Gần 100 tỷ USD can thiệp chỉ mua được một tuần thở phào? Mỹ - Nhật liên thủ can thiệp nhưng hiệu quả giảm gần một nửa, đồng yên lại áp sát mốc 160

Theo ứng dụng tài chính Zhihui, khi các nhà giao dịch ngoại hối toàn cầu tập trung chú ý vào đồng Yên sắp kết thúc giao dịch tuần này, mức tăng trước đó do sự can thiệp chung của chính phủ Mỹ và Nhật tại thị trường ngoại hối đã bị trả lại gần một nửa, khiến các nhà giao dịch ngoại hối suy đoán rằng ít nhất các cơ quan chức năng Nhật Bản có thể một lần nữa can thiệp thị trường. Phiên giao dịch sáng thứ Sáu tại châu Á, tỷ giá đồng Yên/Đô la Mỹ dao động quanh mức 158,45, xa so với mức mạnh 155,23 đã chạm vào hôm thứ Hai. Trong tuần trước, trước khi Nhật Bản và Mỹ thực hiện hành động mua Yên phối hợp lần đầu tiên kể từ năm 1998, đồng Yên/USD từng tiến sát 164, gần mức thấp nhất trong bốn mươi năm.

Việc đồng Yên giảm mạnh trở lại lần này đã chỉ rõ ra giới hạn của các biện pháp can thiệp ngoại hối trong việc đảo ngược xu hướng giảm giá dài hạn của Yên. Sự chênh lệch lãi suất lớn giữa Nhật Bản và Mỹ, gánh nặng nợ công cao của chính phủ Nhật và giá năng lượng leo thang do bất ổn địa chính trị Trung Đông vẫn đang tiếp tục đè nặng lên đồng Yên. Trong khi đó, giá dầu tăng cùng với kỳ vọng thắt chặt chính sách tiền tệ của Fed lại tăng nhiệt, chỉ số đô la Mỹ hôm thứ Năm ghi nhận mức tăng mạnh nhất trong ngày trong hai tuần, phản ánh tâm lý lạc quan về khả năng xoa dịu căng thẳng Trung Đông đang lắng dịu.

Các quan chức phụ trách ngoại hối của chính phủ Mỹ và Nhật trước đây đã từng cảnh báo các nhà đầu tư rằng nếu cần thiết, họ quyết tâm tiếp tục bảo vệ đồng Yên.

Lần can thiệp này của đồng Yên mang đặc điểm chủ đạo bởi Mỹ, hợp tác Nhật-Mỹ, về bản chất là vì vấn đề đã từ "Nhật bản tự ổn định nội tệ" lên thành vấn đề của hệ thống đô la Mỹ và ổn định tài chính toàn cầu: Nếu Nhật tự mình mua vào đồng Yên quy mô lớn, thường phải bán đi lượng tài sản đô la khổng lồ, đặc biệt là trái phiếu kho bạc Mỹ để huy động đô la, điều này có thể đẩy lãi suất trái phiếu Mỹ tăng, siết chặt điều kiện tài chính Mỹ; đồng thời, việc đồng Yên mất giá mạnh và các giao dịch carry trade quy mô lớn với Yên có thể khi đột ngột đảo chiều sẽ kích hoạt việc giảm đòn bẩy của các tài sản rủi ro như thị trường chứng khoán toàn cầu.

Bộ Tài chính Mỹ trực tiếp phối hợp và thậm chí tham gia can thiệp có thể tận dụng uy tín của quốc gia phát hành đô la và là thành viên nòng cốt của thị trường ngoại hối toàn cầu để tạo hiệu ứng tín hiệu chính sách mạnh mẽ hơn, đồng thời giảm áp lực Nhật phải bán tháo trái phiếu Mỹ. Nói cách khác, Mỹ ra tay không đơn thuần là giúp Nhật đỡ đồng Yên, mà là nhằm ngăn chặn khủng hoảng Yên lan sang thị trường tài chính Mỹ thông qua trái phiếu Mỹ, giao dịch carry trade và thanh khoản toàn cầu.

