Phỏng vấn mới nhất với "mẹ đỡ đầu của AI" Li Fei-Fei: Không ngờ AI lại trở nên phổ biến như vậy, biên giới tiếp theo là trí tuệ không gian

Li Fei-Fei là giáo sư tại Đại học Stanford, được mệnh danh là "Mẹ đỡ đầu của AI". Bà nổi tiếng nhờ phát hành cơ sở dữ liệu hình ảnh ImageNet vào năm 2006, cơ sở dữ liệu này đã thúc đẩy sự phát triển của AI. Gần đây, Li Fei-Fei xuất hiện trong một chương trình podcast, bàn luận về AI, trí thông minh không gian và siêu trí tuệ.

• Bà cho rằng AI là một con dao hai lưỡi, vừa có tiềm năng to lớn vừa có thể mang lại rủi ro, đồng thời nhấn mạnh rằng con người nên giữ vai trò chủ đạo trong sự phát triển của AI.
• Li Fei-Fei hy vọng công nghệ AI sẽ được dân chủ hóa hơn nữa, ai cũng nên có khả năng ảnh hưởng và sử dụng nó một cách có trách nhiệm, thay vì bị độc quyền bởi một số công ty công nghệ lớn.
• Bà đề xuất biên giới tiếp theo của AI là “trí thông minh không gian”, tức là khả năng AI hiểu, cảm nhận, suy luận và tương tác với thế giới ba chiều, điều này bổ sung cho trí thông minh thị giác.
• Bà chỉ ra rằng tác động sâu rộng của AI đối với giáo dục, việc làm và xã hội cần được xem xét cẩn trọng, và cho rằng cá nhân, doanh nghiệp và xã hội đều có trách nhiệm đối phó với sự tái cấu trúc công việc do công nghệ mang lại.
• Về rủi ro tiềm ẩn của siêu trí tuệ, bà cho rằng vấn đề không nằm ở bản thân máy móc, mà ở cách con người quản lý và điều hành công nghệ, cũng như trách nhiệm và giám sát ở cấp độ quốc tế.
• Bà giữ thái độ thực tế về tiêu thụ năng lượng và tác động môi trường, cho rằng năng lượng tái tạo và đổi mới chính sách năng lượng là phần không thể thiếu trong sự phát triển AI.
• Bà nhấn mạnh tầm quan trọng của việc trở về với các giá trị truyền thống và triết lý giáo dục: nuôi dưỡng sự ham học hỏi, tư duy phản biện và tinh thần trách nhiệm cho trẻ em, thay vì dựa dẫm vào AI để lười biếng hoặc lạm dụng công nghệ.

Dưới đây là bản dịch cuộc trò chuyện của Li Fei-Fei. Để đảm bảo độ dài và sự rõ ràng, nội dung đã được biên tập lại.

Hỏi: Tôi có thể bắt đầu từ thời điểm phi thường của ngành này không? Đã ba năm kể từ khi ChatGPT được công bố rộng rãi. Sau đó xuất hiện các công cụ mới, ứng dụng mới, đầu tư khổng lồ. Cảm xúc của bà hiện tại như thế nào?

Li Fei-Fei: AI không phải điều gì mới mẻ với tôi. Tôi đã làm việc trong lĩnh vực này 25 năm, từ khi bắt đầu sự nghiệp đã tiếp xúc với nó mỗi ngày. Tuy nhiên, tác động sâu rộng và mạnh mẽ của hiện tại vẫn khiến tôi kinh ngạc, thậm chí cảm thấy không thực. Đây là một công nghệ ở cấp độ văn minh. Tôi là một trong những nhà khoa học thúc đẩy sự ra đời của nó, nhưng không ngờ nó lại lớn mạnh đến vậy.

Hỏi: Mọi thứ bắt đầu thay đổi từ khi nào? Là do tốc độ phát triển công nghệ, hay do thế giới cuối cùng cũng chú ý đến các bạn?

Li Fei-Fei: Tôi nghĩ cả hai yếu tố đan xen. Nhưng tôi nói đây là công nghệ cấp độ văn minh không phải vì chúng tôi được chú ý, cũng không phải vì nó mạnh mẽ đến đâu, mà là vì nó ảnh hưởng đến quá nhiều người. Cuộc sống, công việc, phúc lợi, tương lai của mỗi người đều sẽ bị AI chạm tới theo một cách nào đó.

