Giấc mơ “ngói năng lượng mặt trời” mười năm của Tesla (TSLA.US) chính thức khép lại: Ngừng sản xuất do tài chính không bền vững, chiến lược năng lượng chuyển hoàn toàn sang điện mặt trời truyền thống và lưu trữ năng lượng.

Trang tin Tài chính Zhihui nhận được thông tin, sau gần một thập kỷ thử nghiệm thương mại hóa, dự án mái nhà năng lượng mặt trời Solar Roof mang tính biểu tượng của Tesla (TSLA.US) đã chính thức tuyên bố kết thúc trong tuần này. Theo các phương tiện truyền thông dẫn lời nguồn tin, Tesla đã chính thức ngừng sản xuất sản phẩm Solar Roof và thông báo đến mạng lưới nhà lắp đặt đối tác được chứng nhận rằng sẽ không còn cung cấp tấm lợp mái nhà năng lượng mặt trời, chỉ duy trì nguồn cung và dịch vụ với các tấm pin mặt trời truyền thống.

Vào ngày 20 tháng 8, một loạt thay đổi trên trang web chính thức của Tesla đã xác nhận việc kết thúc sản phẩm Solar Roof. Quyết định này đánh dấu sự chấm dứt hoàn toàn câu chuyện cốt lõi mà Elon Musk đã xây dựng nhằm thúc đẩy thương vụ mua lại SolarCity vào năm 2016. Trang riêng của “Solar Roof” trên website Tesla nay đã chuyển hướng sang trang tấm pin mặt trời truyền thống, và mục điều hướng kinh doanh năng lượng cũng đã loại bỏ hoàn toàn tùy chọn này. Menu điều hướng của mảng kinh doanh năng lượng hiện chỉ giữ lại ba sản phẩm: tấm pin mặt trời, pin lưu trữ dân dụng Powerwall và hệ thống lưu trữ quy mô lớn Megapack. Động thái này chính thức xác nhận xu hướng thu hẹp kéo dài nhiều năm với mảng kinh doanh này.

Tài chính không bền vững: Giá tăng đột biến và sản lượng lắp đặt thấp nghiêm trọng

Đánh giá nội bộ của Tesla cho thấy sản phẩm này không thể tiếp tục về mặt tài chính. Nguyên nhân đến từ sự mâu thuẫn giữa chi phí cao vượt kiểm soát và số lượng lắp đặt thực tế ở mức thấp nghiêm trọng.

Giá thành cao hơn so với quảng cáo: Tesla ban đầu tuyên bố mái nhà năng lượng mặt trời rẻ hơn tổ hợp “mái mới + tấm pin mặt trời”, với báo giá ban đầu khoảng 22 USD/feet vuông. Tuy nhiên, giá lắp thực tế vượt xa dự kiến, thậm chí sau khi khách hàng ký hợp đồng cũng tiếp tục tăng mạnh. Năm 2021, Tesla bất ngờ tăng mạnh giá bán Solar Roof, một số khách hàng thậm chí đối mặt với việc tăng giá sau khi đã ký, có người ký giá khoảng 72.000 USD thì trước khi thi công báo giá tăng vọt lên khoảng 146.000 USD. Một số khách phản ánh báo giá lên tới 200.000 USD. Sự việc này dẫn tới kiện tập thể, Tesla vào năm 2023 đã đạt được thỏa thuận hòa giải trị giá 6 triệu USD.

Sản lượng lắp đặt không đạt mục tiêu: Musk từng nhiều lần đặt mục tiêu sẽ hoàn tất lắp đặt 1.000 bộ mỗi tuần trong khoảng từ cuối năm 2019 đến nửa đầu năm 2020. Tuy nhiên, theo thống kê từ tổ chức tư vấn năng lượng Wood Mackenzie, sản lượng lắp đặt đỉnh điểm chỉ đạt 21 đến 32 bộ/tuần, chưa bằng 5% so với mục tiêu. Từ khi ra mắt vào năm 2016, tổng số bộ lắp đặt Solar Roof của Tesla tại thị trường Mỹ chỉ đạt khoảng 3.000 bộ.

