Sau vụ tấn công đường ống dầu ở Ả Rập Xê Út, xuất khẩu dầu Vịnh được mở rộng, bảy siêu tàu chở dầu vận chuyển 14 triệu thùng, giá dầu Brent vượt 100 USD/thùng trong phiên, giá dầu WTI giảm hơn 6%.

Saudi Aramco đang tái cấu trúc tuyến đường xuất khẩu dầu thô với tốc độ vượt ngoài dự kiến của thị trường, khiến phí bảo hiểm gián đoạn nguồn cung tích tụ trước đây do các vụ tấn công đường ống nhanh chóng biến mất, hợp đồng dầu thô quốc tế chịu áp lực và giá tiếp tục giảm mạnh vào thứ Hai tuần này, giá Brent có lúc đã giảm xuống dưới mốc 100 USD/thùng.

Theo số liệu của TankerTrackers.com, vào Chủ nhật, Saudi Aramco đã nạp tổng cộng khoảng 14 triệu thùng dầu thô lên bảy tàu chở dầu siêu lớn (VLCC) tại vùng Vịnh Trung Đông. Truyền thông cho biết hình ảnh vệ tinh cho thấy các tàu này đang neo đậu gần cảng Ras Tanura. Quy mô bốc hàng như vậy phát đi tín hiệu mạnh mẽ về việc xuất khẩu của Saudi đang phục hồi một phần, trực tiếp làm giảm tâm lý lạc quan trên thị trường dầu, bắt đầu định giá cho sự phục hồi nhanh chóng của Saudi.

Vào chiều 21/9 theo giờ Mỹ, hợp đồng dầu Brent đóng cửa giảm 3,53 USD, tương đương 3,4%, xuống 100,34 USD/thùng; trong phiên, giá từng lần đầu tiên kể từ 9/9 giảm xuống dưới mốc 100 USD/thùng; dầu WTI kỳ hạn tháng 10 của Mỹ giảm 4,51%, xuống 95,78 USD/thùng, cả hai đều lập đáy thấp nhất kể từ 8/9, trong phiên có lúc chạm 94,22 USD, giảm hơn 6% trong ngày.

Tính đến phiên đóng cửa thứ Hai, cả dầu Brent và WTI đều giảm liên tiếp bốn phiên, đánh dấu chuỗi ngày giảm dài nhất kể từ 16/6 và 24/6, với Brent giảm tổng cộng 7,73% và WTI giảm 9,5% trong bốn ngày.

Cùng lúc đó, kỳ vọng về tiến trình ngoại giao Mỹ-Iran cũng tăng lên đồng thời, tiếp tục làm giảm phí bảo hiểm rủi ro địa chính trị. Trump cho biết sẵn sàng gặp Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, người dự kiến sẽ tham dự Đại hội đồng Liên Hợp Quốc trong tuần này. Chuyên gia phân tích Tamas Varga của PVM Oil Associates cho rằng các nhà đầu tư đang hy vọng vào đột phá trong đàm phán tuần này.

Quy mô bốc hàng vượt kỳ vọng, tuyến xuất khẩu tái cấu trúc nhanh chóng

Ngày 13/9, vụ tấn công bằng máy bay không người lái buộc Saudi Arabia phải đóng cửa đường ống dẫn dầu hướng đông-tây, mọi hoạt động bốc hàng tại cảng dầu Yanbu dọc biển Đỏ bị ngừng lại hoàn toàn. Tuy nhiên, Saudi Aramco đã hoàn thành việc chuyển đổi tuyến xuất khẩu trên quy mô lớn chỉ trong vòng chưa đầy một tuần, nhanh hơn nhiều so với dự báo của một số thành viên thị trường.

Theo Reuters dẫn số liệu của Vortexa, kể từ 12/9, sản lượng dầu xuất khẩu qua hướng Vịnh của Saudi trung bình đạt khoảng 3,7 triệu thùng/ngày, cao hơn mức khoảng 2,9 triệu thùng/ngày trước đó trong tháng; trong khi từ 1-11/9, lượng dầu xuất khẩu hướng biển Đỏ trung bình khoảng 3,9 triệu thùng/ngày.

Báo cáo ngày thứ Sáu tuần trước của Morgan Stanley cho biết dữ liệu vệ tinh cho thấy, trong sáu ngày qua, lưu lượng dầu hằng ngày của Saudi qua eo biển Hormuz đã tăng lên 2,9 triệu thùng, trong khi tháng 8 con số này chỉ là 700.000 thùng/ngày.

Chỉ riêng trong ngày Chủ Nhật, việc xuất khẩu tới gần 14 triệu thùng dầu càng xác nhận khả năng Saudi nhanh chóng chuyển trọng tâm xuất khẩu sang các cảng vùng Vịnh, đồng thời cho thấy thời gian gián đoạn nguồn cung lần này có thể ngắn hơn so với dự báo bi quan nhất của thị trường.