Hỏi: Bao gồm cả tác động tiêu cực?

Li Fei-Fei: Công nghệ luôn là con dao hai lưỡi, đúng không? Từ khi nền văn minh nhân loại ra đời, những công cụ chúng ta tạo ra – tức là công nghệ – nhìn chung là để làm điều tốt, nhưng trong quá trình đó có thể bị lạm dụng cố ý hoặc mang lại hậu quả tiêu cực ngoài ý muốn.

Hỏi: Bà nhắc đến “sức mạnh”. Hiện nay quyền lực của công nghệ này nằm trong tay rất ít công ty, phần lớn là các công ty Mỹ. Bà nghĩ sao về điều này?

Li Fei-Fei: Bạn nói đúng. Các công ty công nghệ lớn có ảnh hưởng lớn nhất đến xã hội thông qua sản phẩm của họ. Cá nhân tôi hy vọng công nghệ này sẽ được dân chủ hóa hơn. Dù ai xây dựng hay nắm giữ nó, đều nên sử dụng một cách có trách nhiệm. Tôi cũng tin rằng ai cũng nên có khả năng ảnh hưởng đến công nghệ này.

Hỏi: Bà vừa là học giả, vừa là CEO công ty công nghệ. Công ty của bà mới thành lập hơn một năm, được cho là đã được định giá 1.1 billions USD.

Li Fei-Fei: Đúng vậy! (cười) Tôi là đồng sáng lập kiêm CEO của World Labs. Chúng tôi đang khai phá biên giới tiếp theo của AI – trí thông minh không gian. Hiện nay mọi người nói nhiều về mô hình ngôn ngữ lớn, nên khái niệm này còn xa lạ. Nhưng tôi cho rằng trí thông minh không gian quan trọng không kém trí thông minh ngôn ngữ, và chúng bổ sung cho nhau.

Hỏi: Tôi biết bà ban đầu yêu thích vật lý.

Li Fei-Fei: Đúng vậy.

Hỏi: Những nhà vật lý mà bà ngưỡng mộ nhất, điều gì trong cuộc đời hoặc công việc của họ khiến bà vượt qua bản thân vật lý?

Li Fei-Fei: Tôi lớn lên ở một thành phố không mấy nổi tiếng ở Trung Quốc, gia đình cũng bình thường, có thể nói là sống trong một vòng tròn nhỏ. Tuổi thơ đơn giản, khép kín, tôi là con một. Vật lý thì ngược lại – nó bao la, táo bạo, trí tưởng tượng vô biên. Ngước nhìn bầu trời, tôi có thể suy nghĩ về nguồn gốc vũ trụ; quan sát một bông tuyết, tôi có thể đi sâu vào cấu trúc phân tử vật chất; suy nghĩ về thời gian, từ trường, hạt nhân nguyên tử… Vật lý đưa trí tưởng tượng của tôi đến những nơi mà cuộc đời này tôi không thể chạm tới. Đến giờ tôi vẫn say mê, vì vật lý dạy tôi dám đặt ra những câu hỏi táo bạo nhất về thế giới vật chất, vũ trụ, nguồn gốc của chúng ta.

Hỏi: Còn “câu hỏi táo bạo” của riêng bà, tôi nghĩ là “Trí thông minh là gì?”

Li Fei-Fei: Đúng vậy. Từ Newton đến Maxwell, từ Schrödinger đến Einstein – những nhà vật lý tôi ngưỡng mộ nhất – tôi trân trọng những “câu hỏi táo bạo” mà họ đặt ra.

Tôi cũng muốn tìm câu hỏi của riêng mình. Giữa đại học, tôi chuyển từ các câu hỏi về thế giới vật lý sang trí thông minh: Trí thông minh là gì? Nó hình thành như thế nào? Điều hấp dẫn nhất là, làm sao chúng ta có thể tạo ra máy móc thông minh? Đó trở thành mục tiêu, ngôi sao phương Bắc của tôi.

Hỏi: Đó là một bước nhảy lượng tử – từ máy chỉ biết tính toán, đến máy có thể học liên tục.

Li Fei-Fei: Tôi thích cách bạn dùng “bước nhảy lượng tử” như một phép chơi chữ vật lý.

Hỏi: Tôi nhận thấy bà đọc rất rộng. Bước đột phá cuối cùng đến khi bà bắt đầu chú ý đến nghiên cứu của các nhà tâm lý học và ngôn ngữ học liên quan đến lĩnh vực của mình.

