Oltin keskin tushishi ortida likvidlik krizisi bormi? 2008-yilda o'xshash voqea yuz bergan edi, so'nggi uch yilda 250% ko'tarilgan

Yaqin Sharqdagi vaziyat yana keskinlashar ekan va bozorlar AQSh Eron ustidan yangi harbiy zarbalarni amalga oshirishi mumkinligidan xavotir olayotgan bir paytda, an’anaviy xavfsiz sarmoya vositasi bo‘lgan oltin keskin qulashga uchradi va o‘tgan juma kuni bir yildan ortiq vaqtdagi eng past darajaga tushdi. Bu harakat oldingi mintaqaviy mojarolar kuchayganida investorlarning oltin, AQSh davlat obligatsiyalari va dollariga qiziqishi an’anaviy bo‘lgan modelga zid bo‘ldi.

Amerika Qo‘shma Shtatlari prezidenti Donald Trump ikkinchi muddatida bozorlar xavfsizlik logikasi o‘zgarib bormoqda. So‘nggi to‘rt yilda AQSh fond bozori o‘sishiga turtki bo‘lgan texnologik aksiyalar va yaqinda ushbu aksiyalarning keskin o‘zgarishi, an’anaviy xavfsiz kapital yo‘nalishlarini izdan chiqarib yubormoqda.

American Gold Exchange prezidenti Dana Samuelson aytishicha, o‘tgan juma kuni fond bozorida katta savdo bosimi yuz berdi va likvidlik tomonidan boshqarilgan xavfsizlik jarayoni qimmatbaho metallar bozoriga ham ta'sir ko‘rsatdi. Investorlar aksiya yo‘qotishlari ortidan naqd pulga muhtoj bo‘lib, oltinni sotish orqali mablag‘ yig‘ishga majbur bo‘ldilar.

O‘tgan juma kuni, Nyu-York tovar birjasi (Comex)da oltin fyucherslari har bir unsiya uchun 3898.90 dollar bo‘lib yopildi va eng faol dekabr shartnomasi pasaydi. Samuelson ta’kidlaydi: fond bozorida savdo bosimi yuz berayotgan paytda oltin bozori allaqachon “zaif va mo‘rt” holatda edi, narxlar avvalroq iyul oyida shakllangan 3975 dollar asosiy qo‘llab-quvvatlash darajasidan biroz yuqorida ushlanib turdi. Bu texnik qo‘llab-quvvatlash darajasi buzilganda esa oltin narxining tushishi yanada kuchaydi.

Kun davomida AQShning asosiy indekslari hammasi pasaydi: Dow Jones Industrial Average (DJIA) 1.09% ga, S&P 500 indeksi (SPX) 1.82% ga va Nasdaq Composite indeksi (COMP) 2.86% ga kamaydi.

Fyuçers brokerlik kompaniyasi Altavest hammuassisi va boshqaruvchi hamkori Maykl Ambruster aytadiki, fond bozori keskin pasayganda, investorlar avvalambor likvidlikka ehtiyoj sezadi.

Yaqin Sharq xavfi ortmoqda, foiz stavkalari va AQSh obligatsiyalari rentabelligi oltin narxini bosmoqda

Biroq, Samuelson fikricha, hozirgi barcha bozor aktivlarining ko‘rsatkichlari investorlar Fors ko‘rfazi vaziyati yanada yomonlashishi mumkinligi xavfini allaqachon oldindan e’tiborga olganini ko‘rsatmoqda. U ta’kidlashicha, bozorlar bu hafta ichida yirik harbiy eskalatsiya yuz berishi va mintaqada beqarorlik yuzaga kelishidan xavotirda.

Trumpning so‘nggi chiqishlari ushbu xavotirni yanada kuchaytirdi. U ijtimoiy tarmoqlardagi bayonotlarida, tegishli tomonlar keng ko‘lamli zarba rejalarini tuzganini ko‘rsatdi.

XS.com yetakchi bozor tahlilchisi Samer Hasn aytishicha, Yaqin Sharqdagi ziddiyatlar kuchayganiga va mintaqaviy urush xavfi yuqoriligiga qaramay, oltin narxi bosim ostida qolmoqda va kuchli teskari harakatni amalga oshira olmayapti.

U ta’kidlashicha, mintaqaviy vaziyat yomonlashayotgan bir paytda AQSh iqtisodiyoti barqaror o‘sishni namoyon qilmoqda, bu esa Federal zaxira tizimiga “foiz stavkalarining uzoq davom etadigan yuqori” darajasini saqlashga sabab bo‘ladi va AQSh davlat obligatsiyalari rentabelligini pastga tushirish o‘rniga yuqori darajada ushlab turadi, natijada oltin narxining barqaror ko‘tarilishi oldini oladi.

Shu bilan birga, Bank of America aktivlarini boshqarish kompaniyasining yuqori darajadagi invest strategiyasi bo‘yicha mutaxasisi Rob Haworth bildiradiki, texnologik kompaniyalar hisobotlari umuman kutilgan darajada chiqdi va sun’iy intellekt sektori aksiyalarida savdo bosimi kuchaygach, bozorning diqqat markazi iqtisodiy o‘sish xatarlariga ko‘chdi.

U aytadiki, agar sun’iy intellekt sektori aksiyalari sotilishi yanada kuchaysa, ayniqsa saylov natijalari ma’lumotlar markazlari qurilishini saylovchilar rad etishini ko‘rsatsa, oltin uchun qo‘shimcha qo‘llab-quvvatlash bo‘lishi mumkin.

Uzoq muddatli istiqbol hali ham foiz stavkalarining pasayishi va qarz moliyalashtirishga bog‘liq

Qisqa muddatda narxlar bosim ostida bo‘lishiga qaramay, Ambruster hali ham oltin uzoq muddatda qimmatlashish ehtimoli katta, xususan Federal zaxira tizimi 2027 yilda foiz stavkalarini pasaytirishga o‘tganda.

U shunday deydi: Hozirgi oltin va fond bozori bir vaqtda tushayotgan vaziyat 2008 yilgi moliyaviy inqirozni eslatadi. Oltin o‘shanda oktyabr oyida eng past darajaga tushdi va keyingi uch yil ichida narxlar umumiy 250% dan ziyod oshdi.

Ambruster qayd etadiki, AQSh hukumati o‘z ulkan qarzini moliyalashtirish uchun pul massasini doimiy oshirib borishga majbur. Uzoq muddatda bu oltin uchun juda kuchli pozitiv omil bo‘ladi. U ta’kidlaydi: Altavest oltinga qiziqqan investorlarga hozircha naqd pulni jamg‘arib turishni va yil oxirigacha yanada qulay imkoniyatni kutishni tavsiya qilgan.

U investorlarga alohida eslatadi: “Hozircha past narxdan sotib olishga shoshilmang.”