Quái vật AI "hút máu" cổ phiếu phần mềm truyền thống! IBM (IBM.US) lao dốc lịch sử, làn sóng thanh lọc ngân sách tàn khốc nhất trong giới công nghệ đang diễn ra

Ứng dụng Tài chính Zhihui nhận thấy rằng, cảnh báo doanh thu của IBM (IBM.US) thấp hơn kỳ vọng trong tuần này đã làm nổi bật sự phân hóa ngày càng gia tăng giữa các công ty chiến thắng trong lĩnh vực AI và các doanh nghiệp công nghệ khác.

Vào thứ Ba, IBM cho biết họ không dự đoán được khách hàng sẽ chuyển chi tiêu khỏi các sản phẩm của công ty để tập trung vào máy chủ, lưu trữ và sản phẩm bộ nhớ dùng trong tính toán AI. Giá cổ phiếu của công ty sụt giảm 25%, ghi nhận mức giảm một ngày lớn nhất từ thập niên 1960 đến nay. Nhưng trên bình diện rộng hơn, việc này giải thích cho logic giao dịch thị trường hiện nay đã khiến giá cổ phiếu của các tập đoàn lớn cung cấp sản phẩm và dịch vụ không liên quan đến AI bị tổn thất nặng nề như thế nào.

Brian Mulberry, giám đốc chiến lược thị trường của công ty đầu tư Zacks, cho biết: “Đây không chỉ là một trở ngại nho nhỏ, mà là một cú đấm nặng nề”, “Không phải là không có cầu cho [các dịch vụ khác]. Cầu vẫn tồn tại. Chỉ là họ không thể hiện thực hóa, vì tổng vốn chi tiêu có thể rót ra là hữu hạn.”

Ví dụ rõ nét nhất của sự phân hóa này có lẽ là các “ông lớn” phần mềm như Salesforce và ServiceNow – những công ty bán các công cụ quản trị bán hàng, nhân sự và chức năng IT cho doanh nghiệp. Cổ phiếu những công ty này năm nay đã giảm giá trị khoảng 1/3, thuộc top 20 cổ phiếu có thành tích kém nhất trong chỉ số S&P 500.

Trong khi đó, chỉ số bán dẫn Philadelphia đã tăng 68% trong năm 2026 và dự kiến sẽ ghi nhận hiệu suất tốt nhất kể từ năm 2009, dù từ ngày 22/6 sau khi đạt đỉnh, chỉ số này đã giảm 19% do nhà đầu tư bắt đầu lo ngại về dư địa tăng trưởng của nhóm cổ phiếu này.

Ông Mulberry cho rằng, đó là lý do thông tin từ IBM đánh dấu “cột mốc then chốt trong giao dịch công nghệ”. Điều này nhấn mạnh rằng các doanh nghiệp đang dần giảm mức độ ưu tiên cho sản phẩm và dịch vụ công nghệ truyền thống, thay vào đó tập trung vào cơ sở hạ tầng và phần mềm bảo mật liên quan AI – thứ đang “lên ngôi” do sự hiện diện mở rộng của AI gây ra các rủi ro về an ninh cho doanh nghiệp. Khi các chi phí này gia tăng – đặc biệt là giá chip bộ nhớ tăng vọt – các doanh nghiệp buộc phải đánh giá lại mức vốn đầu tư có thể rót vào những lĩnh vực khác.

Chuyên gia phân tích ngành Anurag Rana cho biết, các nhà phát triển phần mềm như Workday và SAP SE cũng có thể cảm nhận áp lực do chuyển dịch chi tiêu này. Khi các công ty này công bố kết quả kinh doanh trong vài tuần tới, các chỉ số dẫn đầu như đơn hàng cloud dồn (backlog cloud) và doanh thu đăng ký mới của mảng công nghệ có thể thấp hơn kỳ vọng của phố Wall. ServiceNow dự kiến sẽ công bố kết quả kinh doanh vào thứ Tư.

Ông Rana viết trong một báo cáo ngày 14/7 rằng, “chênh lệch có thể do dịch chuyển ngân sách IT, song sự yếu kém mang tính cơ bản này có thể bị coi là AI đang làm đảo lộn hoạt động cốt lõi, điều này có thể khiến ngành này đối mặt thêm sức ép về định giá.”

