Tại sao giá vàng đột ngột tăng vọt 4%? Thị trường bắt đầu đặt cược rằng Fed dưới sự lãnh đạo của Waller sẽ "ít diều hâu" hơn

Sau một tuần thị trường bị gây hoang mang bởi thông điệp chính sách từ Chủ tịch Fed Kevin Warsh, thị trường vàng dường như đang hình thành nhận định mới.

Vào thứ Tư, giá vàng tăng mạnh hơn 4%, ghi nhận mức tăng trong ngày lớn thứ ba từ đầu năm và cũng là phiên tăng mạnh nhất kể từ tháng 2. Là tài sản trú ẩn truyền thống, sự tăng vọt bất ngờ này phản ánh lo ngại của nhà đầu tư về khả năng kiểm soát lạm phát của Fed, bất chấp việc nhiều quan chức Fed gần đây đều tuyên bố nếu lạm phát không cải thiện, họ vẫn sẵn sàng ủng hộ tăng lãi suất.

Trước đó, do tín hiệu chính sách từ Warsh chưa đủ rõ ràng, thị trường bắt đầu đánh giá lại triển vọng chính sách của Fed trong tương lai.Nhận định dần hình thành là mong muốn thắt chặt chính sách của Fed có thể thấp hơn mức mà lạm phát hiện hành yêu cầu.

Cùng lúc này, tiến triển tái mở cửa eo biển Hormuz đã xoa dịu lo ngại về gián đoạn nguồn cung năng lượng. Giá hợp đồng tương lai dầu Brent giảm về dưới 80 USD/thùng, xác suất tăng lãi suất vào tháng 9 giảm xuống, lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm cũng từ 4,75% về khoảng 4,60%.

Đồng USD suy yếu trở thành động lực mới cho giá vàng tăng

Trước đây, diễn biến của vàng chủ yếu bị tác động bởi kỳ vọng lãi suất Mỹ và nhận định thị trường về chính sách của Fed. Do vàng không sinh lợi tức, khi lãi suất thực tăng, nhà đầu tư thường giảm tỷ trọng vàng. Từ khi cuộc chiến Iran bùng nổ, lợi suất thực tăng nhanh, từng gây áp lực lớn lên giá vàng.

Nhưng phiên tăng mạnh hôm thứ Tư cho thấy,đồng USD suy yếu đang thay thế lợi suất thực, trở thành nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến xu hướng ngắn hạn của vàng.

Ông Aakash Doshi, Giám đốc chiến lược vàng và kim loại toàn cầu của State Street Global Advisors, nhận xét: “Diễn biến của vàng hôm nay gần như không liên quan nhiều đến lãi suất, mà chủ yếu do USD rơi xuống mức yếu nhất kể từ đầu tháng 6.”

Thị trường bắt đầu thảo luận quan điểm vàng liệu đã qua giai đoạn khó khăn nhất hay chưa.

Bà Roukaya Ibrahim từ BCA Research cho rằng, khi USD suy yếu và rủi ro địa chính trị lắng dịu, vàng nhiều khả năng bước vào một giai đoạn tăng giá trở lại.

Bà nói: “Nhận định cơ bản của chúng tôi là lực cản mạnh nhất từ lợi suất thực với vàng đã qua. Trong tương lai,trừ phi ngoại giao đổ vỡ hoàn toàn và giá dầu tăng vọt, chiến lược gia trái phiếu của chúng tôi kỳ vọng lợi suất thực sẽ đi ngang trong vài tháng tới và điều này sẽ hỗ trợ giá vàng tạo đáy.”

Ngoài các yếu tố vĩ mô, hoạt động mua vàng của ngân hàng trung ương vẫn là trụ cột quan trọng cho thị trường vàng.

Theo Hội đồng Vàng Thế giới, các ngân hàng trung ương và quỹ tài sản quốc gia đã mua ròng 289 tấn vàng trong quý II, lập kỷ lục lịch sử, tăng 62% so với cùng kỳ. Nhu cầu trú ẩn do xung đột Iran cũng thúc đẩy nhà đầu tư tăng tỷ trọng vàng, dù cùng thời điểm thị trường vẫn kỳ vọng lãi suất Mỹ có thể tăng.