Li Fei-Fei: Đó là sức hấp dẫn của việc làm khoa học ở tuyến đầu. Nó hoàn toàn mới, không ai biết phải làm thế nào. Một cách tự nhiên, tôi nghiên cứu bộ não và tâm trí con người, lấy cảm hứng từ đó. Khi tôi cố gắng giải quyết bài toán trí thông minh thị giác, một nguồn cảm hứng là nghiên cứu cách không gian ngữ nghĩa thị giác của con người được tổ chức. Thế giới có hàng nghìn, hàng triệu vật thể, chúng được tổ chức như thế nào? Theo chữ cái? Theo kích thước? Theo màu sắc?

Hỏi: Bà nghiên cứu điều này vì phải hiểu bộ não tổ chức thông tin thế nào mới có thể dạy máy tính?

Li Fei-Fei: Có thể hiểu như vậy. Tôi tiếp xúc với một thành quả ngôn ngữ học, gọi là WordNet, nó tổ chức các khái niệm ngữ nghĩa theo một phân loại nhất định – không phải thị giác, chỉ là ngữ nghĩa hoặc từ vựng.

Hỏi: Cho ví dụ đi.

Li Fei-Fei: Trong từ điển, apple (táo) và appliance (thiết bị điện) nằm gần nhau, nhưng trong thực tế, táo và lê mới gần nhau hơn – chúng đều là trái cây, còn thiết bị điện thuộc loại hoàn toàn khác. Tôi chợt nghĩ: Có lẽ tổ chức khái niệm thị giác cũng như vậy, táo và lê liên quan nhiều hơn táo và máy giặt. Quan trọng hơn là quy mô. Khi bạn thấy số lượng vật thể mà ngôn ngữ có thể mô tả lớn đến mức nào, bạn sẽ nhận ra chúng ta – với tư cách là sinh vật thông minh – khi trải nghiệm thế giới cũng tiếp xúc với lượng dữ liệu khổng lồ – chúng ta cũng cần trang bị cho máy móc khả năng này.

Hỏi: Đáng chú ý là lúc đó – đầu thế kỷ – khái niệm “big data” còn chưa xuất hiện.

Li Fei-Fei: Thuật ngữ này thậm chí còn chưa xuất hiện. Khi đó chúng tôi dùng các bộ dữ liệu khoa học rất nhỏ.

Hỏi: Nhỏ đến mức nào?

Li Fei-Fei: Về hình ảnh, thế hệ nghiên cứu sinh của chúng tôi thường chỉ dùng bộ dữ liệu có bốn đến sáu loại, nhiều nhất là hai mươi loại vật thể. Ba năm sau, chúng tôi tạo ra ImageNet: 22.000 loại vật thể, 15 triệu hình ảnh được gán nhãn.

Hỏi: ImageNet là một bước đột phá lớn, cũng là lý do bà được gọi là “Mẹ đỡ đầu của AI”. Tôi muốn biết điều gì giúp bà nhìn ra những kết nối mà người khác không thấy? Bà đến Mỹ năm 15 tuổi, tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai, điều này có góp phần tạo nên cảm hứng như bà nói không?

Li Fei-Fei: Tôi không biết. Sáng tạo của con người vẫn là điều bí ẩn. Có người nói AI có thể làm mọi thứ, tôi không đồng ý. Chúng ta vẫn còn quá nhiều điều chưa biết về bộ não con người. Tôi chỉ có thể đoán là sở thích và trải nghiệm của tôi cùng tác động. Tôi dám đặt ra những câu hỏi “điên rồ” trong khoa học, không sợ vượt ra ngoài khuôn khổ. Sự nhạy cảm của tôi với mối liên hệ giữa ngôn ngữ và thị giác có lẽ cũng vì tôi từng học ngoại ngữ.

Hỏi: Đến Mỹ vào tuổi thiếu niên vốn đã không dễ, lại phải vượt qua rào cản ngôn ngữ, cảm giác thế nào?

Li Fei-Fei: Rất khó. (cười) Tôi đến Mỹ năm 15 tuổi, đến Parsippany, New Jersey. Gia đình tôi ai cũng nói tiếng Anh kém. Tôi học khá nhanh, nhưng bố mẹ thì rất vất vả. Kinh tế gia đình eo hẹp, bố mẹ làm thu ngân, tôi làm thêm ở nhà hàng Trung Quốc. Khi vào đại học mẹ tôi sức khỏe yếu, chúng tôi quyết định mở tiệm giặt khô để mưu sinh.

