Nvidia và SpaceX tạo nên "cặp đôi hoàn hảo"! Rubin đưa sức mạnh tính toán lên quỹ đạo không gian, Elon Musk định giá SpaceX hướng tới nền văn minh Kardashev loại II

Theo ứng dụng tài chính Zhihu, “bá chủ siêu cấp chip AI” Nvidia (NVDA.US) vừa công bố báo cáo lợi nhuận mạnh mẽ tiếp tục nâng cao kỳ vọng về chi tiêu vốn AI toàn cầu cũng như khởi đầu một chu kỳ tăng giá mới cho chuỗi ngành công nghiệp năng lực tính toán AI, thì Elon Musk lại đang cố gắng đẩy ranh giới mở rộng hạ tầng AI từ mặt đất lên quỹ đạo không gian – SpaceX (SPCX.US), công ty do ông sáng lập và lãnh đạo, dự kiến sẽ phóng lô vệ tinh trung tâm dữ liệu AI đầu tiên sử dụng các cụm tính toán thế hệ tiếp theo của Nvidia – cụm chủ đạo AI GPU kiến trúc Vera Rubin vào quý IV năm 2027 và hình thành "quy mô đáng kể" vào năm 2028. Điều này không có nghĩa trung tâm dữ liệu mặt đất sẽ bị thay thế nhanh chóng, mà là đặt cược rằng năng lực tính toán trên quỹ đạo vũ trụ có thể tránh các nút thắt lớn như lưới điện, đất đai và nguồn nước trên mặt đất, trở thành tầng cung cấp mới cho sức mạnh AI.

Đối với Nvidia, đây là sự mở rộng thị trường tiềm năng của Vera Rubin từ “nhà máy AI mặt đất” sang “nhà máy AI trên quỹ đạo”; đối với SpaceX, đó là tích hợp tàu vũ trụ, năng lượng quỹ đạo, mạng lưới vệ tinh và điện toán đám mây AI thành một nền tảng tích hợp dọc. Tuy nhiên, các tổ chức tài chính phố Wall như Evercore dự đoán rằng dữ liệu doanh thu thực chất sớm nhất cũng phải đến năm tài chính 2029, trong khi việc tản nhiệt, bức xạ, va chạm và các quy định vẫn là những ràng buộc then chốt quyết định liệu dự án có thể thương mại hóa hay không.

Nvidia và SpaceX tạo nên “cặp đôi trời định”, lên kế hoạch đưa Vera Rubin vào quỹ đạo

Ở một vũ trụ song song nào đó, CEO Nvidia Jensen Huang và “Mr. Know-it-all” kiêm tỷ phú giàu nhất thế giới Elon Musk có thể sẽ là một cặp siêu anh hùng. Tuy nhiên, ở vũ trụ này, thế giới này, họ vẫn đang hoạch định những đại đồ án AI không gian tưởng như phi thực tế – Nvidia cung cấp lõi sức mạnh tính toán, SpaceX cung cấp phóng vệ tinh và hạ tầng quỹ đạo, cùng mở rộng biên giới vật lý của tính toán AI. Vera Rubin và Starship hình thành hệ sinh thái khép kín phần mềm phần cứng hạ tầng không gian, nhưng giá trị hiện tại chủ yếu phản ánh quyền lựa chọn trong tương lai thay vì dòng tiền ngắn hạn thực tế.

Dự án này là một phần trong sự hợp tác ngày càng chặt chẽ giữa Nvidia và SpaceX. Trong cuộc họp báo cáo tài chính ngày 26/8 của Nvidia, CFO Colette Kress cho biết, hệ thống Vera Rubin đã đi vào sản xuất toàn diện, đối tượng giao hàng cốt lõi bao gồm các ông lớn dẫn đầu điện toán đám mây AI và thuê tính toán như Oracle (ORCL.US), Amazon (AMZN.US) AWS và SpaceX (SPCX.US).

“Chúng tôi tin rằng việc Nvidia xác nhận SpaceXAI là một trong các đối tác chính của mình càng chứng minh chiều sâu của mối quan hệ, đồng thời xác nhận SpaceXAI nằm trong nhóm khách hàng Vera Rubin sớm nhất,” nhóm phân tích của Evercore ISI viết trong một bản báo cáo cho nhà đầu tư. “Quan hệ này cũng là hai chiều: Nvidia tiết lộ đang nắm giữ 122,8 triệu cổ phiếu SpaceX, khiến Nvidia vừa là nhà cung cấp quan trọng, vừa là cổ đông lớn của SpaceX.”

Kết quả kinh doanh mới nhất của Nvidia cho thấy doanh thu quý II năm tài chính 2027 đạt 96,22 tỷ USD, tăng trưởng 106% so với cùng kỳ; doanh thu trung tâm dữ liệu đạt 89 tỷ USD, tăng 117%; lãi điều chỉnh trên mỗi cổ phiếu đạt 2,22 USD. Công ty dự kiến doanh thu quý III khoảng 108 tỷ USD, dao động 2%, đồng thời hiếm hoi dự báo doanh thu tài khóa 2028 tăng khoảng 70%, vượt xa dự đoán 44% trước đó từ phố Wall; ban lãnh đạo Nvidia cho biết tại cuộc họp lợi nhuận rằng Vera Rubin đã sản xuất và bắt đầu giao hàng toàn diện, điều này có nghĩa tăng trưởng của Nvidia vẫn bị giới hạn nhiều ở năng lực sản xuất bộ nhớ và công nghệ sản xuất tiên tiến của TSMC, thay vì thiếu đơn hàng.

