Yevropa Markaziy Banki bugun kechqurun hech qanday o‘zgarish qilmaydi, Fransiya obligatsiyalari bo‘yicha beqarorlik va energiya narxlarining oshishi asosiy omillar sifatida ko‘rilmoqda.

Uzuk moliya yangiliklari ilovasiga ko‘ra, Yevropa Markaziy Banki Pekin vaqti bilan payshanba kuni soat 21:15da foiz stavkasi qarorini e’lon qiladi, bozor aksariyat hollarda bank hech qanday o‘zgarish qilmasligini kutmoqda, chunki Frantsiya obligatsiya bozoridagi beqarorlik va energiya xarajatlarining yana oshishiga ta’sirini baholamoqda.

So‘rov natijalari shuni ko‘rsatadiki, bir kishidan tashqari barcha iqtisodchilar Yevropa Markaziy Banki payshanba kuni omonat stavkasini 2,5% darajasida saqlab qolishini kutmoqda. Iqtisodchilar prognoziga ko‘ra, Yevropa Markaziy Banki dekabr oyida uchinchi va oxirgi marta foiz stavkasini oshiradi. Shu vaqtda yangi iqtisodiy prognozlar 2028 yilgacha iste’mol narxlari tendensiyasiga yo‘l ko‘rsatadi, shu bilan birga Eron urushi neft va gaz ta’minotiga qo‘shimcha tahdid solishda davom etmoqda.

Garchi inflyatsiya hali ham belgilangan 2% maqsadidan deyarli ikki barobar yuqori bo‘lsa ham, inflyatsiyaning asosan energiya sohasida to‘plangani qaror qabul qiluvchilarga keyingi harakatlari uchun ko‘proq manevr maydoni qoldiradi. Shu bilan birga, Yevrozonaning hozirgacha barqaror bo‘lgan iqtisodiyoti o‘z sur’atini yo‘qotyapti.

Mansabdorlar yaqinda davlat obligatsiyalarining daromadliligi keskin oshishi iqtisodiy o‘sishni sustlashtirishini ogohlantirmoqda, garchi bu ham inflyatsiyani nazorat qilishga yordam beradi. Biroq, byudjet taqchilligi yuqoriligi va ko‘cha noroziliklari sababli Frantsiya bozordagi bosimga kuchliroq duch kelmoqda.

Yevrozonaning ikkinchi eng katta a’zosi bo‘lgan bu davlatning qiyin ahvoli o‘n yildan ortiq vaqt oldingi Yevropa qarz inqirozini yodga soladi va tashqi dunyoda Yevropa Markaziy Banki aralashadimi yoki pul-kredit siyosatini yanada siqishga moyil bo‘lmaydimi, degan savollarni tug‘dirdi. Shu hafta AQSh Federal Rezervi foiz stavkasini o‘zgartirmaslikni tanladi, Yevropa Markaziy Banki va Yaponiya Markaziy Banki ham hech qanday o‘zgarish qilmasligi kutilmoqda.

Yevropa Markaziy Banki prezidenti Lagarde Frankfurt vaqti bilan soat 14:45da (ya’ni siyosiy bayonot chiqishidan 30 daqiqa keyin) matbuot anjumani o‘tkazadi va yuqoridagi masalalar hamda o‘z lavozimida qolishi bo‘yicha jurnalistlarning savollariga javob beradi.

Foiz stavkasi yo‘li

Ba’zi Yevropa Markaziy Banki amaldorlari, inflyatsiya 4% ga yaqinlashgani uchun qo‘shimcha choralar ehtimoli yuqoriligi haqida signal berdilar. Bu hafta hech narsa qilmaslik va dekabr oyida foiz stavkasini oshirish, choraklik qat’iy siyosat bosqichini saqlash hamda siyosat yurituvchilar vahimalanmaganini ko‘rsatadi.

Lagarde va boshqa yetakchilar, “ehtiyotkorlik bilan” o‘zgartirish eng yaxshi yo‘l ekanini aytishda davom etishmoqda. Lekin ular vaziyat baribir noaniq bo‘lib qolayotganini, iste’mol narxlari istiqboli katta darajada Yaqin Sharqda yuz berayotgan voqealarga bog‘liqligini ta’kidlashmoqda.

