To‘rtta ijobiy omil bir vaqtda yuzaga chiqdi, xalqaro neft narxi pasaydi

Sentyabr oyining 29-kuni, seshanba kuni, WTI neft fyucherslari kunlik 3%dan ortiq pasayib, yana $90 darajasidan pastga tushdi; Brent fyucherslari ham bir vaqtda pasaydi.

Bu pasayishni to'rt xil deyarli bir vaqtning o'zida yuzaga kelgan ijobiy signal rag'batlantirdi: Qatar Eron-Amerika muzokaralari hali davom etayotganini e’lon qildi, Saudiya Arabistonining asosiy quvur yo'nalishi neft tashishni tikladi, IEA zaxiralarni chiqarishga tayyorligini bildirdi, Tramp ma’muriyati esa Rossiya bilan munosabatlarni yumshatishni ko‘zlagan yangi rejani ishlab chiqayotgani xabar qilindi.

Biroq, fyuchers bozori keskin pasaygan bir paytda, Brent spot narxi hali ham $120 darajasida turibdi va jismoniy yetkazib berishdagi tanglik yumshamagan. WTI naqd va fyuchers narxlari farqi bir oz qisqargan bo‘lsa-da, baribir haddan tashqari darajada. Bu tafovut asosiy tendensiya – ya’ni, jismoniy yetkazib berishdagi tanglik ushbu ijobiy xabarlarga qaramay tubdan o‘zgarmaganini ko‘rsatadi.

To‘rtta asosiy ijobiy signal

Birinchisi, Qatar muzokaralar hali davom etayotganini bildirdi.

Qatar Tashqi ishlar vazirligi vakili Majed al-Ansari seshanba kuni aytishicha, Qatar va boshqa vositachilar Eronga va AQSHga axborot yetkazishda davom etmoqda, bir nechta tomonlar mumkin bo‘lgan yechimlarni muhokama qilmoqda. “Sinxua Agentligi” xabariga ko'ra, Tramp 28-kuni Oq uydagi matbuot anjumanida Eronga va AQSHga bilvosita muzokaralar olib borilayotganini, tomonlar vositachi orqali xabar almashganini tasdiqlagan.

Ikkinchisi, Saudiya sharq-g‘arb quvuri taxminan yarmiga chiqdi.

Ushbu quvur Hormuz bo‘g‘ozini aylanib o‘tadigan muhim alternativ yo‘nalish hisoblanadi. Oldin uchuvchisiz havo apparatlarining hujumi sababli zarar yetgan bo‘lsa, bu safargi qisman tiklanish global yetkazib berishni bevosita yengillashtiradi.

CIBC Private Wealth Group yuqori darajali energetika treyderi Rebecca Babin shunday dedi: “Hormuz bo‘g‘ozidan o‘tuvchi yuk oqimi ko‘paymoqda, Saudiya arabistonining sharq-g‘arb quvuri qayta ishga tushgani bilan bozor biroz yengillashuv olmoqda.”

U shuningdek ta'kidladi: “Asosiy savol shundaki, bu Eron uchun nimani anglatadi? Hormuzdagi imkoniyatlar kamaygan bo‘lsa, Eron muzokara stoliga o‘tishga ko‘proq tayyor bo‘lishi yoki tashabbusni qaytarib olish uchun keskinroq harakat qilishga majbur bo‘lishi mumkin.”

Uchinchisi, IEA “harakatga tayyorligini” bildirdi, AQSH esa SPRdan foydalanmoqchi.

Xalqaro Energetika Agentligi bozorda ko‘proq strategik zaxiralarni chiqarishga tayyor ekanini bildirdi. AQSH Energetika vazirligi esa, strategik neft zaxirasidan (SPR) yana 40 million barrel neft chiqarilishini e’lon qildi.

To‘rtinchisi, Tramp Rossiyaga nisbatan sanksiyalarni yengillashtirishni qo‘llab-quvvatlayotgani bildirildi.

Rossiya dunyodagi yetakchi neft yetkazib beruvchilardan biri. Xabarlarga ko‘ra, Tramp administratsiyasi Rossiya bilan aloqalarni yumshatish uchun yangi reja ishlab chiqmoqda. OAV ma’lumotiga ko‘ra, AQSH maxsus vakili John Coale, Tramp siyosiy mahbuslarni ozod qilish evaziga Rossiyaga nisbatan sanksiyalarni yengillashtiradigan rejani qo‘llab-quvvatlashini aytgan.

Eron tahdidi yo‘qolmagan

Bozordagi ijobiy xabarlarga qaramay, geosiyosiy xavflar hamon mavjud.

Joriy hafta boshida, xabarlarga ko‘ra, Eron Hormuz bo‘g‘ozida ulkan neft tankeriga hujum qilgan, bu esa o‘tgan haftadagi BMT diplomatik muzokaralari natijasiz yakunlangandan so‘ng Eron tranzit kemalariga zarba bera boshlagani belgisi sifatida baholanmoqda.

Eron parlamenti spikeri Bagher Ghalibaf seshanba kuni yana shunday dedi: “AQSH shuni yaxshi bilishi kerakki, biz neft sotolmaydigan hududda hech kim ham neft sota olmaydi.” U yana ta’kidladi: “Agar xavfsizligimiz kafolatlanmasa, hech qaysi infratuzilma ham xavfsiz bo‘lmaydi.”

Eron davlat axborot agentligi Fars News xabar berishicha, o‘sha kuni yana bir dron “noqonuniy” kema tomon zarba bergan, biroq tafsilotlar cheklangan.

Bozor muzokaralar istiqboliga nisbatan bo‘lingan

Goldman Sachs tahlilchisi Rich Privorotsky muzokaralar yuzasidan ehtiyotkor optimistik kayfiyatda.

U shunday dedi: “Bu signallarni o‘qib, tomonlar asta-sekin yaqinlashayotgandek tuyuladi. Axios va CNN xabarlariga ko‘ra, AQSH aniq yadro sohasidagi ustunlik evaziga sanksiyalar va mablag‘larni muzlatish masalasida ochiq turibdi... Tramp esa, Eron oldiga hech qanday shart qo‘ygani yo‘qligini inkor qildi.”

Bu, menimcha, ko‘proq sinov signali bo‘lib, shovqin emas. Vositachilar faol harakatda, Tramp bu haftada yana muzokaralar bo‘lishini kutmoqda. Rag‘batlar ham kelishuvga erishishni ko‘rsatmoqda... ammo noto‘g‘ri baholash xavfi hanuz katta.

Bloomberg tahlilchisi Frank Monkam esa, oktyabr oyidan boshlab, AQSHda oraliq saylovlardan keyin yetkazib berish inqirozi bilan bog‘liq Eron imkoniyati kamayadi va tez orada Eron muzokaralarda ko‘proq bosim ostida qolishini ta’kidladi.