Khó khăn về thiết kế và chi phí: Mái nhà năng lượng mặt trời sử dụng tấm lợp chuyên biệt cho hệ thống, Tesla phải tự thiết kế và mua thiết bị sản xuất, khi doanh số không đạt kỳ vọng thì chi phí đơn vị tiếp tục leo thang. Ngoài ra, thiết kế lắp đặt sát đặc biệt cũng dẫn tới tình trạng quá nhiệt, có thể làm giảm hiệu suất phát điện.

Sản phẩm ra đời cho thương vụ thâu tóm: Dấu chấm hết cho câu chuyện kéo dài một thập kỷ

Solar Roof vốn là một “câu chuyện” phục vụ cho hoạt động vận hành vốn của Tesla. Tháng 10/2016, Musk đã trình làng hoành tráng sản phẩm này tại một khu phim trường ở Hollywood. Vài tuần sau, cổ đông Tesla bỏ phiếu đồng ý mua lại SolarCity, một công ty chuyên lắp đặt năng lượng mặt trời đang chịu nhiều nợ nần, với mức giá khoảng 2,6 tỷ USD. Khi đó, Musk là cổ đông lớn nhất kiêm Chủ tịch SolarCity, công ty do người thân của ông điều hành. Màn trình diễn sản phẩm đã được xem là yếu tố then chốt thuyết phục nhà đầu tư ủng hộ thương vụ này.

Tuy nhiên, những vụ kiện của cổ đông sau này tiết lộ rằng tại buổi ra mắt năm 2016, các tấm lợp được trưng bày thực chất chưa phải sản phẩm hoàn thiện có thể phát điện. Gần một thập kỷ sau, sản phẩm từng là “lý do hợp lý” cho thương vụ M&A này cuối cùng cũng chính thức bị khai tử.

Chiến lược chuyển hướng toàn diện: Ưu tiên tấm pin mặt trời truyền thống và hệ thống lưu trữ

Cùng lúc dừng sản xuất Solar Roof, Tesla đã xác lập rõ định hướng tương lai cho mảng năng lượng của mình.

Tập trung tấm pin mặt trời truyền thống: Chiến lược của công ty đã hoàn toàn hướng về các tấm pin năng lượng mặt trời truyền thống, được sản xuất tại nhà máy Buffalo, New York và bắt đầu giao hàng cho khách hàng dân dụng trong năm nay. Giải pháp mái nhà điển hình mà hãng đề xuất là lắp đặt tấm pin mặt trời kết hợp với pin lưu trữ Powerwall.

Đặt cược lớn vào dự án “Mặt Trời Pha Lê”: Tháng này, Tesla đã nộp kế hoạch với bang Texas, dự kiến đầu tư 10,1 tỷ USD xây dựng một nhà máy sản xuất tấm pin năng lượng mặt trời quy mô lớn tại vùng ngoại ô Houston. Dự án này có mật danh nội bộ là “Project Crystal Sun”, dự kiến hoàn tất vào năm 2028 và đi vào hoạt động thương mại trong quý I/2029, tạo ra khoảng 9.712 việc làm lâu dài. Musk từng tuyên bố mục tiêu cuối cùng của cơ sở sản xuất pin mặt trời Texas này là công suất 100GW/năm.

Mảng lưu trữ năng lượng trở thành động lực tăng trưởng: Hoạt động kinh doanh lưu trữ năng lượng của Tesla đã trở thành động lực quan trọng cho mảng năng lượng. Năm 2025, doanh thu mảng năng lượng đạt 12,77 tỷ USD, tăng trưởng 27% so với cùng kỳ, biên lợi nhuận gộp gần 30%, cao hơn rõ rệt so với mảng ô tô.