Sau khi công bố kết quả kinh doanh, các hãng phố Wall liên tục nâng giá mục tiêu của Nvidia, kết phiên thứ Sáu tuần trước cổ phiếu Nvidia đóng cửa ở 217,55 USD. Citi tăng giá mục tiêu từ 300 lên 315 USD, duy trì khuyến nghị “mua”; Goldman Sachs đề xuất giá 300 USD, tăng từ 285 USD; Morgan Stanley nâng từ 288 lên 300 USD. Lý do đồng thuận tăng giá của họ đến từ nhu cầu sức mạnh AI duy trì mạnh mẽ, Vera Rubin tăng trưởng sản lượng và ưu thế tổng thể nền tảng phần mềm – phần cứng của Nvidia không ngừng củng cố.

Musk cho biết, trung tâm dữ liệu do SpaceX chủ đạo thiết kế sẽ hoàn toàn vận hành bằng gia tốc AI GPU của Nvidia. Ngoài ra, SpaceX đã hoàn tất vụ mua lại Cursor bằng toàn bộ cổ phiếu với tổng giá trị khoảng 60 tỷ USD vào tháng 8. Jensen Huang tiết lộ trong một bản trình chiếu PPT gần đây rằng Cursor đã được sử dụng trên toàn bộ tập đoàn Nvidia. Theo dữ liệu thống kê bên thứ ba mới nhất, trợ lý lập trình AI này đã có doanh thu hàng năm vượt 1 tỷ USD.

Về khả năng hiện thực hóa thương mại của trung tâm dữ liệu AI không gian mà Musk và Jensen Huang đồng tập trung, Evercore dự đoán ít nhất tới năm tài chính 2029 thì dự án này mới có thể tạo ra bất kỳ đóng góp có ý nghĩa nào cho phía SpaceX.

“Đáng chú ý, chúng tôi không tính vào bất kỳ khoản doanh thu tính toán quỹ đạo nào cho năm 2026 hoặc 2027, đồng thời ước tính cụm sức mạnh tính toán AI quỹ đạo 1 GW đầu tiên sẽ đi vào hoạt động trong năm tài chính 2029; đến cuối tài khóa đó, công suất quỹ đạo đạt 8 GW, còn mặt đất là 10 GW,” Evercore cho biết. “Nếu việc xây dựng trên quỹ đạo được đẩy sớm lên năm 2028 như kế hoạch gốc, sẽ thúc đẩy nhu cầu tài nguyên tính toán AI phần suy luận; xét theo tính kinh tế 30 đến 50 USD/Watt mà Musk đề cập, dự báo của chúng tôi có thể dư địa tăng rất lớn.”

Evercore xếp hạng SpaceX là “vượt thị trường” với giá mục tiêu 230 USD. Đóng cửa phiên thứ Sáu tuần trước, cổ phiếu SpaceX giao dịch ở mức 141,50 USD.

“Vấn đề then chốt là, cái gọi là ‘quy mô đáng kể’ năm 2028 của Musk thực sự là gì – đó là quy mô tính toán đã có thể tạo ra doanh thu, hay mới chỉ là giai đoạn xác minh công nghệ quy mô lớn hơn trước khi thương mại hóa?” Evercore bổ sung.

Tuy nhiên, theo một báo cáo mới đây của Viện Brookings, việc triển khai trung tâm dữ liệu trên không gian đối mặt với nhiều rào cản công nghệ lớn.

“Trung tâm dữ liệu mặt đất đồng thời sử dụng hệ thống làm mát bằng gió và làm mát bằng chất lỏng máy chủ, thông qua truyền và đối lưu nhiệt để tản nhiệt,” tổ chức nghiên cứu có trụ sở tại Washington D.C này nhận định. “Chúng truyền nhiệt từ chip sang chất lỏng làm mát, sau đó từ chất làm mát sang bầu không khí bao quanh cơ sở. Đối với các trung tâm dữ liệu trôi nổi trong môi trường chân không ngoài không gian, chiến lược làm mát này gần như không thể thực hiện, vì không có lớp khí quyển để hấp thụ nhiệt. Thực tế, bức xạ nhiệt có thể là phương thức duy nhất để tiêu tán nhiệt lượng sinh ra từ trung tâm dữ liệu quỹ đạo, nhưng theo tính toán của một số nhà khoa học, để xử lý tốt lượng nhiệt từ một trung tâm dữ liệu quỹ đạo, cần tới số lượng tản nhiệt lên tới 2,15 triệu foot vuông” Viện Brookings nhấn mạnh trong báo cáo.