Hỏi: Bà trực tiếp tham gia?

Li Fei-Fei: Tôi đùa rằng mình là CEO. Từ 18 tuổi đến giữa thời gian học cao học, tôi điều hành bảy năm.

Hỏi: Dù không có mặt cũng quản lý từ xa?

Li Fei-Fei: Đúng vậy. Tôi nói tiếng Anh tốt nhất, mọi cuộc gọi khách hàng, hóa đơn, kiểm tra chất lượng đều do tôi làm.

Hỏi: Trải nghiệm đó dạy bà điều gì?

Li Fei-Fei: Sự kiên cường. Làm nghiên cứu cũng phải kiên cường, vì con đường khoa học không tuyến tính, không ai có sẵn câu trả lời. Là người nhập cư, bạn cũng phải học cách kiên cường.

Hỏi: Bố mẹ kỳ vọng gì ở bà?

Li Fei-Fei: Công bằng mà nói, họ không ép tôi, không phải “bố mẹ hổ”, họ chỉ muốn sống sót. Mẹ tôi vốn là trí thức, thích đọc sách. Nhưng cuộc sống nhập cư khó khăn, sức khỏe yếu, bà không có thời gian quản tôi. Tuổi thiếu niên, tôi không còn lựa chọn, hoặc thành công, hoặc thất bại, rủi ro rất cao nên tôi tự thúc đẩy bản thân. Tôi luôn tò mò, khoa học trở thành lối thoát, giúp tôi vững vàng. Tôi không thích đi bar, chỉ mê khoa học.

Hỏi: Có thầy cô nào quan trọng với bà không?

Li Fei-Fei: Tôi học toán giỏi, kết bạn với thầy toán Bob Sabella vì chúng tôi đều thích khoa học viễn tưởng. Ban đầu tôi đọc truyện khoa học viễn tưởng tiếng Trung, sau đó đọc tiếng Anh. Thầy nhận ra tôi ham học hỏi, nên tạo cơ hội cho tôi. Sau khi tôi học vượt lớp toán, không còn lớp nào để học, thầy dành giờ ăn trưa dạy riêng cho tôi, không nhận thêm thù lao. Đó là tình yêu của người thầy, cũng là trách nhiệm. Thầy là quý nhân trong đời tôi.

Hỏi: Thầy còn sống không?

Li Fei-Fei: Khi tôi làm trợ lý giáo sư ở Stanford thì thầy qua đời, nhưng vợ con thầy trở thành “gia đình” của tôi ở New Jersey.

Hỏi: Họ có giúp bà hòa nhập vào xã hội Mỹ không?

Li Fei-Fei: Tất nhiên. Họ giúp tôi thấy được hình mẫu gia đình trung lưu điển hình, là cửa sổ để tôi hiểu xã hội Mỹ.

Hỏi: Bà nghĩ mình có thể có sự nghiệp tương tự ở Trung Quốc không?

Li Fei-Fei: Cuộc đời đầy ngẫu nhiên, tôi không thể giả định. Nhưng điều không đổi là sự tò mò, là theo đuổi ngôi sao phương Bắc. Nên tôi tin, dù thế nào tôi cũng sẽ theo đuổi AI.

Hỏi: Bà vẫn còn liên hệ với quê nhà chứ?

Li Fei-Fei: Đó là gốc rễ của tôi. Tôi rất may mắn được phát triển ở Mỹ. Hiện tôi sống ở Stanford, San Francisco, Silicon Valley, nơi đây rất quốc tế; ngành AI cũng trải rộng toàn cầu. Tôi giống như một công dân toàn cầu hơn.

Hỏi: Số lượng bằng sáng chế, bài báo AI của Trung Quốc tăng vọt, đầu năm Deepseek cũng gây chú ý. Bà nghĩ sao về cạnh tranh AI Mỹ-Trung?

Li Fei-Fei: Không nghi ngờ gì, Trung Quốc là cường quốc AI. Hiện nay hai nước được công nhận dẫn đầu AI là Mỹ và Trung Quốc. Nhiều khu vực trên thế giới cũng khao khát có vị trí trong lĩnh vực AI.