Mục tiêu dài hạn của vàng nóng lên, nhưng rủi ro tăng lãi suất vẫn tồn tại

Nhà phân tích Arun Sai của Pictet Asset Management nhận định, dù giá vàng so với mặt bằng 20 năm qua vẫn còn cao, nhưng sau điều chỉnh phân tích rủi ro/lợi nhuận, sức hấp dẫn của vàng đang tăng lên.

Ông nói: “Trong bối cảnh này,chúng tôi nâng hạng vàng từ trung lập lên tăng tỷ trọng. Khi lãi suất thực dần hạ nhiệt, chi phí cơ hội nắm giữ tài sản không sinh lời giảm, cộng với sự bất định địa chính trị vẫn ở mức cao, chúng tôi cho rằng kim loại quý vẫn còn dư địa tăng trưởng.”

Doshi thì cho rằng, mức giá xung quanh 4000 USD/ounce là kịch bản cơ sở của vàng, mục tiêu sáu tháng tới là 5000 USD.

Ông Kevin Smith của Krescat Capital lại đưa ra kịch bản dài hạn táo bạo hơn. Ông cho rằng,trong hai trường hợp, giá vàng có thể đạt 20000 USD/ounce trong bốn năm tới.

Kịch bản đầu tiên dựa trên mối quan hệ giữa nguồn cung tiền toàn cầu với lượng vàng đang lưu hành.

Smith nhận xét: “Khi vàng hiện đang được ngân hàng trung ương toàn cầu liên tục mua vào... Nếu kéo dài xu hướng, mục tiêu giá vàng có thể lên tới 20000 USD trong khoảng 4 năm.”

Ông cũng cho rằng, sự mất cân đối ngân sách hiện nay và môi trường địa chính trị có thể thúc đẩy tăng trưởng nhanh hơn của cung tiền M2 toàn cầu, rút ngắn quá trình này.

Kịch bản thứ hai dựa vào mô hình tỷ lệ vàng với chỉ số S&P 500, tức giả định thị trường chứng khoán giảm mạnh 50% và đồng USD mất giá.

Smith cho biết, trong lịch sử, tỷ lệ vàng/S&P 500 đạt đỉnh thường trùng với thời điểm định giá các cổ phiếu lớn ở mức cao và sau đó là thị trường sụp đổ cùng đồng USD giảm sâu.

Ông giải thích, nếu S&P 500 giảm 50% và tỷ lệ vàng/S&P 500 đạt 5,25 lần – thấp hơn đỉnh 7,58 lần năm 1980 nhưng vẫn cao hơn đỉnh 4,76 lần năm 1933 – thì giá vàng cũng có thể đạt 20000 USD.

Dù dự báo này còn xa hiện tại, Smith cho rằng nó không phải là phi thực tế lịch sử. Trong giai đoạn bong bóng Internet vỡ và cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, chỉ số S&P 500 cũng từng giảm 50,4% và 57,4%.

Tuy nhiên, đà tăng của vàng vẫn đối mặt với rủi ro đáng kể.

Nếu Fed bất ngờ tăng lãi suất ba lần liên tiếp, đà tăng gần đây của vàng có thể bị xóa bỏ nhanh chóng. Doshi nhấn mạnh, kịch bản chuyển hướng chính sách này chưa phản ánh hết vào đường cong lợi suất.

Rốt cuộc, vấn đề mà thị trường theo dõi vẫn là: kỳ vọng lạm phát có thực sự được kiểm soát hay không.

Warsh thúc đẩy đánh giá chính sách, khuôn khổ lạm phát của Fed đối mặt tranh luận

Dù sự bất định chính sách do Fed dưới thời Warsh vẫn chưa biến mất, thị trường tài chính hiện vẫn nhận định kỳ vọng lạm phát dài hạn nhìn chung ổn định.

Kỳ vọng lạm phát trong năm năm tới và năm năm sau (tức “lạm phát hòa vốn 5 năm/5 năm” được Fed chú ý đặc biệt) sau khi tăng nhanh hậu đại dịch đã duy trì ổn định và sát mục tiêu 2%.

