Tanker tashish narxi yarimga tushdi, urushdan kelib chiqqan qo'shimcha narxlar pasaydi: neft bozori kelishuvni tasdiqlash davriga kirmoqdamı?

Noyabr oyi boshida AQShda o‘tkazilgan o‘rta muddatli saylovlarda Demokratlar partiyasi katta g‘alabaga erishganidan so‘ng, bozorlar AQSh va Eron muzokaralarni qayta boshlashi hamda mintaqadagi vaziyat yumshashi haqidagi kutishlarning keskin oshganini ko‘rsatdi. Trump shundan so‘ng ehtiyotkorlik signalini berdi va "nihoyatda ehtimolligi yo‘q" ekanini, ya'ni darhol Eron ustidan keng ko‘lamli harbiy zarba berilmasligini aytdi, biroq u oxir-oqibat hammasi Eron yetarlicha qat’iy kelishuvni qabul qiladimi-yo‘qmi, shunga bog‘liqligini ta’kidladi. Ushbu siyosiy signallar ta’sirida bozorlar ilgari neft narxiga kiritilgan urush xavfining ortiqcha mukofotini qayta baholashni boshladi.

Brent neft futuralari 30-oktyabr kuni har barreli uchun 117 dollarlik yuqori ko‘rsatkichdan tezda chekinib, bir paytlar 20% dan ortiq pasayib, 93 dollar/barrel atrofisigacha (hozirda Brent narxi 91.9 dollar/barrel) tushib ketdi va bu 2020-yil aprelidan beri eng katta haftalik pasayishlardan biri bo‘ldi. Neft tankerlarini tashish haqiq ham keskin pasaydi. AQShning Meksika ko‘rfazidan Osiyoga super tankerni (VLCC) ijaraga olish harajatlari bir oy oldingi 79.6 million dollardan 45 million dollarga tusdi, bu esa qariyb 43.5% ga tushdi; bir barrel neft tashish narxi esa deyarli 39.8 dollardan 22.5 dollargacha keskin kamaydi.

Shu bilan birga, AQSh ko‘rfazidan Yevropaga boruvchi Aframax sinfidagi neft tankerlarini tashish narxi ketma-ket o‘n savdo kunidan beri pasayib, ikki oy ichidagi eng past darajagamoqda. Bundan oldin ushbu yo‘nalish bo‘yicha tashish narxi urush boshlanishidan oldiniga nisbatan deyarli 8 barobar oshgan, bir paytlar neftning CIP (yetkazib berish narxi) yuqorida 25% dan ortiq qismini tashkil etgan edi; tashish haqi neft narxi bilan birga tez pasaydi, geosiyosiy xavotirlar kuchaytirgan o‘ta yuqori tashish mukofoti tezda yo‘qolmoqda.

Tashish xarajatlarining kamayishi uzoq masofali neft savdosi oynasini qayta ochishi va real bozorda yanada tiklanish uchun turtki bo‘lishi kutilmoqda

Sentyabr oxirida Yaqin Sharq nefti eksporti urushdan oldingi hajmning taxminan 90% ga tiklangan edi, biroq neft narxi hali ham yuqori bo‘lib qoldi. Buning sababi tashish, sug‘urta va yuk xavfi mukofotining balandligidadir; ayni paytda, Hormuz bo‘g‘ozidan o‘tayotgan kema oqimining taxminan 92% AIS ni o‘chirgan "yashirin kemalar" yordamida amalga oshirilmoqda, bu esa o‘sha davrdagi tashishning oddiylashuv darajasi hanuz pastligidan darak beradi va xavf mukofotining saqlanib qolishiga olib kelmoqda.