Valyuta fondlariga oqim keskin pasayib, 158 milliardga yetdi, AQSh obligatsiyalari qisqa muddatli likvidligi xavf ostidami?
Valyuta fondlariga kirim bu yil keskin pasayib, uchinchi chorakda 158 milliard dollarni tashkil etdi, bu esa treasury obligationlarining daromadliligini oshirdi. Qisqa muddatli volatilite kuchaydi va bozor qisqa muddatli moliyalashtirishning qisqarishidan xavotirada.
Zhihui Moliyaviy Ilova (APP) shuni taʼkidladi: bu yil valyuta bozori fondlariga investorlar oqimi sezilarli darajada sekinlashdi, bu esa AQSH Xazina obligatsiyalari (Treasury bills) daromadliligini oshirdi va bozorni qisqa muddatli moliyalashtirish muammolariga moyil qilish xavfini oshirdi.
TDM Securities ma'lumotlariga ko'ra, joriy yilning dastlabki uch choragida valyuta bozori fondlariga umumiy oqim atigi 158 milliard dollarni tashkil etdi, bu 2025 yilgi to'liq yil uchun 823 milliard dollar va 2024 yil uchun 840 milliard dollardan ancha past.
Tahlilchilarning ta'kidlashicha, valyuta fondlariga oqimning pasayishi Xazina obligatsiyalariga ehtiyojni susaytirdi va so‘nggi savdo kunlarida Xazina obligatsiyalari kechayu-kunduz indeksli svoplarga (OIS) nisbatan daromadini oshirdi. OIS - bu swop bozorida Fedning foiz stavkasini oshirishga oid kutilyotgan harakatlarni aks ettiruvchi asosiy pul bozori mezonidir.
Barclays AQSH foiz stavkalari strategiyasi tahlilchisi Sam Earle shunday deydi: “Agar valyuta fondlari ushbu oqimlarni qabul qilmasa, ular pullarini qayerga yo‘naltirish haqida o‘ylashlariga to‘g‘ri keladi”.
Shunga qaramay, valyuta bozori fondlari hali ham Xazina obligatsiyalarining sof xaridori bo‘lib qolmoqda, faqat talab ancha sekinlashdi. Amerika Qo'shma Shtatlari Investitsiya Kompaniyalari Assotsiatsiyasining so'nggi ma'lumotlariga ko'ra, avgust oyi oxiriga kelib ushbu portfellarning hajmi 2025 yil oxiriga nisbatan taxminan 4 foizga oshgan, holbuki 2025 yil uchun to'liq yil ichida o'sish 18 foizni tashkil etgan.
Investorlar xavotiri belgisi
Talabning sekinlashuvi tendentsiyasi Xazina obligatsiyalarining nisbatan narxlanishida aks eta boshladi, investorlar ularni ushlab turish uchun ko'proq mukofot talab qilmoqda.
Dushanba kuni AQSHning 3 oylik Xazina obligatsiyasi daromadliligi 3 oylik OIS darajasidan deyarli 10 baza punktiga yuqori bo‘ldi, o‘tgan haftada esa bu tafovut 2024 yil sentyabridan beri eng katta ko‘lamga yetgan edi. 6 oylik obligatsiyalar bo‘yicha esa, dushanba kuni tafovut 11,3 baza punktini tashkil etdi, o'tgan haftada esa 12,5 baza punktiga yetib, 2025 yil aprelidan beri eng yuqori ko'rsatkichni qayd etdi.
Ushbu tafovut Xazina obligatsiyasining bozor tomonidan kutilayotgan qisqa muddatli Fed siyosati yo‘nalishiga nisbatan narxlashini o‘lchaydi. Agar Xazina obligatsiyalarining daromadliligi yuqori bo‘lsa, bu investorlarning qisqa muddatli AQSH obligatsiyalarini ushlab turish uchun qo‘shimcha kompensatsiya talab qilayotganini anglatadi — bu aktivlar odatda o‘zining likvidligi va deyarli xavfsiz maqomi tufayli mashhur hisoblanadi.
Vanguard guruhi bosh direktori va soliqqa tortiladigan valyuta bozori mudiri Nafis Smith aytishicha, bu yil AQSH fond bozorining kuchli harakatlari investorlarni naqd pulga yo‘naltirish impulsini zaiflashtirdi va bu valyuta fondlariga kirimlarni sekinlashtirdi. S&P 500 indeksi bu yil 13 foizga oshdi, Nasdaq indeksi esa 18 foizga ko‘tarildi.