Hỏi: “Trí thông minh không gian” mà bà nói là gì?

Li Fei-Fei: Trí thông minh không gian là khả năng AI hiểu, cảm nhận, suy luận và tương tác với thế giới, là sự tiếp nối của trí thông minh thị giác. Nửa đầu sự nghiệp tôi giải quyết bài toán “nhìn thấy”, đó là tiếp nhận thông tin thụ động. Nhưng trong tiến hóa, trí thông minh gắn liền với hành động: Chúng ta cần nhìn để di chuyển, nhìn để di chuyển tốt hơn. Làm sao xây dựng kết nối này? Cần hiểu không gian ba chiều, hiểu vật thể chuyển động thế nào, hiểu tôi làm sao với tay lấy cốc – cốt lõi của tất cả là trí thông minh không gian.

Hỏi: Bản demo Marble trên website của bà là một thế giới ảo. Nó là công cụ huấn luyện AI cho bà?

Li Fei-Fei: Trước hết xin làm rõ định nghĩa. Marble là một mô hình tiên tiến, có thể tạo ra thế giới ba chiều dựa trên chỉ dẫn đơn giản. Ví dụ “cho tôi một nhà bếp hiện đại”, hoặc đưa một bức ảnh nhà bếp, nó sẽ tạo ra thế giới 3D. Con người bẩm sinh có thể tạo ra thế giới 3D, tôi hy vọng AI cũng vậy. Nhà thiết kế có thể dùng nó để lên ý tưởng, nhà phát triển game có thể nhanh chóng có cảnh 3D, robot có thể dùng để huấn luyện mô phỏng, cũng có thể dùng cho giáo dục AR/VR.

Hỏi: Tôi có thể tưởng tượng các bé gái Afghanistan học trong lớp học ảo.

Li Fei-Fei: Đúng vậy. Hoặc làm sao để trẻ 8 tuổi hiểu “tế bào”? Tương lai chúng ta có thể xây dựng một thế giới bên trong tế bào, cho học sinh bước vào, nhìn thấy nhân tế bào, enzyme, màng – khả năng là vô hạn.

Hỏi: Ngành này đối mặt nhiều vấn đề thực tế. Thứ nhất, AI có phá hủy nhiều việc làm không?

Li Fei-Fei: Công nghệ sẽ thay đổi bản đồ lao động. AI sâu sắc đến mức chắc chắn sẽ ảnh hưởng sâu sắc đến việc làm. CEO Salesforce Benioff nói, 50% vị trí chăm sóc khách hàng của công ty đã giao cho AI. Điều này thực sự đang diễn ra. Mỗi lần nhân loại có công nghệ tiên tiến hơn – động cơ hơi nước, điện, máy tính, ô tô – đều trải qua đau đớn, cũng như tái cấu trúc việc làm. Chỉ bàn về số lượng việc làm tăng giảm là chưa đủ, cần đối phó chi tiết hơn: cá nhân phải học liên tục, doanh nghiệp, xã hội cũng có trách nhiệm.

Hỏi: Thứ hai, nhà khoa học đoạt giải Nobel Geoffrey Hinton cho rằng AI có 10%–20% khả năng dẫn đến tuyệt chủng loài người, bà nghĩ sao?

Li Fei-Fei: Trước hết, Geoff là bạn lâu năm 25 năm của tôi, tôi kính trọng ông ấy, nhưng chúng tôi thường tranh luận. Về “thay thế loài người”, tôi tôn trọng nhưng không đồng ý. Không phải là không thể, mà nếu nhân loại thực sự gặp nguy, đó là do con người làm sai, không phải do máy móc. Ông ấy nêu ra vấn đề thực tế: Khi siêu trí tuệ ra đời, làm sao ngăn nó kiểm soát? Chúng ta chưa có tiền lệ. Câu hỏi của tôi là: Tại sao toàn nhân loại lại cho phép điều đó xảy ra? Trách nhiệm tập thể, quản trị và giám sát của chúng ta ở đâu?

Hỏi: Có thể đặt giới hạn cho siêu trí tuệ không?

Li Fei-Fei: Tôi tin có thể đảm bảo công nghệ được phát triển và sử dụng có trách nhiệm ở cấp độ quốc tế.

Hỏi: Ở cấp chính phủ là thông qua hiệp ước? Hay chỉ là các công ty đồng ý hành động theo cách nào đó?

