SoftBank lỗ khổng lồ 7,1 tỷ USD, giá cổ phiếu từng lao dốc 11%! Tham vọng AI của Masayoshi Son đối mặt với thách thức cung cấp điện và chi phí tài chính

VietnamFinance APP cho biết, cổ phiếu của SoftBank Group Corp., do nhà đầu tư huyền thoại Masayoshi Son lãnh đạo, đã giảm tới 11% trong phiên giao dịch sáng tại thị trường chứng khoán Nhật Bản và sau đó thu hẹp đáng kể mức giảm nhờ hoạt động mua vào khi giá thấp, đến thời điểm đưa tin mức giảm còn khoảng 5%. Trước đó, tập đoàn đầu tư công nghệ Nhật Bản này vừa công bố khoản lỗ ròng lần đầu tiên sau gần hai năm, nguyên nhân là khoản giảm giá tài sản 3,7 tỷ USD liên quan đến dự án trung tâm dữ liệu tại Hoa Kỳ cùng với sự suy giảm giá trị các tài sản AI.

Vào thứ Tư, cổ phiếu SoftBank tại thị trường Tokyo đã chạm đáy ở mức 3465 yên. Quý II tài chính của công ty chuyển từ trạng thái lợi nhuận đáng kể sang lỗ ròng 1,12 nghìn tỷ yên, tương đương 7,1 tỷ USD. Trước đó, công ty đã giảm giá khoản thanh toán không hoàn lại cho thiết bị phát điện phục vụ dự án 8 gigawatt tại Ohio và các trung tâm dữ liệu ở Mỹ.

Nhóm phân tích của Jefferies do Atul Goyal dẫn đầu viết trong báo cáo rằng, mặc dù một phần lỗ bắt nguồn từ xử lý kế toán, nhưng "vấn đề thực sự nằm ở khoản xoá tài sản liên quan đến thiết bị điện trị giá 597,0 tỷ yên, khiến những nghi vấn vượt quá khả năng giải thích của ban lãnh đạo", cùng với chi phí tài chính tăng lên gấp 2,6 lần so với cùng kỳ năm trước. "Ban lãnh đạo đang ở thế bị động trong việc ứng phó với tiến độ xây dựng trung tâm dữ liệu".

Như hình trên, do hiệu quả kinh doanh gần đây cực kỳ đáng thất vọng, giá cổ phiếu SoftBank Group đã giảm mạnh.

Giá cổ phiếu SoftBank đã giảm gần 60% so với mức cao lịch sử đạt được vào tháng 6, trở thành một trong những cổ phiếu thành phần có thành tích tệ nhất trong chỉ số Nikkei 225 cùng kỳ. Đồng thời, khi các nhà đầu tư cố gắng đánh giá rủi ro và cơ hội từ các khoản đầu tư AI của công ty, biến động giá cổ phiếu cũng tăng cao.

Bật lại rồi lại lao dốc, tham vọng AI của Masayoshi Son đối mặt thử thách về vốn

Cổ phiếu SoftBank lại sụt giảm mạnh, phản ánh thị trường đang xem xét lại tổng chi phí mua sắm cho kế hoạch mở rộng ứng dụng AI toàn cầu và nguồn lực AI, gánh nặng tài chính cho hạ tầng AI, sự trì hoãn lớn về cung cấp điện và thời gian thu hồi vốn đầu tư. Ngày 11 tháng 11, cổ phiếu SoftBank trên sàn Tokyo có lúc giảm khoảng 11%, chạm đáy 3465 yên, giảm gần 60% so với mức cao lịch sử hồi tháng 6.

SoftBank từng công bố, quý II tài chính từ tháng 7 đến tháng 9 năm 2026 bị lỗ ròng khoảng 1,12 nghìn tỷ yên, tương đương 7,1 tỷ USD, trong khi cùng kỳ năm trước lãi hơn 2,50 nghìn tỷ yên. Điều chỉnh mua sắm thiết bị điện cho các trung tâm dữ liệu ở Mỹ cùng mức tăng đáng kể chi phí tài chính đã trở thành yếu tố kích hoạt trực tiếp khiến các nhà đầu tư xem xét lại ông lớn đầu tư AI này.

Lần giảm này diễn ra sau một đợt bật lại mạnh mẽ: Trước khi công bố kết quả vào ngày 10 tháng 11, cổ phiếu SoftBank vừa tăng khoảng 13,9%. Trước đó, việc bán tháo cổ phiếu công nghệ Mỹ đã làm gia tăng áp lực lên SoftBank; ngày 6 tháng 11, cổ phiếu công ty giảm khoảng 11%, chênh lệch hợp đồng hoán đổi tín dụng 5 năm tăng lên khoảng 466 điểm cơ bản, đạt mức cao nhất bốn năm qua.

Thị trường chứng khoán và tín dụng đồng thời chịu áp lực, đủ để thể hiện nhà đầu tư quan tâm đến việc liệu SoftBank còn có thể tiếp tục huy động vốn với chi phí hợp lý khi giá trị tài sản suy giảm. Sau khi Đảng Dân Chủ kiểm soát cả hai viện Quốc hội Mỹ, sự bất ổn trong việc quản lý và phê duyệt dự án trung tâm dữ liệu càng ảnh hưởng đến kỳ vọng các dự án tương lai, dù lý do này không thể dùng để giải thích khoản lỗ đã xác nhận tính đến cuối tháng 9.