Tahlilchilarning aytishicha, valyuta fondlari xaridining sekinlashuvi bilan bir qatorda, Xazina obligatsiyalari daromadliligining o‘sishi, shu bilan birga, to‘rtinchi chorakda davlat qarzlari ko‘payishi hamda Fed tomonidan foiz stavkasini oshirishi kutilayotgani bilan bog‘liq.
Barclays taxminiga ko‘ra, Moliya vazirligi oktyabr oyida 22,5 milliard dollarlik Xazina obligatsiyalarini, noyabrda esa yana 16 milliard dollarlik obligatsiyalarni chiqaradi. Moliya vazirligi qisqa muddatli qimmatli qog'ozlarni katta miqdorda bozorga chiqarishni boshlarkan, daromadlilik oshishi kerak. Uzoq muddatli daromadlar ham o‘sib bormoqda, bu esa AI qurilishi uchun yirik korporativ obligatsiyalar chiqarilishi, AQSH va butun dunyo bo‘ylab defitsitli xarajatlarning ko‘payishi hamda ichki iqtisodiy o‘sish kuchli bo‘lishi bilan bog‘liq.
TDM Securities AQSH foiz stavkalari strategiyasi rahbari Gennadiy Goldberg shunday dedi: “Moliya vazirligi chiqarishlarni egri chiziqning eng qisqa muddatli qismlarida, ya'ni Xazina obligatsiyalariga jamlashga intilmoqda, lekin eng katta talab manbai sekinlashmoqda, bu tashvishli”.
Agar yuqori daromadlilik davom etsa, bu qisqa muddatli moliyalashtirish bozoridagi pul harakatini o‘zgartirishi mumkin. Agar valyuta fondlari mablag‘larni uzluksiz repo bozoridan olib, yuqori daromadlilikka ega Xazina obligatsiyalariga yo‘naltira boshlasalar va shu bilan birga Xazina obligatsiyalari chiqarilishi oshsa, moliyalashtirish shartlari siqilib, repo stavkalari o‘sishi va treyderlarning va bozor ishtirokchilarining moliyaviy xarajatlari oshishi mumkin.
Shunga qaramay, tahlilchilar aytishadiki, ayni paytda bu borada vahima ko‘tarilishiga hali erta. Odatda, valyuta fondlariga oqim to‘rtinchi chorakda tezlashadi, chunki investorlar yil oxiri likvidlik ehtiyoji, soliqlar va portfel muvozanatini qayta tiklashdan oldin naqd pul yig‘adilar.
Foiz stavkalari noaniqligi ustunlik qilmoqda
Hozircha, yuqoriroq Xazina obligatsiyalari daromadliligi bozorning foiz stavkalari trajektoriyasi borasida noaniqligi ortib borayotgani bilan bog‘liq. LSEG hisob-kitoblariga ko‘ra, AQSH foiz stavkalari fyucherslari joriy yil uchun bir marta (25 baza punkt) foiz stavkasining ko‘tarilishini va 2027 yilda yana ikki marta ko‘tarilishini o‘z ichiga oladi.
Odatda, valyuta fondlari boshqaruvchilari foiz stavkalari ko‘tarilishi kutilganda portfel muddatlarini qisqartiradi. Qisqa muddatli qarzlarning muddati tez tugaydi va boshqaruvchilarga Fed foiz stavkalarini oshirganda, yangi vositalarga yuqoriroq daromad olish imkoni beradi.
Vanguard guruhidan Smithning so‘zlariga ko‘ra: “Foiz stavkasi kutilyotgan oshirish atrofidagi bu tebranish, kapitalni saqlashga qaratilgan valyuta fondlari uchun tabiiy ravishda portfel muddatini qisqa saqlash motivatsiyasini yaratadi”.
TDM Securities ma‘lumotlariga ko‘ra, valyuta fondlarining o‘rtacha optsion muddati (WAM) — ya’ni portfeli tarkibidagi qimmatli qog‘ozlarning o‘rtacha muddati — o‘tgan oy may oyidagi 42 kundan 36 kungacha qisqardi. Bu hali ham 2022 yildagi atigi 15 kunlik eng past ko‘rsatkichdan ancha baland.
Hozircha, Xazina obligatsiyalari stavkasining o‘zgarishi asosiy moliyalashtirish bosimi mavjudligini ko‘rsatmayapti.