Yevropa Markaziy Banki Boshqaruv kengashi a’zosi Pierre Wunsch joriy oyda shunday dedi: “Bozor narxlari biz ko‘proq choralar olishimiz mumkinligini ko‘rsatmoqda. Bu asos o‘laroq mos keladigan vaziyat, lekin biz hanuz juda noaniq dunyodamiz.”

Ayni vaqtda foiz stavkasi deb ataladigan neytral stavka oraliqining yuqori chegarasida turibdi. Uni aniq ushbu chegara ustiga ko‘tarish uchun, masalan, ish haqi talablarining oshishi kabi inflyatsiyaning qat’iylashayotganini ko‘rsatuvchi ikkinchi bosqich ta’siri isboti kerak bo‘ladi.

Sentyabr oyidagi so‘nggi yig‘ilishdan beri ma’lumotlar nisbatan kam, yangi to‘plam ma’lumotlar faqat juma kuni chiqadi – o‘shanda Yevropa Ittifoqi statistik agentligi uchinchi chorak iqtisodiy o‘sish hisobotini va to‘rtta asosiy iqtisodiyotlar oktyabr oyi inflyatsiya ma’lumotlarini e’lon qiladi.

Frantsiya muammosi

Sarmoyadorlar Lagarde Frantsiya obligatsiya bozori beqarorligiga qanday munosabatda bo‘lishini diqqat bilan kuzatmoqda, ayniqsa bu beqarorlik Italiya kabi boshqa davlatlarga ham tarqalgani hisobga olinsa. Frantsiya 10 yillik davlat obligatsiyalari daromadliligining Germaniya obligatsiyalariga nisbatan farqi yaqinda 15 yilda eng yuqori darajaga chiqdi, va bu davlat byudjet taqchilligi, siyosiy bo‘linish va ijtimoiy beqarorlik muammolarini boshdan kechirayotganini ko‘rsatadi.

Bu vaziyat Yevropa Markaziy Bankini qiyin ahvolga soladi, chunki uning inqirozga qarshi vositalari YeI a’zo davlatlarining ortiqcha taqchillik muammosini hal qilish uchun mo‘ljallanmagan. Yevropa Markaziy Banki amaldorlari “o‘tishi himoya qiluvchi vosita” (TPI) deb ataladigan mexanizmni ishga tushirishi mumkinligi haqidagi gap-so‘zlarni rad qildi. Bu vosita 2022 yilda joriy qilingan va Yevropa Markaziy Bankiga hech qanday asoslanmagan va beqaror bozor tebranishlari sodir bo‘lsa, cheksiz miqdorda obligatsiyalarni sotib olish imkonini beradi.

Yana bir variant — monetar siyosatni satrli tarzda qisqartirishni to‘xtatishdir. Yevropa Markaziy Banki past inflyatsiya davrida sotib olingan obligatsiyalar ulushini qisqartirib kelmoqda. Hozircha Boshqaruv kengashi bu qadamni qo‘llab-quvvatlashini ko‘rsatuvchi hech qanday belgilar yo‘q.

“Harakatga o‘tish uchun talab juda yuqori bo‘ladi,” — dedi Lombard Odier Bosh investitsiya direktori Nanette Hechler-Fayd’herbe, — “Agar haqiqatan ham infeksion xavf bo‘lmasa, moliya bozorlarida beqarorlik yoki butun YeI likvidligi qisqarishi yuz bermasa, men Yevropa Markaziy Banki TPI kabi vositalarni ishga solishiga ishonmayman.”

Lagarde lavozimda qoladimi

Lagardening Yevropa Markaziy Banki prezidenti vazifasini muddatidan oldin tark etishi to‘g‘risidagi mish-mishlar davom etmoqda, ayniqsa u kelasi yil oktabrda rasmiystan tugashidan “bir necha oy oldin” ketishni ko‘rib chiqayotganini tasdiqlaganidan keyin yanada kuchaydi.

Boshqa foiz stavkasini belgilovchi mansabdorlar undan vaziyatni aniqlik kiritishini tobora ko‘proq talab qilmoqda, Yevrozona ichida esa u yanvar oyida ishdan ketadi degan fikr keng tarqalgan. Bu esa lagardening imkon qadar tezroq e’lon qilishi zarurligini, YeI yetakchilariga voris tanlash uchun yetarli vaqt bo‘lishini anglatadi.