Ngược lại, người tiêu dùng lại đánh giá tương lai lạm phát với quan điểm bi quan hơn.

Khảo sát của Fed New York cho thấy kỳ vọng lạm phát 3 năm đã lên mức cao nhất từ năm 2022, và cũng cao hơn phần lớn thời gian 9 năm trước khi lạm phát bùng phát sau đại dịch.

Khảo sát mới nhất của Viện Quản lý Nguồn cung (ISM) cũng cho thấy, lãnh đạo doanh nghiệp dịch vụ vẫn coi áp lực giá là cao, và nhóm dịch vụ hiện chiếm phần lớn trong chỉ số giá tiêu dùng CPI.

Đồng thời, 5 nhóm công tác do Warsh chỉ định đang đánh giá lại khuôn khổ chính sách của Fed, bao gồm nhóm dữ liệu và nhóm đánh giá khung lạm phát.

Warsh từng ám chỉ Fed trong tương lai có thể tập trung vào “tập dữ liệu rộng hơn,” thay vì chỉ sử dụng chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) làm cơ sở cho mục tiêu 2% như hiện tại.

Bà Tiffany Wilding, chuyên gia kinh tế của PIMCO, cho rằng gần đây chỉ số lõi PCE và các chỉ số lạm phát khác có sự chênh lệch, một phần do giá phần mềm và dịch vụ quản lý danh mục đầu tư.

Bà cho rằng, sự thay đổi này có thể khiến Fed gặp khó trong phán đoán chính sách: Làn sóng đầu tư cơ sở hạ tầng AI có thể đẩy lạm phát tăng trong ngắn hạn hay không?

Một số ý kiến trên thị trường cho rằng Warsh có thể tìm cách giảm áp lực chính sách thông qua điều chỉnh cách đo lường lạm phát, nhưng động thái này có nguy cơ làm tổn hại uy tín của ngân hàng trung ương.

Ông Bernard Yaros, chuyên gia kinh tế của Viện Nghiên cứu Kinh tế Oxford, nêu quan điểm: “Việc thay đổi chỉ số lạm phát làm cơ sở cho mục tiêu 2% sẽ tổn hại uy tín của Fed, vì điều đó sẽ bị coi là dịch chuyển mục tiêu ngay khi lạm phát vẫn duy trì trên mức mục tiêu.”

Ông cho rằng trước khi Fed thực sự đạt ổn định mục tiêu lạm phát 2%, việc điều chỉnh chỉ số PCE làm mục tiêu chính sách sẽ không trở thành chủ đề lớn của FOMC.

Chuyên gia Justin Weidner từ Deutsche Bank đánh giá Fed có thể sẽ tìm cách giảm vai trò của khuôn khổ đường Phillips truyền thống, chuyển trọng tâm nhiều hơn vào lượng cung tiền hoặc chi tiêu chính phủ.

Hướng đi này có thể cho ra các đề xuất chính sách thiên về kiểm soát lạm phát, vì nó hàm ý Fed cần chống lại áp lực lạm phát do kích thích tài khóa gây ra.

Tuy nhiên, liệu những đề xuất này có thể chuyển hóa thành chính sách thực tiễn hay không còn phụ thuộc vào sự đồng thuận của các thành viên FOMC khác.

Chuyên gia Dario Perkins từ TS Lombard nhận định, muốn thay đổi thực sự các ràng buộc chính sách của Fed thì cần sửa đổi sứ mệnh ngân hàng trung ương – điều mà chỉ Quốc hội Mỹ mới có thể thực hiện.

Trong quá trình Warsh thúc đẩy đánh giá chính sách, sự khác biệt giữa nhận định của thị trường và của người tiêu dùng về lạm phát sẽ tiếp tục tồn tại. Và chính sự bất định này có thể tiếp tục là động lực hỗ trợ nhu cầu vàng. Với giá vàng, thời điểm tồi tệ nhất có lẽ đã qua, còn thời điểm tốt nhất đã đến hay chưa sẽ phụ thuộc vào Fed dưới thời Warsh sẽ trả lời câu hỏi còn bỏ ngỏ – lạm phát thực chất nên được nhìn nhận ra sao – như thế nào.