Tahlilchilar aytishadiki, repo bozori — odatda moliyaviy bosim birinchi bo‘lib namoyon bo‘ladigan joy — hozircha tartibli. Moliya vazirligi mansabdor shaxslari ham bir necha bor ta’kidlashdi: agarda biroz zaiflashgan bo‘lsa-da, barqarorcoin va valyuta fondlarining Xazina obligatsiyalariga talabi hali ham kuchli, biroq hozircha ehtiyotkorlik ustun rol o‘ynayapti.
Vanguard guruhidan Smith shunday deydi: “Biz qisqa muddatli segmentda bozorning odatlanmagan beqarorligini kuzatyapmiz”. “Bu valyuta fondlariga qisqa muddatli portfel tutib, yuqoriroq risk mukofotini talab qilish motivatsiyasini beradi.”
Mas'uliyatni rad etish: Ushbu maqolaning mazmuni faqat muallifning fikrini aks ettiradi va platformani hech qanday sifatda ifodalamaydi. Ushbu maqola investitsiya qarorlarini qabul qilish uchun ma'lumotnoma sifatida xizmat qilish uchun mo'ljallanmagan.
Sizga ham yoqishi mumkin
ROI-Tramp rahbarligidagi Moliya vazirligi uchun auktsionning "dum qismi" eng murakkab joy: McKeever
Maqolada bildirilgan fikrlar faqat muallifga tegishli bo‘lib, muallif Reuters sharhlovchisi Jamie McGeever hisoblanadi. Reuters, Florida, Orlando, 6-oktyabr – AQSh davlat obligatsiyalari auktsionlari odatda zerikarli, oldindan aytib bo‘ladigan va yangilik qiymatiga ega bo‘lmagan oddiy jarayon hisoblanadi. Biroq hozirgi vaziyat odatdagidan farq qiladi va Tramp hukumati endi obligatsiyalarning sust sotilishi sarlavha bo‘lish xavfiga duch kelmoqda. AQSh Moliya vazirligi shu hafta qariyb 120 milliard dollar qiymatida obligatsiya chiqarishni rejalashtirmoqda, bu oxirgi ikki hafta ichida qisqa muddatli g‘aznachilik veksellaridan tashqari birinchi auktsion: seshanba kuni 58 milliard dollar uch yillik obligatsiya, chorshanba kuni 39 milliard dollar o‘n yillik obligatsiya, payshanba kuni esa 22 milliard dollar o‘ttiz yillik obligatsiya bozoriga chiqadi. Bu auktsionlar odatdagidek ahamiyatsiz bo‘lar edi, biroq 22-24-sentabr auktsionlarining sust o‘tganligi sababli tobora ko‘proq e’tiborni jalb qilmoqda — ayniqsa, 23-sentabr kuni bo‘lib o‘tgan besh yillik obligatsiya auktsioni, u o‘tgan yil aprelidan buyon eng katta obligatsiya daromadlarining o‘sishiga sabab bo‘ldi. Shundan so‘ng daromadlar pasaymadi, aksincha ko‘pchilik muddati bo‘yicha so‘nggi o‘n yilliklar ichidagi eng yuqori darajaga ko‘tarildi. Ta’kidlash joizki, AQSh davlat obligatsiyalari auktsionida muvaffaqiyatsizlik ehtimoli deyarli nolga teng. Birlamchi treyderlar ya’ni hozirda Nyu-York Federal Rezervi tomonidan ma’qullangan 26 ta Uol-strit bank va muassasa — bu bozorda market-meyker sifatida ishtirok etadi — doim qatnashadi. Ular aslida sotuv bo‘yicha anderrayting majburiyatini oladi va 30 trillion dollarlik AQSh obligatsiyalari bozorining (jahonda eng likvid bozor) uzluksiz ishlashini ta’minlaydi. Bu, o‘z navbatida, butun jahon moliya tizimi uzluksiz ishlashini kafolatlaydi. Minglab milliard dollarlik global qarz, aktivlar va moliyaviy derivativlar AQSh davlat obligatsiyalarini mezon sifatida oladi. AQSh davlat obligatsiyalari AQSh va butun jahon moliyaviy tizimidagi likvidlik “quvurlarini” moylash uchun garov sifatida ishlatiladi — jumladan, repo bitimlari, banklararo kreditlash va moliyalashtirish uchun. Qisqacha aytganda, AQSh davlat obligatsiyalari global moliya tizimining tayanchi bo‘lib turgan ekan, har doim auktsionda xaridor bo‘ladi. Masala har doimgidek oxir-oqibat bu obligatsiyalar qaysi narxda sotilishi bilan bog‘liq. Hozirda ikkilamchi bozorda qarz olish narxi 2000-yillarning o‘rtasidan buyon eng yuqori daraja, shuning uchun Moliya vazirligi ham birlamchi bozorda yuqori foiz to‘lash ehtimoli katta. Biroq, so‘nggi auktsionlar ko‘rsatganidek, manfiy kutilmagan holatlar ham yuzaga kelishi mumkin. "Bozor hazm qilolmaydigan darajada katta?" 