Điều gì xảy ra sau khi dầu Brent vượt 100 USD? Sự cố đường ống Saudi làm mất phương án dự phòng lớn cuối cùng của thị trường dầu

Trong khi thị trường vẫn đang đánh giá tác động của việc hạn chế lưu thông qua Eo biển Hormuz đối với nguồn cung dầu thô, Đường ống Đông–Tây của Saudi Arabia được cho là đã bị máy bay không người lái tấn công và ngừng hoạt động, khiến mức độ rủi ro của thị trường dầu toàn cầu càng trầm trọng hơn.

Đây không đơn thuần là một đường ống dẫn dầu khác bị hư hại. Sự cố này làm suy yếu hệ thống xuất khẩu thay thế mà thị trường phụ thuộc nhiều nhất. Khi rủi ro vận tải biển đồng thời gia tăng tại Eo biển Hormuz, Biển Đỏ và Eo biển Bab el-Mandeb, giá dầu không còn chỉ phản ứng trước một sự cố gián đoạn nguồn cung. Thay vào đó, công suất dự phòng trong mạng lưới logistics năng lượng toàn cầu đang nhanh chóng biến mất.

Đối với các nhà giao dịch CFD, câu hỏi trọng tâm không còn chỉ là liệu giá dầu có tăng hay không. Thay vào đó, cần tập trung vào tốc độ khôi phục công suất của Saudi Arabia, lượng tồn kho tại Yanbu, liệu các hạn chế vận tải trên Biển Đỏ có nghiêm trọng hơn hay không và liệu phần bù rủi ro của thị trường có chuyển từ phản ứng ngắn hạn thành chuẩn định giá trung hạn hay không.

Tầm quan trọng của Đường ống Đông–Tây không chỉ nằm ở công suất 7 triệu thùng mỗi ngày

Đường ống Đông–Tây của Saudi Arabia dài khoảng 1.200 km, kết nối trung tâm sản xuất dầu ở miền đông Vương quốc với Cảng Yanbu trên bờ Biển Đỏ. Công suất vận chuyển tối đa của đường ống này vào khoảng 7 triệu thùng mỗi ngày.

Giá trị chiến lược của đường ống nằm ở khả năng giúp dầu thô Saudi đi vòng qua Vịnh Ba Tư và Eo biển Hormuz, qua đó cho phép xuất khẩu trực tiếp qua Biển Đỏ.

Trong điều kiện bình thường, đường ống này có thể chỉ được xem là một phần trong mạng lưới xuất khẩu rộng lớn của Saudi Arabia. Tuy nhiên, khi hoạt động lưu thông qua Eo biển Hormuz bị hạn chế, đường ống trở thành van an toàn thiết yếu để duy trì xuất khẩu, ổn định nguồn cung toàn cầu và hạn chế áp lực tăng giá dầu.

Trước đây, Saudi Arabia có thể tăng xuất khẩu qua Yanbu bằng Đường ống Đông–Tây, bù đắp một phần mức thiếu hụt do gián đoạn tại các cảng phía đông và trên tuyến Hormuz. Khi vận hành gần hết công suất, đường ống có thể xử lý khối lượng tương đương gần 5% tổng nguồn cung dầu hằng ngày trên toàn cầu.

Do đó, vấn đề thực sự không chỉ là lượng xuất khẩu bị mất trong vài ngày. Thị trường đã bất ngờ nhận ra rằng chính phương án dự phòng được thiết kế để ứng phó với khủng hoảng tại Hormuz cũng có nguy cơ bị tấn công.

Điều thị trường dầu lo ngại nhất là các tuyến thay thế đồng loạt ngừng hoạt động

Thị trường dầu thô không chỉ đánh giá sản lượng. Thị trường còn định giá công suất vận chuyển khả dụng, tình trạng hoạt động của các cảng, chi phí bảo hiểm hàng hải và mức độ an toàn của các tuyến thương mại chính.

Nếu Eo biển Hormuz bị gián đoạn, về lý thuyết Saudi Arabia có thể vận chuyển dầu thô qua Đường ống Đông–Tây đến Yanbu rồi xuất khẩu qua Biển Đỏ. Tuy nhiên, nếu đường ống ngừng hoạt động trong khi Biển Đỏ và Eo biển Bab el-Mandeb cũng đứng trước nguy cơ bị tấn công, khả năng khai thác thực tế của tuyến thay thế này sẽ giảm mạnh.

Điều này đồng nghĩa rủi ro nguồn cung đang chuyển từ việc các quốc gia sản xuất có thể khai thác dầu hay không sang việc lượng dầu được sản xuất có thể đến tay người mua một cách an toàn và hiệu quả hay không.