Li Fei-Fei: Lĩnh vực này còn ở giai đoạn đầu, chúng ta chưa có hiệp ước quốc tế, cũng chưa có sự đồng thuận toàn cầu ở mức đó. Nhưng tôi nghĩ chúng ta đã có ý thức toàn cầu. Tôi muốn nói rằng, chúng ta không nên quá lo lắng về tác động tiêu cực của AI. Công nghệ này rất mạnh mẽ. Nó có thể mang lại một số hậu quả tiêu cực, nhưng đồng thời cũng mang lại nhiều ứng dụng có lợi cho nhân loại. Chúng ta cần nhìn nhận vấn đề một cách tổng thể.

Hỏi: Tôi biết bà thường xuyên trao đổi với các chính trị gia. Bà làm vậy ở Mỹ, Anh, Pháp và nhiều nơi khác. Họ thường hỏi điều gì khiến bà lo lắng nhất?

Li Fei-Fei: Tôi không dùng từ “thất vọng”, tôi dùng “lo lắng”, vì tôi nghĩ cuộc thảo luận công khai về AI của chúng ta cần vượt qua câu hỏi “Khi máy móc trở thành kẻ thống trị, chúng ta phải làm gì?”. Một câu hỏi khác mà phụ huynh toàn cầu hay hỏi: AI đến rồi, con tôi phải làm sao? Có nên học máy tính không? Tương lai còn việc làm không?

Hỏi: Bà trả lời thế nào?

Li Fei-Fei: AI là công nghệ mạnh mẽ, tôi cũng là mẹ. Điều quan trọng nhất là nuôi dạy trẻ như một “con người”: trao quyền chủ động, phẩm giá, ham học hỏi, cũng như các giá trị vĩnh cửu như trung thực, chăm chỉ, sáng tạo, tư duy phản biện. Đừng chỉ lo lắng về chuyên môn, hãy hiểu sở thích, cá tính của trẻ, dẫn dắt phù hợp. Lo lắng không giải quyết được gì.

Hỏi: Tôi còn một câu hỏi về ngành, về lượng vốn lớn đổ vào các công ty như công ty của bà. Liệu có xảy ra bong bóng như bong bóng internet, khiến một số công ty bị định giá quá cao?

Li Fei-Fei: Trước hết, công ty tôi vẫn là startup. Khi nói về số tiền khổng lồ, chúng ta thường chú ý đến các công ty công nghệ lớn. AI vẫn là công nghệ mới nổi, còn nhiều lĩnh vực cần phát triển. Khoa học này rất phức tạp, để đột phá cần đầu tư nhiều nguồn lực. Vì vậy, việc cung cấp nguồn lực cho nghiên cứu là rất quan trọng. Mặt khác là thị trường: Liệu chúng ta có thấy lợi nhuận? Tôi tin ứng dụng AI rất rộng – kỹ thuật phần mềm, sáng tạo, chăm sóc sức khỏe, giáo dục, dịch vụ tài chính – thị trường sẽ tiếp tục mở rộng. AI có thể là trợ lý hoặc công cụ hợp tác, giúp nâng cao phúc lợi và năng suất, đáp ứng nhiều nhu cầu. Tôi tin chắc thị trường này sẽ tiếp tục tăng trưởng.

Hỏi: Nhưng điều này sẽ phải trả giá thế nào về điện, năng lượng và khí hậu? Một doanh nhân AI nổi tiếng Jerry Kaplan nói rằng do các trung tâm dữ liệu khổng lồ tiêu thụ nhiều năng lượng, chúng ta có thể đang tiến tới một thảm họa sinh thái mới.

Li Fei-Fei: Đây là một câu hỏi rất thú vị. Để huấn luyện các mô hình lớn, chúng ta cần ngày càng nhiều điện hoặc năng lượng, nhưng không ai quy định các trung tâm dữ liệu này phải dùng nhiên liệu hóa thạch. Đổi mới trong lĩnh vực năng lượng sẽ là một mắt xích then chốt.

Hỏi: Lượng điện họ cần quá lớn; chỉ dựa vào năng lượng tái tạo thì khó đáp ứng nhu cầu.

Li Fei-Fei: Hiện tại đúng là như vậy. Các quốc gia xây dựng trung tâm dữ liệu lớn cũng cần xem xét lại chính sách năng lượng và cấu trúc ngành. Điều này tạo cơ hội cho chúng ta đầu tư và phát triển nhiều năng lượng tái tạo hơn.