23-sentabr kuni bo‘lib o‘tgan 70 milliard dollarlik besh yillik obligatsiya auktsioni so‘nggi yillarda eng xavotirli auktsion bo‘ldi. Talab “bid-to-cover” ko‘rsatkichi bo‘yicha so‘nggi to‘qqiz yildagi eng past darajani ko‘rsatdi. Moliya vazirligi bu obligatsiyalarni 5,033% daromad bilan sotdi — bu esa auktsion paytidagi bozor daromadidan 3 baza punktiga yuqori. 3 baza punkti ko‘p bo‘lib tuyulmasligi mumkin, lekin besh yillik obligatsiya auktsioni uchun bu juda g‘ayrioddiy. 2022 yil iyunidan buyon eng katta, shunday ataluvchi “tail” bo‘ldi. JP Morgan tahlilchilariga ko‘ra, besh yillik obligatsiya auktsionida oxirgi marta 3 baza punktli “tail” 2011 yilda bo‘lgan — o‘sha paytda AQSh qarz limiti inqirozi yuzaga kelib, avgustda AQShning kredit reytingi pasaytirilgandi. Hozirda esa AQShning og‘ir fiskal istiqbolidagi xavotirlar uzoq muddatli qarz olish xarajatlarini oshirib yubordi. Bozorda Tramp hukumati Moliya vazirligining katta moliyaviy ehtiyojlarini pastroq xarajatli, ya’ni qisqa va o‘rta muddatli qisqa muddatli obligatsiyalarda to‘plashga o‘tadi degan kutilma mavjud. Shuning uchun ikki hafta avvalgi besh yillik obligatsiya auktsioni bunchalik katta xavotir uyg‘otdi. 3 baza punktli “tail” uzoq muddatli obligatsiya auktsionlarida tez-tez uchraydi, biroq daromadlilik egri chizig‘ining “qorni”da joylashgan obligatsiyalarda, ya’ni o‘rta muddatli auktsionlarda bu kamdan-kam holat. Agar Moliya vazirligi bu obligatsiyalarni chiqarishda ko‘proq “prebiya” to‘lashga majbur bo‘lsa, unda, Houston, muammo bor. Auktsion “tail”ining yuqoriligiga turli omillar sabab bo‘lishi mumkin, jumladan, auktsion kuni bozor o‘zgaruvchanligi yoxud vaqt o‘tishi bilan talabni yemiradigan, asosiy muammolar. Ikkalasini farqlash qiyin, chunki ular o‘zaro istisno emas. Yaxshi jihati shundaki, bunday xavotirlar hali daromadlilik egri chizig‘ining qisqa muddatli qismiga tarqalmagan — hech bo‘lmaganda hozircha. 3 yillik va 10 yillik obligatsiyalarning daromadliligi o‘tgan oygi auktsiondan beri taxminan 50 baza punktiga ko‘tarilib, mos ravishda 4,96% va 5,32% atrofida harakat qilmoqda. 30 yillik obligatsiya daromadliligi 35 baza punktiga oshib, 5,65% ga yetdi. Bu daraja kuchli talab jalb qilishga, ishlab chiqarishni muammosiz ta’minlas
Paramount Warner Brothers bilan katta birlashuvini yakunladi, Skydance nomli Hollywood gigantini yaratdi
Birlashtirilgan kompaniyaning jami qarzi taxminan 80 milliard dollarni tashkil qiladi. David Ellison va hamkor bosh direktor Ynon Kreiz 6 milliard dollar xarajatlarni qisqartirish maqsadiga duch kelmoqda. CNN va CBS yangiliklarining yuqori boshqaruv jamoasi o‘z lavozimlarida qoladi. Anzar Mehraj/Harshita Mary Varghese, Reuters 6-oktyabr — Paramount-Skydance (PSKY.O) seshanba kuni Warner Bros Discovery (WBD.O) qimmatbaho 110 milliard dollarlik yirik sotib olishini yakunladi va natijada Skydance nomli Hollywood gigantini yaratdi, buning natijasida bosh direktor David Ellison dunyodagi eng yirik ko‘ngilochar kompaniyalardan biriga rahbarlik qiladi. Ushbu bitim “Mission: Impossible”, “Harry Potter” va