Phố Wall liên tục điều chỉnh giảm kỳ vọng đối với lĩnh vực phần mềm và dịch vụ, số liệu cho thấy ngành này dự kiến sẽ đạt tăng trưởng lợi nhuận 16,5% vào năm 2027, tuy nhiên đồng thuận thị trường đã giảm đều đặn bảy tuần liên tiếp. Một chỉ số cổ phiếu phần mềm-dịch-vụ (SaaS) đã giảm 27% năm nay, trong khi chỉ số phần mềm rộng hơn giảm 11%, còn chỉ số Nasdaq 100 tập trung cổ phiếu công nghệ lại tăng 15%.

Cổ phiếu phần mềm đã từng hứng chịu tổn thất vì AI, dựa trên giả định sản phẩm của những công ty như Anthropic và OpenAI rốt cuộc sẽ thay thế các sản phẩm họ đang bán. Ví dụ, Starbucks đang tận dụng AI để phát triển các công cụ nội bộ nhằm thay thế các ứng dụng mà họ từng mua từ IBM và Microsoft.

Với các công ty ngoài nhóm AI, chi phí chip lưu trữ đột ngột tăng vọt có lẽ là rủi ro lớn nhất họ phải đối mặt: Khách hàng của họ buộc phải chi vượt ngoài dự toán cho thành phần quan trọng của hạ tầng AI này. Đối với các công ty như Micron và SanDisk, nhu cầu vượt xa cung ứng đến mức giá linh kiện và giá cổ phiếu đều tăng phi mã. Kết quả là, những công ty đầu tư vào hạ tầng AI đang phải gánh chi phí cao hơn, điều này gây sức ép lớn lên ngân sách các mảng khác.

Paul Nolte, chiến lược gia thị trường kiêm giám đốc quản lý tài sản cao cấp của Murphy & Sylvest Wealth Management cho biết: “Cảm giác như đây là đỉnh của nhiều xu hướng, nhưng chúng tôi không biết liệu các công ty khác có cùng nhận thấy tác động này không!”, “Nếu những người khác cũng đối mặt tình hình tương tự, chúng ta có thể giả định tăng trưởng doanh thu nhiều công ty sẽ chậm lại và lợi nhuận sẽ bị ảnh hưởng lớn.”

Cổ phiếu mạng đã phục hồi kể từ đáy tháng Tư

Điểm sáng lớn của lĩnh vực phần mềm là an ninh mạng. Ở đây, cổ phiếu tận hưởng cú huých từ lo ngại AI bị hacker tận dụng. Một chỉ số cổ phiếu an ninh mạng đã tăng mạnh 46% trong năm nay, lên mức cao kỷ lục hôm thứ Ba.

Sara Araji, Phó Chủ tịch cấp cao cổ phiếu của Franklin và là quản lý danh mục đầu tư, cho biết: “Thị trường hiện giờ đang suy nghĩ nhiều hơn về bên thắng bên thua, thay vì cào bằng như trước đó đối với tất cả phần mềm.”

Tất nhiên, giá cổ phiếu bị dìm sâu cũng có thể mang tới cơ hội mua vào phần mềm ưa thích với mức giá tương đối rẻ cho nhà đầu tư. Chỉ số phần mềm-dịch-vụ hiện giao dịch ở mức 15 lần lợi nhuận dự kiến 12 tháng tới, sát ngưỡng thấp nhất lịch sử, và chiết khấu lớn so với mức trung bình 10 năm là 53 lần.

Dù vậy, với tâm lý bất ổn bủa vây ngành này, nhiều chuyên gia Phố Wall vẫn giữ thái độ thận trọng và lo ngại việc bắt đáy lúc này có thể là quá sớm.

Eric Clark, Giám đốc Đầu tư Accuvest Global Advisors nói: “Mảng phần mềm giống như bạn bơi ở nơi biết có cá ăn thịt, chỉ là không rõ chúng ở đâu – và bạn tưởng làm bài tập về nhà thì có thể tự bảo vệ được,”. Những cổ phiếu này “cần một quý thực sự xuất sắc cho cả thế giới thấy chúng đang đi đúng hướng. Hoặc trở nên rẻ tới mức, tỷ suất an toàn quá lớn về giá trị nội tại khiến bạn phải mua vào.”