Hỏi: Bà vẽ ra một bức tranh rất tích cực. Bà luôn đi đầu trong ngành và nhìn thấy tiềm năng lớn hơn, nên tôi hiểu suy nghĩ của bà. Nhưng bà có lo lắng gì về ngành của mình không?

Li Fei-Fei: Tôi không phải là người theo chủ nghĩa không tưởng công nghệ, cũng không phải người phản không tưởng – thực ra tôi là người trung dung bình thường. Người trung dung bình thường muốn nhìn nhận vấn đề này một cách thực tế và khoa học hơn. Tất nhiên, bất kỳ công cụ nào rơi vào tay kẻ xấu đều khiến tôi lo lắng. Từ khi nền văn minh nhân loại bắt đầu, lửa là phát minh quan trọng với loài người, nhưng dùng lửa làm hại người là tội ác. Vì vậy, bất kỳ việc sử dụng sai AI nào cũng khiến tôi lo lắng. Cách truyền thông với công chúng không đúng cũng khiến tôi lo, vì tôi thực sự cảm thấy mọi người rất lo lắng.

Li Fei-Fei: Điều tôi lo nhất là giáo viên của chúng ta. Kinh nghiệm cá nhân cho tôi thấy họ là trụ cột của xã hội. Họ rất quan trọng trong việc nuôi dưỡng thế hệ tiếp theo. Chúng ta đã giao tiếp đúng với họ chưa? Chúng ta có để họ tham gia vào không? Giáo viên của chúng ta có đang sử dụng công cụ AI để nâng cao năng lực chuyên môn, hoặc giúp trẻ em sử dụng AI không?

Hỏi: Cuộc sống hiện tại của bà khác xa với những ngày lớn lên trong tiệm giặt khô, bà có nhận thức được quyền lực của mình với tư cách là lãnh đạo ngành không?

Li Fei-Fei: (cười) Ở nhà tôi vẫn tự giặt đồ. Tôi rất ý thức về trách nhiệm của mình. Tôi là một trong những người mang công nghệ này đến với thế giới. Tôi rất vinh dự được làm việc tại một trong những trường đại học hàng đầu thế giới, đào tạo các nhà lãnh đạo tương lai, nghiên cứu tiên tiến. Tôi biết mình vừa là doanh nhân, vừa là CEO của một trong những công ty khởi nghiệp AI thú vị nhất. Vì vậy, mọi việc tôi làm đều có hệ quả, đó là trách nhiệm tôi gánh vác. Tôi rất coi trọng điều này, vì tôi luôn nói với mọi người: Trong thời đại AI, quyền chủ động nên nằm trong tay con người. Quyền chủ động không nằm ở máy móc, mà ở chính chúng ta. Sứ mệnh của tổ chức tôi là tạo ra công nghệ thú vị và sử dụng nó một cách có trách nhiệm.

Hỏi: Vậy, những người trong cuộc sống của bà, con cái bà, bà không cho phép họ dùng AI, thiết bị điện tử hay internet để làm gì?

Li Fei-Fei: Câu chuyện cũ: Đừng dùng công cụ để làm điều ngớ ngẩn. Bạn phải suy nghĩ tại sao mình dùng công cụ này và dùng nó như thế nào. Thực ra rất đơn giản, đừng lười biếng chỉ vì có AI. Nếu bạn muốn hiểu toán học, mô hình ngôn ngữ lớn có thể cho bạn đáp án, nhưng đó không phải cách học đúng. Hãy đặt câu hỏi đúng. Mặt khác, đừng dùng AI làm điều xấu. Ví dụ, vấn đề về tính xác thực thông tin: hình ảnh giả, âm thanh giả, văn bản giả. Những vấn đề này vừa là thách thức của AI, vừa là hệ quả của cách xã hội ngày nay giao tiếp qua mạng xã hội.

Hỏi: Trong thế giới thay đổi chóng mặt này, ba năm trước chúng ta không thể tưởng tượng nổi, nhưng bà lại kêu gọi trở về với các giá trị truyền thống.

Li Fei-Fei: Bạn có thể nói đó là lỗi thời, cũng có thể nói đó là vĩnh cửu. Là một nhà giáo dục, là một người mẹ, tôi nghĩ có những giá trị nhân loại là vĩnh cửu, chúng ta cần nhận ra điều đó.