DC Studios atrofidagi kinostudiyalarni, shuningdek CBS, CNN, Paramount+ va HBO Max kabi yetakchi televidenie va streaming tarmoqini, film, televidenie va yangiliklarni qamrab oladigan yirik ko‘ngilochar kompaniyaga birlashtirdi. Seshanba kuni birlashtirilgan kompaniya aksiyalari Nasdaq’dan New York Fond Birjasiga ko‘chib, “SKYD” tickerida savdo qilindi. Amerikaning bir nechta shtat ittifoqi hamda Hollywood yozuvchilar gildiyasi bilan erishilgan kelishuv (link) ushbu media sanoati tarixidagi eng yirik konsolidatsion bitimlardan biri uchun asosiy huquqiy to‘siqlarni olib tashladi. Bu voqea paytida Hollywood kabel televiziyasi obunalari tushib ketishiga, streaming auditoriyasi uchun xarajatlarning yuqori bo‘lishiga va kasaba uyushmalari tomonidan ish joylari hamda ijodkorlar huquqlari uchun bosimning kuchayishiga duch kelmoqda. Ellison o‘tgan hafta (link) “Skydance” nomini tanlashda Paramount va Warner Bros kinostudiyalarining mustaqilligini saqlab qolish maqsadini ko‘zlaganini bildirdi, ularni yangi brend ostida birlashtirishni xohlamagan. Shunga qaramasdan, ekspertlar ta’kidlashicha, bu nom Ellisonning nazoratini mustahkamlaydi va Hollywoodning eng muhim brendlari endilikda uning rahbarligida bo‘lishini hamda u o‘z strategiyasi va madaniyatini joriy qilish uchun platformaga ega ekanligini ko‘rsatadi. Atigi 16 yil ichida Skydance mustaqil kinostudiyadan Hollywooddagi eng muhim kuchlardan biriga aylandi. Kompaniya Oracle asoschilari Larry Ellisonning o‘g‘li tomonidan 2010 yilda tashkil etilgan bo‘lib, Paramount’ning “Top Gun: Maverick” filmiga investor va prodyuser sifatida mashhurlikka erishgan. O‘tgan yili Paramount’ bilan birlashgandan (link) so‘ng, Skydance Warner Bros’ga e’tiborini qaratdi, va bu orqali Netflix NFLX.O bilan qizg‘in sotib olish kurashiga kirishdi hamda Comcast CMCSA.O kabi boshqa potentsial sotib oluvchilarni ham jalb etdi. Kengaygan Hollywood strategiyasi Ellison Skydance’ga Mattel kompaniyasining sobiq bosh direktori Ynon Kreizni hamkor bosh direktor etib tayinladi, u kundalik operatsiyalarni boshqaradi va integratsiyani olib boradi, Ellison esa ijodiy yo‘nalish va umumiy strategiyani nazorat qiladi. Ular oldida ikkita yirik kompaniyani birlashtirish va rejalashtirilgan 6 milliard dollar xarajatlarni tejash vazifasi turibdi. Paramount’ ma’lumotiga ko‘ra, bu tejashning katta qismi “inson resurslaridan tashqari xarajatlar” — ya’ni ikki kompaniyaning streaming texnologiyalari va bulutli xizmat provayderlarini birlashtirishdan kelib chiqadi. Shunday katta miqdordagi qisqartirishlar Hollywooddagi turli ish o‘rinlariga ta’sir qilishi kutilmoqda. Birlashtirilgan kompaniya taxminan 80 milliard dollar qarzga ega bo‘lishi kutilmoqda, bu esa Ellison uchun bosim yaratadi: u streaming biznesini rivojlantirish, kabel TV tarmog‘i pul oqimini saqlash va kinoteatr daromadlarini oshirish lozim. CNN prezidenti Mark Thompson va CBS News bosh muharriri Bari Weiss Skydance’de o‘z rahbarlik vazifalarini davom ettiradi (link). (Reuters o‘z xabarlarini bir nechta boshqa tillarga avtomatik tarzda tarjima qiladi. Avtomatik tarjima xatolik yoki muhim kontekst yetishmasligi mumkin, Reuters avtomatik tarjima matnining aniqligiga kafolat bermaydi, bu xizmat o‘quvchilarga qulaylik uchun taqdim etiladi va avtomatik tarjima funksiyasi natijasida yuzaga kelgan har qanday zarar yoki yo‘qotish uchun Reuters javobgar emas.)
Kripto narxlari
Ko'proq