Giá dầu giảm: Phí bảo hiểm địa chính trị tiêu tan cộng hưởng kỳ vọng ngoại giao

Việc giá dầu Brent lao dốc dưới 100 USD có nguyên nhân đến từ hai động lực: Thứ nhất, kỳ vọng nguồn cung cải thiện nhờ xuất khẩu Saudi phục hồi một phần; thứ hai là phí bảo hiểm địa chính trị bị xóa bỏ do cửa sổ ngoại giao Mỹ-Iran mở ra trở lại.

Bob Yawger, giám đốc Mizuho Energy Futures, cho biết, chỉ vài ngày trước, khả năng gặp mặt giữa Mỹ và Iran còn rất xa vời, "Đây là một bước tiến đúng hướng". Theo báo Al Jazeera, Iran đã thông qua bên trung gian chuyển điều kiện nối lại đàm phán, quan chức an ninh Iran Mohsen Rezaei xác nhận thông tin này.

Đáng chú ý, xung đột thực tế tại Trung Đông vẫn chưa dừng lại. Lực lượng Houthi ở Yemen tuyên bố đã tấn công các cơ sở của Saudi Aramco tại Riyadh và thành phố ven biển Đỏ Yanbu, đồng thời tiếp tục triển khai hoạt động quân sự dọc bờ biển Đỏ.

Bản tin ngày thứ Năm 17/9 dẫn nguồn tin Iran cho biết, sau khi Saudi yêu cầu hỗ trợ, một cường quốc đã yêu cầu Iran kiềm chế lực lượng Houthi. Bất ổn địa chính trị vẫn còn, nhưng trọng tâm định giá hiện tại của thị trường đã chuyển từ phí bảo hiểm rủi ro sang kỳ vọng phục hồi nguồn cung.

Chiến lược bán chuyển sang phía Đông, nhà máy lọc dầu châu Á hưởng lợi, nguồn hàng châu Âu thắt chặt

Sau khi đường ống bị gián đoạn, Saudi Aramco đã điều chỉnh rõ rệt chiến lược bán hàng: hủy một số lô hàng dầu thô sang khách hàng châu Âu, đồng thời tăng xuất khẩu qua các cảng phía Đông eo biển Hormuz cho thị trường châu Á.

Các nguồn tin thương mại mà truyền thông trích dẫn cho biết, Saudi Arabia trong tháng này và tháng tới sẽ bán khoảng 60 triệu thùng dầu thô từ cảng Ras Tanura và thực hiện giao hàng thông qua phương thức chuyển tàu tại cảng Sohar, Oman. Điều này đồng nghĩa các nhà máy lọc dầu châu Á sẽ được cung cấp nhiều dầu Saudi hơn, trong khi người mua châu Âu sẽ đối diện nguồn cung thắt chặt tạm thời, phải chuyển sang các nguồn cung khác bù đắp hoặc chấp nhận trả phí giao ngay cao hơn.

Đối với các nhà máy lọc dầu châu Á, nguồn cung bổ sung từ Saudi đến vào thời điểm giá dầu đang giảm, áp lực chi phí mua vào được giảm nhẹ; tuy nhiên, việc giao hàng bằng chuyển tàu lại khiến vận chuyển trở nên phức tạp hơn, thời gian về cảng có thể không đảm bảo chắc chắn.

Rủi ro tiếp theo: Tiến độ sửa chữa đường ống và tính bền vững của xuất khẩu còn bất định

Dù dữ liệu xuất khẩu hiện nay cho thấy nguồn cung Saudi đang phục hồi, nhưng thị trường vẫn phải cảnh giác với các rủi ro ngược lại. Tiến độ sửa chữa đường ống hướng đông-tây vẫn chưa được công bố cụ thể, người phát ngôn Saudi Aramco từ chối bình luận về tình hình này. Nếu tiến độ sửa chữa chậm hơn kỳ vọng, hoặc lực lượng Houthi tiếp tục tấn công các cơ sở xuất khẩu vùng Vịnh, tuyến xuất khẩu phụ thuộc vào eo biển Hormuz hiện tại sẽ chịu áp lực lớn hơn.

Ngoài ra, phía Libya cũng phát đi tín hiệu nguồn cung có thể bị xáo trộn. Chủ tịch Tập đoàn dầu khí quốc gia Libya, ông Massoud Suleman, trả lời Reuters hôm thứ Hai cho biết sản lượng tại mỏ dầu Sharara của nước này đã giảm một phần, nhưng không nói rõ nguyên nhân, tạo thêm biến số cho nguồn cung toàn cầu.

Việc giá dầu giảm hiện tại phần nào đã phản ánh thái độ lạc quan của thị trường về triển vọng phục hồi xuất khẩu của Saudi, nhưng nếu dữ liệu thực tế không duy trì được hoặc căng thẳng địa chính trị quay trở lại, giá dầu hoàn toàn có thể tăng trở lại. Những tiến triển thực tế của việc sửa chữa đường ống cùng tính ổn định của tuyến xuất khẩu qua eo biển Hormuz sẽ là những yếu tố quyết định trong việc định giá thị trường giai đoạn tới.