Những rủi ro logistics như vậy thường tạo ra tác động ở ba cấp độ:

1. Phần bù rủi ro của dầu thô spot tăng cao

Ngay cả khi sản lượng thực tế chưa giảm mạnh, lo ngại về gián đoạn xuất khẩu vẫn có thể đẩy giá spot và hợp đồng tháng gần nhất lên cao khi thị trường định giá tình trạng bất ổn của nguồn cung.

2. Chi phí vận tải và bảo hiểm gia tăng

Nếu tàu chở dầu phải đổi tuyến hoặc chịu phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh cao hơn, các chi phí này cuối cùng sẽ được phản ánh vào giá dầu thô giao đến nơi và biên lợi nhuận lọc dầu.

3. Chênh lệch giá giữa các khu vực nới rộng

Châu Âu, châu Á và Hoa Kỳ sẽ không chịu tác động như nhau. Các khu vực phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn cung Trung Đông có thể phải đối mặt với mức độ cạnh tranh dầu spot gay gắt hơn và tình trạng chậm giao hàng nghiêm trọng hơn.

Nói cách khác, ngay cả khi giá dầu quốc tế hiện dao động quanh mức 100 USD mỗi thùng, điều đáng lo ngại hơn là thị trường có thể vẫn chưa định giá lại đầy đủ rủi ro từ hai, thậm chí nhiều, điểm nghẽn vận chuyển cùng lúc.

Tốc độ sửa chữa rất quan trọng, nhưng khôi phục một phần công suất không có nghĩa rủi ro đã biến mất

Các báo cáo thị trường cho thấy Saudi Aramco đang cố gắng khôi phục một phần lưu lượng của đường ống trong vài ngày và hoàn tất toàn bộ công tác sửa chữa trong vài tuần. Xét về kỹ thuật và vận hành, đường ống được trang bị van phân đoạn và cơ chế đi vòng, vì vậy hư hại tại một trạm bơm không nhất thiết khiến toàn bộ hệ thống ngừng hoạt động.

Tuy nhiên, thị trường cần nhận ra một điểm khác biệt then chốt: khôi phục công suất vận chuyển không đồng nghĩa với khôi phục niềm tin của thị trường.

Ngay cả khi dòng chảy được nối lại một phần, nhà đầu tư và nhà giao dịch vẫn sẽ đặt ra các câu hỏi:

• Thiệt hại chỉ giới hạn ở một trạm bơm hoặc hệ thống van, hay đã ảnh hưởng đến thiết bị điện và điều khiển trọng yếu?

• Saudi Arabia có thể duy trì xuất khẩu mà không làm lượng dầu dự trữ tại Yanbu giảm xuống mức không bền vững hay không?

• Đường ống có thể tiếp tục hứng chịu một đợt tấn công bằng máy bay không người lái khác sau khi hoạt động được nối lại hay không?

• Điều kiện vận tải tại Biển Đỏ và Bab el-Mandeb có đồng thời cải thiện hay không?

• Tình trạng chậm giao hàng cho người mua châu Âu và châu Á có trở nên phổ biến hơn hay không?

Nếu chưa có câu trả lời rõ ràng, phần bù rủi ro địa chính trị trong giá dầu có thể không hoàn toàn biến mất chỉ vì những tiêu đề về việc “khôi phục một phần công suất”.

Trong kỷ nguyên máy bay không người lái, các điểm yếu của cơ sở hạ tầng năng lượng đang thay đổi

Trước đây, các cuộc thảo luận về rủi ro dầu mỏ tại Trung Đông chủ yếu tập trung vào mỏ dầu, nhà máy lọc dầu, cảng và việc đóng cửa các eo biển chiến lược. Ngày nay, máy bay không người lái cùng những phương tiện tấn công tầm xa chi phí thấp khác đang định hình lại mô hình rủi ro đối với cơ sở hạ tầng năng lượng.

Một đường ống ngầm dài 1.200 km có thể khó bị phá hủy trực tiếp. Tuy nhiên, các trạm bơm, van, bể chứa, trạm biến áp cũng như hệ thống liên lạc và điều khiển dọc tuyến lại dễ trở thành mục tiêu hơn nhiều.

Bên tấn công không cần phá hủy toàn bộ đường ống. Chỉ cần làm gián đoạn một số ít nút trọng yếu cũng có thể đủ để làm giảm đáng kể lưu lượng vận chuyển.

Điều này đồng nghĩa các đánh giá về rủi ro nguồn cung năng lượng trong tương lai không thể chỉ tập trung vào việc có công suất sản xuất dự phòng hay không. Thị trường còn phải xem xét liệu công suất đó có thể được vận chuyển an toàn qua cơ sở hạ tầng đang hoạt động đến các cảng xuất khẩu hay không.

Saudi Arabia là một ví dụ đặc biệt quan trọng. Quốc gia này sở hữu một phần công suất sản xuất dự phòng và khả năng điều chỉnh xuất khẩu đáng kể nhất thế giới. Tuy nhiên, nếu cảng, đường ống và tuyến vận tải biển cùng lúc bị đe dọa, mức độ linh hoạt nguồn cung tưởng chừng rất lớn đó có thể giảm mạnh.