Các vấn đề khác còn bao gồm thiết bị bị hỏng do bức xạ tia cực tím mặt trời mạnh và liên tục, cùng với nguy cơ va chạm quỹ đạo gia tăng khi có thêm nhiều vệ tinh được đưa lên. Quy định pháp lý cũng có thể trở thành một trở ngại.

Trung tâm dữ liệu AI hướng tới chuyển mình nâng tầm? Nhà máy AI siêu lớn chuẩn bị từ mặt đất lên quỹ đạo

Bản giới thiệu cổ phiếu của SpaceX đã xác định rõ “xây dựng nền văn minh không gian liên tục mở rộng, hướng tới loại hình văn minh cấp II có thể sử dụng toàn bộ năng lượng Mặt Trời” là chuyển biến cốt lõi lâu dài; Musk từng cho rằng, nhà máy vệ tinh Mặt Trăng, máy gia tốc khối lượng (Mass Driver) và triển khai phần cứng AI trên 100 TW mỗi năm sẽ thúc đẩy loài người đạt “tiến bộ không nhỏ” trên con đường tới văn minh cấp II. Do vậy, trung tâm dữ liệu AI quỹ đạo không phải là dự án đơn lẻ mà là lớp hạ tầng nền đầu tiên kết nối “sức mạnh tính toán giới hạn mặt đất – năng lượng tầm hệ Mặt Trời – văn minh đa hành tinh”.

Cái gọi là văn minh Kardashev cấp II (Kardashev Type II Civilization) tức là loại hình có thể khai thác toàn bộ năng lượng từ ngôi sao chủ của mình, cấp III kiểm soát năng lượng toàn thiên hà, vượt xa câu chuyện hiện tại của SpaceX.

Thị trường có thể phục vụ 28.5 nghìn tỷ USD (Total Addressable Market, TAM) mà SpaceX nhắc đến nhằm hiện thực hóa tầm nhìn văn minh này: trong đó ngành không gian truyền thống chỉ 370 tỷ USD, các dịch vụ internet vệ tinh Starlink chiếm 1,6 nghìn tỷ USD, còn mảng AI tổng hợp lên tới 26,5 nghìn tỷ USD, chiếm khoảng 93% tổng quy mô, bao gồm 2,4 nghìn tỷ USD hạ tầng tổng hợp tính toán AI, 760 tỷ USD thuê bao người dùng, 600 tỷ USD quảng cáo số và 22,7 nghìn tỷ USD ứng dụng doanh nghiệp.

Phán đoán then chốt của Musk và ban lãnh đạo cấp cao SpaceX là đến năm 2030, nhu cầu sức mạnh tính toán trung tâm dữ liệu toàn cầu đạt 235 GW, trong đó 70% phục vụ AI, trong khi lưới điện, đất đai, cấp phép và sức chứa môi trường của Trái Đất khó đáp ứng mở rộng cấp Terawatt; Mặt Trời chiếm khoảng 99.8% năng lượng hệ Mặt Trời. Vì thế SpaceX dự định bắt đầu thương mại hóa mô-đun tính toán quỹ đạo vào cuối thập kỷ này, mục tiêu lâu dài mỗi năm triển khai 100 GW năng lực AI trên quỹ đạo – nếu chạy liên tục cả năm, quy mô tiêu thụ này tương đương khoảng một phần năm tổng sản lượng điện Mỹ năm 2025.

Tuy vậy, từ góc nhìn đầu tư, con số 28,5 nghìn tỷ USD chỉ là biên thị trường lý thuyết, hoàn toàn không phải dự đoán doanh thu hay lợi nhuận; AI quỹ đạo về bản chất vẫn là một quyền chọn công nghệ kỳ hạn rất dài và cực kỳ convex. Đạt được 100 GW mỗi năm cần Starship phải hoàn thành hàng ngàn lần phóng, đưa khoảng 1 triệu tấn thiết bị lên quỹ đạo mỗi năm, đồng thời giải quyết các vấn đề bức xạ, tản nhiệt, chip trục trặc không thể sửa chữa trên quỹ đạo, sản xuất vệ tinh số lượng lớn và quy định pháp lý.

Trong khi đó, vốn đầu tư cho mảng AI của SpaceX năm 2025 đã đạt 12,727 tỷ USD, EBITDA điều chỉnh lỗ 1,237 tỷ USD; quý I năm 2026 chi tiêu còn tăng lên 7,723 tỷ USD, EBITDA điều chỉnh lỗ 609 triệu USD, công ty cũng thừa nhận cần nhiều năm chu kỳ đầu tư để đạt lợi nhuận bền vững. Do đó, định giá ngắn hạn nên dựa vào dòng tiền của phóng vệ tinh và Starlink làm cơ sở, còn đóng góp AI quỹ đạo là tiềm năng tăng trưởng dài hạn; nhà đầu tư thực sự nên theo dõi chi phí mỗi kg đưa lên quỹ đạo, tần suất phóng, năng lực mỗi tấn, độ tin cậy tản nhiệt và tỷ lệ sử dụng, thay vì trực tiếp lấy con số 28.5 nghìn tỷ USD để bảo chứng cho định giá hiện tại.