870 tỷ USD can thiệp không thay đổi số phận từ chênh lệch lãi suất, Yên phục hồi rồi lại giảm mạnh

Chiến lược gia Moh Siong Sim của ngân hàng OCBC cho biết: "Đặc biệt khi USD/Yên lại áp sát mốc quan trọng 160, khả năng can thiệp lần nữa là rất cao." Nhưng ông bổ sung, "để phát huy hiệu quả thực sự, cần Ngân hàng Trung ương Nhật phải tăng lãi suất nhanh hơn, hoặc một bước ngoặt vĩ mô có lợi cho Fed nới lỏng chính sách tiền tệ."

Dù Ngân hàng Trung ương Nhật tuần trước vẫn giữ nguyên lãi suất cơ bản, nhưng hợp đồng hoán đổi chỉ số qua đêm cho thấy khả năng Ngân hàng Trung ương Nhật tăng lãi suất trước tháng 9 là khoảng 60%. Quan chức ngoại hối cấp cao nhất của Nhật, Jun Azumi cho biết, các cơ quan chức năng sẽ phối hợp kết hợp chính sách tiền tệ để ứng phó biến động ngoại hối.

"Đã một tuần trôi qua kể từ khi can thiệp ban đầu gây ra đợt giảm mạnh của tỷ giá USD/Yên, nhưng tâm điểm thị trường đã chuyển hướng trở lại lợi suất trái phiếu Mỹ, coi đó là xúc tác khiến đô la mạnh lên. Các nhà giao dịch ngoại hối cũng nhận thấy thị trường hai lần không thể ép được USD/Yên xuống dưới 155, khiến chiến lược can thiệp do Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Besant chủ đạo dường như chỉ là một hành động đơn lẻ." Chiến lược gia Markets Live của Bloomberg Mark Cranfield cho biết.

Chính phủ Nhật thông báo trong kỳ nghỉ lễ Tuần lễ Vàng vào mùa xuân, nhằm hỗ trợ đồng Yên, chính phủ đã ba lần can thiệp vào thị trường ngoại hối; điều này vượt qua thông lệ gần đây là hai lần liên tiếp, vòng can thiệp bổ sung rõ ràng nhằm tăng tối đa tác động tâm lý lên các thế lực đầu cơ đồng Yên.

Phân tích của các tổ chức tài chính dựa trên tài khoản Ngân hàng Trung ương Nhật cho thấy, dưới sự phối hợp của Bộ Tài chính Mỹ, các cơ quan chức năng liên quan có thể đã sử dụng khoảng 34 tỷ USD để can thiệp vào thị trường ngoại hối vào ngày 31/7 nhằm hỗ trợ đồng Yên. Trước đó một ngày, có thể phía Nhật được Mỹ điều phối đã bỏ ra 53 tỷ USD; nếu xác nhận, đây rất có thể là đợt can thiệp ngoại hối lớn nhất trong lịch sử loài người có ghi chép.

Quản lý danh mục đầu tư của First Eagle Investments, Edana Appio, cho biết, can thiệp "có thể tranh thủ đủ thời gian để hình thành bộ chính sách tài khóa hoặc tiền tệ đáng tin cậy hơn, hoặc truyền tải tới các nhà đầu tư tín hiệu hỗ trợ tỷ giá mạnh mẽ hơn." Cô bổ sung: "Nhưng tôi không cho rằng chỉ dựa vào biện pháp can thiệp tự thân đã có thể thành công."

Do định hướng chính sách dưới sự chủ trì của Chủ tịch Fed Kevin Walsh vẫn khiến các chiến lược gia phố Wall khó đoán định bước đi tiếp theo, các nhà giao dịch cũng giữ sự thận trọng trước khi dữ liệu việc làm phi nông nghiệp của Mỹ công bố vào thứ Sáu. Biến động ẩn thị trường cho USD/Yên kỳ hạn một tuần tiếp tục tăng vào thứ Sáu, kỳ hạn này bao gồm cả dữ liệu phi nông nghiệp và báo cáo lạm phát công bố vào tuần tới.

Chiến lược gia Trưởng của Saxo Markets, Charu Chanana nói: "Khả năng can thiệp phối hợp vẫn còn. Phát ngôn của Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Besant ‘làm mọi giá’, cũng như yêu cầu của Bộ Tài chính Mỹ với các ngân hàng phố Wall chuẩn bị cho hành động tiếp theo, cho thấy đợt can thiệp tuần trước chưa chắc đã là hành động đơn lẻ."