Masayoshi Son đầu tư trải dài cả mô hình AI, chip AI, các dự án hạ tầng AI như trung tâm dữ liệu lớn và các lĩnh vực công nghệ tiên tiến như robot hình người, đồng nghĩa SoftBank vừa chịu tác động từ biến động giá trị tài sản công nghệ liên quan đến ứng dụng AI, vừa phải gánh áp lực tài chính xây dựng hạ tầng. Khi chi phí mua thiết bị điện và chi phí tài chính phát sinh trước khi dự án vận hành, bất cứ điều chỉnh nào về kế hoạch mua sắm hoặc trì hoãn doanh thu đều có thể mở rộng khoảng cách thời gian giữa đầu tư vốn và thu hồi tiền mặt. Những yếu tố này là chủ đề đầu tư dai dẳng hơn so với lợi nhuận hoặc thiệt hại một quý trên sổ sách, nằm sau sự dao động mạnh của giá cổ phiếu.

Dành được nguồn điện chưa đủ, thiết bị, vốn và giao hàng cho khách phải đồng bộ

Khoản lỗ liên quan đến thiết bị khoảng 3,7 tỷ USD cho thấy cái giá của việc sớm cố định nguồn cung khan hiếm. Báo cáo tài chính chính thức chỉ ra tổng khoản lỗ liên quan này là khoảng 597,2 tỷ yên, gồm mất khoảng 457,0 tỷ yên tiền đặt cọc không hoàn lại, cũng như khoảng 140,2 tỷ yên chi phí sửa đổi hợp đồng và thực hiện thanh toán. Khoản đầu tiên liên quan đến tiền đặt cọc đã trả nhưng không còn nằm trong kế hoạch mua hàng sửa đổi về thiết bị và công suất, khoản sau dự kiến sẽ trả bằng tiền mặt từ quý III tài chính. Do đó, khoản lỗ này vừa không thể hoàn toàn hiểu như dòng tiền ra thêm trong quý, vừa không thể đơn giản coi là điều chỉnh sổ sách không gây chi phí kinh tế.

Xét về cơ chế xây dựng dự án, việc đặt trước thiết bị phát điện với thời gian giao hàng dài có thể giảm rủi ro không có thiết bị dùng trong tương lai; nhưng nếu dự án đổi cấu hình, thông số hoặc cách triển khai, khoản cọc không hoàn lại sẽ làm giảm khả năng điều chỉnh.

SoftBank vẫn giữ quyền hoàn tiền có điều kiện tối đa 2,1 tỷ USD cho các lần mua trong tương lai, nhưng chưa công nhận là tài sản. Ban lãnh đạo cũng xác nhận chưa bàn về việc thu hẹp dự án PORTS-Pike ở Ohio. Dự án này tương ứng với 8GW dung lượng IT, đã ký hợp đồng thuê 20 năm với OpenAI và dự kiến bắt đầu vận hành từng phần từ năm 2028. Hợp đồng với khách hàng đảm bảo nhu cầu dài hạn, nhưng xây dựng, cung cấp điện và huy động vốn vẫn cần thực hiện từng bước trước khi vận hành.

Chi phí huy động vốn khiến cái giá phải trả khi chờ thu hồi vốn trở nên rõ ràng hơn. Chi phí huy động vốn quý II vào khoảng 461,9 tỷ yên, gấp 2,64 lần cùng kỳ năm trước. Việc tăng này vừa liên quan đến số dư vay nợ và trái phiếu tăng lên, vừa gồm phí huy động vốn chưa phân bổ ghi nhận một lần khi trả trước khoản vay cầu khiến, do vậy không thể hoàn toàn hướng tăng này để dự đoán cho các quý tiếp theo.

Đó là lý do nhóm phân tích của Jefferies đưa việc xoá tài sản thiết bị và tăng chi phí huy động vốn thành các nghi vấn cốt lõi, cho rằng ban lãnh đạo đang bị động giải thích. Đồng thời, định giá quý này của OpenAI không bị điều chỉnh giảm, thị trường cũng không coi khoản lỗ lớn lần này là do giảm giá trị đầu tư vào OpenAI.

Masayoshi Son vẫn đang tích cực thúc đẩy các dự án AI lớn. Ngày 9 tháng 11, SoftBank cùng Grab và PETROS công bố kế hoạch đầu tư cùng 1,85 tỷ USD vốn ban đầu xây dựng hạ tầng AI tại Malaysia, với SoftBank dự kiến rót 1 tỷ USD, mục tiêu dài hạn là ít nhất 5GW công suất. Với các nhà đầu tư quan tâm tới chủ đề giao dịch AI, chỉ số nhận diện tiếp theo là liệu các dự án mới có thể triển khai từng phần theo hợp đồng khách hàng và tiến độ xây dựng, và sau khi vận hành liệu dòng tiền thu hồi có đủ để trang trải chi phí tài chính và các khoản xây dựng tiếp tục hay không; tăng trưởng nhu cầu AI định hướng đầu tư, nhưng kỷ luật mua sắm, năng lực giao hàng và bố trí tài chính mới quyết định cổ đông cuối cùng sẽ được nhận về bao nhiêu lợi nhuận.