Đối với giá dầu, 100 USD có thể không phải điểm kết thúc mà là khởi đầu của biến động lớn hơn

Việc giá dầu thô có tiếp tục tăng hay không sẽ phụ thuộc vào quy mô xuất khẩu thực tế bị mất, tốc độ giảm tồn kho, chính sách của OPEC+, biến động trong kho dự trữ chiến lược của Hoa Kỳ và thay đổi của nhu cầu toàn cầu. Tuy nhiên, tình hình hiện tại cho thấy cấu trúc biến động của thị trường đã thay đổi.

Nếu Đường ống Đông–Tây được sửa chữa thuận lợi, Yanbu tiếp tục bốc hàng và điều kiện vận tải trên Biển Đỏ không xấu thêm, giá dầu có thể giảm khi phần bù rủi ro ngắn hạn suy yếu. Tuy nhiên, nếu tiến độ sửa chữa chậm hơn dự kiến hoặc hoạt động vận tải qua Bab el-Mandeb lại bị hạn chế, thị trường có thể bắt đầu định giá những kịch bản gián đoạn nguồn cung nghiêm trọng hơn.

Nhà giao dịch nên theo dõi sát các chỉ báo sau:

• Thông tin mới nhất từ Saudi Aramco về tiến độ sửa chữa đường ống và lịch xuất khẩu

• Khối lượng bốc hàng tại Yanbu và xu hướng tồn kho dầu thô

• Dữ liệu lưu thông của tàu thuyền qua Eo biển Hormuz, Biển Đỏ và Bab el-Mandeb

• Liệu chênh lệch kỳ hạn của dầu Brent giữa hợp đồng tháng gần nhất và hợp đồng kỳ hạn xa có đang nới rộng hay không

• Cước vận tải tàu dầu, phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh và chênh lệch giá dầu thô spot Trung Đông

• Liệu tồn kho dầu thô và sản phẩm tinh chế của Hoa Kỳ có thể bù đắp những lo ngại về nguồn cung hay không

Kết luận: Thị trường dầu không thiếu dầu thô mà thiếu khả năng vận chuyển dầu an toàn

Vấn đề then chốt mà thị trường cần đánh giá lại là các hệ thống dự phòng trong chuỗi cung ứng dầu thô toàn cầu đang lần lượt bị thử thách.

Khi Eo biển Hormuz bị gián đoạn, Đường ống Đông–Tây của Saudi Arabia và Cảng Yanbu được kỳ vọng cung cấp công suất xuất khẩu thay thế. Tuy nhiên, khi đường ống này cũng bị tấn công và tuyến Biển Đỏ chịu thêm áp lực, thị trường dầu toàn cầu không chỉ mất một luồng xuất khẩu mà còn mất vùng đệm trước những cuộc khủng hoảng bất ngờ.

Trong ngắn hạn, giá dầu nhiều khả năng vẫn sẽ đặc biệt nhạy cảm với tiến độ sửa chữa và các tin tức địa chính trị. Trong trung hạn, nếu những tuyến vận tải biển và cơ sở năng lượng trọng yếu tiếp tục trở thành mục tiêu, thị trường dầu thô có thể phải hấp thụ phần bù rủi ro địa chính trị cao hơn và kéo dài hơn.

Để theo dõi biến động của dầu thô và các cơ hội giao dịch tiềm năng phát sinh từ rủi ro địa chính trị, hãy truy cập Bitget và theo dõi hoặc giao dịch UKOUSD. Trước khi giao dịch, hãy đảm bảo bạn hiểu rõ thông số sản phẩm, đòn bẩy, yêu cầu ký quỹ và khả năng cung cấp sản phẩm trên nền tảng. Hãy sử dụng lệnh cắt lỗ và biện pháp kiểm soát rủi ro phù hợp vì giao dịch CFD và giao dịch sử dụng đòn bẩy có rủi ro đáng kể, không phù hợp với phần vốn mà bạn không đủ khả năng để mất.

Mọi nội dung đào tạo giao dịch do Bitget cung cấp chỉ nhằm mục đích giáo dục và không được xem là lời khuyên tài chính. Các chiến lược và ví dụ được chia sẻ chỉ mang tính tham khảo và có thể không phản ánh điều kiện thị trường thực tế. Giao dịch CFD tiềm ẩn rủi ro đáng kể, bao gồm khả năng mất vốn. Hiệu suất trong quá khứ không đảm bảo kết quả trong tương lai. Vui lòng nghiên cứu kỹ lưỡng và đảm bảo bạn hiểu rõ các rủi ro liên quan. Bitget không chịu trách nhiệm đối với bất kỳ quyết định giao dịch nào do người dùng đưa ra.