Kẻ thù thực sự của đồng Yên không phải nhà đầu cơ mà là thế bế tắc chính sách của BoJ

Lý do chủ yếu khiến Yên khó mạnh lên lâu dài là can thiệp ngoại hối chỉ làm thay đổi cung cầu ngắn hạn, còn chênh lệch lãi suất mới quyết định lợi nhuận sở hữu mỗi ngày. Lãi suất chính sách của Fed vẫn ở mức 3,50% đến 3,75%, Ngân hàng Trung ương Nhật chỉ 1%, chênh lệch khoảng 250—275 điểm cơ bản; nhà đầu tư vay đồng Yên lãi suất thấp, mua tài sản đô la vẫn liên tục được lợi từ carry trade. Nhật-Mỹ phối hợp mua Yên từng đẩy USD/Yên từ gần 164 xuống 155,20, nhưng tới ngày 7/8 đã lên lại 158,45, chỉ ra can thiệp buộc phe bán khống đóng trạng thái tạm thời, nhưng chưa làm biến mất động lực kinh tế tái lập vị thế short.

Thị trường không hoàn toàn cho rằng BoJ sẽ tới tận 2027 mới tăng lãi suất trở lại — một khảo sát của Reuters cho thấy phần lớn chuyên gia phân tích vẫn dự đoán BoJ khả năng tăng lên 1,25% trong năm nay — nhưng kể cả tăng 25 điểm cơ bản cũng không đủ đảo ngược cấu trúc chênh lệch lãi suất hiện tại.

Hạn chế sâu xa hơn là Ngân hàng Trung ương Nhật không thể mạnh tay, tăng sốc lãi suất như các nền kinh tế lạm phát cao. Quỹ Tiền tệ Quốc tế dự báo đến năm 2026, tổng nợ công của Nhật vẫn xấp xỉ 203% GDP, BoJ lại nắm giữ quy mô lớn trái phiếu chính phủ Nhật; nếu lãi suất chính sách và lợi suất tăng quá nhanh, chi phí lãi chính phủ, thua lỗ sổ sách của các ngân hàng và công ty bảo hiểm, cùng áp lực thanh khoản thị trường trái phiếu đều có thể bùng phát cùng lúc.

Vì thế, Nhật phải vừa kìm chế lạm phát nhập khẩu và Yên mất giá, vừa đảm bảo ổn định tài khóa, tài chính, nên lộ trình tăng lãi thường chậm so với mức cần để ổn định tỷ giá. Can thiệp giúp kéo dài thời gian cho điều chỉnh chính sách, nhưng không thể thay thế một bộ chính sách đáng tin cậy có thể thu hẹp chênh lệch lãi suất, ổn định kỳ vọng tài khóa và hút luồng vốn quay trở lại.

Bên cạnh đó, giá dầu tăng và rủi ro Trung Đông đang đồng thời thúc đẩy nhu cầu trú ẩn đô la, và làm xấu đi cán cân thương mại cho Nhật khi là nước nhập khẩu năng lượng; sức mạnh nền kinh tế Mỹ và lợi suất trái phiếu Mỹ cao khiến tâm điểm tỷ giá lại nhanh chóng quay về lợi nhuận tài sản đô la thay vì can thiệp chính thức. Do đó, trạng thái trung hạn của Yên có khả năng sẽ dao động quanh 158—160 và liên tục bị đe dọa can thiệp, nhưng khó hình thành xu hướng lên mạnh kéo dài. Xác suất các đợt can thiệp phối hợp quanh mốc then chốt 160 sẽ tăng, khiến bán khống Yên phải đối mặt đột biến đảo chiều hàng trăm điểm; nhưng chỉ khi BoJ tăng lãi mạnh mẽ, Fed chuyển sang nới lỏng, giá năng lượng giảm mạnh hoặc vốn Nhật hồi hương quy mô lớn, Yên mới có thể từ phục hồi ngắn hạn lên thành xu hướng tăng vững chắc.