Máy bay mới này hiện có tên mã dự án là "F/A-XX", sẽ trở thành tâm điểm trong họ vũ khí hệ thống ưu thế trên không thế hệ tiếp theo (NGAD) của Hải quân Mỹ. Quan chức phụ trách mua sắm vũ khí hàng đầu của Bộ Quốc phòng Mỹ, ông Michael Duffey, phát biểu trong thông cáo rằng dòng chiến đấu cơ này "đại diện cho một khoản đầu tư then chốt, không thể thỏa hiệp về an ninh quốc gia và năng lực tác chiến trên không lâu dài của Mỹ".

Chuyên gia hàng không của Trung tâm nghiên cứu Chiến lược & Quốc tế (CSIS) tại Washington, ông Jeremiah Gertler, cho rằng trước khi giành được hai hợp đồng F-47 và F/A-XX, Boeing gần như đã rút khỏi lĩnh vực máy bay chiến đấu. "Hiện chúng ta chưa biết trong F/A-XX có bao nhiêu yếu tố của F-47. Chúng được phát triển chung hay tách biệt?" ông nói.

Năm ngoái, Bộ Quốc phòng Mỹ đã từng muốn trì hoãn hợp đồng này, lo ngại ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ không đủ khả năng kỹ thuật để phát triển cùng lúc hai mẫu máy bay chiến đấu thế hệ sáu. Các nghị sĩ Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa từ bang Missouri đã thành công thúc đẩy tiếp tục cấp ngân sách cho dự án — bang Missouri ba lần bầu tổng thống gần nhất đều ủng hộ ông Trump.

"Với hệ thống hiện đại và năng lực mới đầy triển vọng, việc sản xuất F/A-XX và F-47 sẽ tạo thêm nhiều cơ hội thu hút nhân tài ngành kỹ thuật và công nghệ cho bang Missouri," thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa Eric Schmitt tuyên bố.

Năm ngoái, công nhân lắp ráp máy bay chiến đấu Boeing đã đình công 101 ngày và khi trở lại làm việc mà không được công ty nhượng bộ gì thêm.

Trì hoãn và sự can thiệp của Quốc hội

Dù vậy, máy bay chiến đấu thế hệ tiếp theo này nhiều năm liền vẫn bị trì hoãn và vướng tranh cãi về ngân sách. Một số quan chức Lầu Năm Góc từng lấy lý do quan ngại về kỹ thuật và năng lực chuỗi cung ứng để đề nghị hoãn triển khai tới ba năm, cho đến khi Quốc hội can thiệp — phân bổ riêng 750 triệu USD cho dự án trong Đạo luật giảm thuế và chi tiêu năm 2025, và bổ sung thêm 1,4 tỷ USD cho năm tài khóa 2026.

Lockheed Martin (LMT.US) đã rút khỏi cuộc thầu vào tháng 3 năm 2025, sau khi các quan chức Hải quân Mỹ xác định thiết kế của họ không đáp ứng tiêu chuẩn yêu cầu, khiến Boeing và Northrop là hai ứng viên cuối cùng bước vào vòng chung kết.

Khi Trung Quốc nhanh chóng trang bị các máy bay chiến đấu hiện đại, Hải quân Mỹ chịu áp lực phải đẩy nhanh tiến độ, nếu không có nguy cơ đến thập niên 2030 và sau đó có thể không còn máy bay tác chiến trên tàu sân bay hiện đại.

Dự kiến, mẫu máy bay mới này sẽ sở hữu khả năng tàng hình tiên tiến, tầm bay và thời gian hoạt động dài hơn, đồng thời có thể phối hợp với máy bay tác chiến không người lái và hệ thống phòng không hạm đội.

Hải quân Mỹ vẫn lên kế hoạch đặt hàng hơn 270 chiếc Lockheed Martin F-35C cho đội tàu sân bay, những chiến đấu cơ này sẽ cùng hoạt động với F/A-XX sau khi F/A-XX được đưa vào phục vụ. Các máy F/A-XX sản xuất loạt đầu tiên dự kiến bàn giao vào thập niên 2030, trong khi đội "Super Hornet" đã phục vụ từ những năm 1990 dự kiến tiếp tục hoạt động đến những năm 2040.