Qarz va inflyatsiya eng katta to‘siq bo‘ldi! Deutsche Bank ogohlantiradi: global bozorlar uchun "siyosiy xavfsizlik tarmog‘i" ishdan chiqmoqda, kelajakda o‘zgaruvchanlik kuchayishi mumkin

Golden Ten Data xabariga ko‘ra, Deutsche Bank Research tomonidan yaqinda chiqarilgan hisobotda, o‘nlab yillar davomida global bozor iqtisodiyotidagi zarbalarga qarshi mo‘ljallangan keng ko‘lamli siyosiy aralashuvlar tugash arafasida ekani qayd etilgan. Doimiy o‘sayotgan suveren qarz, yuqori foiz stavkalari hamda saqlanib kelayotgan inflyasiya tufayli mamlakatlar hukumatlari va markaziy banklarning an’anaviy “xavfsizlik tarmoqlari” zaiflashmoqda.

Deutsche Bank tahlilchisi Henry Allen ta’kidlashicha, oldingi inqirozlar bilan solishtirganda, siyosat ishlab chiquvchilar bugun misli ko‘rilmagan cheklovlar bilan to‘qnash kelishmoqda. U ogohlantirdi: mamlakatlar hukumatlari va markaziy banklar 2008-yilgi global moliyaviy inqiroz hamda pandemiya davrida qo‘llagan aralashuv siyosati vositalari bugun endi davom ettirib bo‘lmaydigan bo‘lishi mumkin.

Henry Allenning qayd etishicha, yuqori asosiy qarzning YaIMga nisbati hamda tobora oshib borayotgan foiz to‘lovlari kelgusida iqtisodiy pasayish davrida siyosat ishlab chiquvchilarning fiskal taqchillikni keskin oshirish yoki keng ko‘lamli miqdoriy yumshatish dasturlarini ishga tushirish imkoniyatini cheklaydi. Sababi, bunday choralar bugun inflyasiyaning yana keskin o‘sishiga olib kelishi mumkin, va inflyasiya yaqinda qisman nazorat ostiga olingan edi. Hukumat balansidagi bosim va qimmat kreditlash fonida, o‘tgan inqirozlarda qo‘llangan davlat siyosiy qo‘llovi anchayin pasaygan.

Henry Allenning ta’kidlashicha, agar daromadliliklar keskin pasaymasa yoki inflyasiya barbod bo‘lmasa, bozorlar yuqoriroq makroiqtisodiy o‘zgaruvchanlikka, yuqoriroq muddat primiiga va hukumat tomonidan tez yordam ko‘rsatishga kamroq tayangan ravishda harakat qilishga tayyor bo‘lishi zarur. So‘nggi 20 yil davomida, nomzod bo‘lgan “pul-kredit siyosati put optsiyoni” xavf aktivlarini qo‘llab-quvvatlab keldi, biroq, oldinda bozorlar bunday siyosiy kafolatlarni kamroq kutishi mumkin. Allen urg‘uladi: bozorlarga odat bo‘lib qolgan “xavfsizlik tarmog‘i” asta-sekin yemirilib bormoqda va global iqtisodiyot tez orada keng ko‘lamli siyosiy aralashuvsiz beqarorlikka qarshi chora ko‘rishga majbur bo‘lishi mumkin.

Henry Allen shunday dedi: “Agar biz o‘tgan 40 yilni tahlil qilsak, so‘nggi 5 ta AQSh iqtisodiy o‘sish bosqichi biznes sikli hisoblari boshlangandan buyon eng uzun davom etgan 7 ta ekspansiyadan o‘rin olgan. Bunga bir nechta sabab bor; ulardan biri iqtisodiyotning qishloq xo‘jaligi asosidagi va iqlimga bog‘liq modeldan uzoqlashgani. Shu bilan birga, ehtiyotkorlik bilan olib borilgan siyosiy aralashuvlar ham muhim rol o‘ynagan, masalan, foiz stavkalarini tushirish orqali iqtisodiy pasayishning tanglikka o‘sishiga yo‘l qo‘ymaslik.”

Henry Allen qo‘shimcha qiladi: “Real siyosiy aralashuvlardan tashqari, bu chora-tadbirlar ishonch effektini shakllantiradi va moliya bozorini kuchaytiradi. Hukumatlar zarurat bo‘lsa harakat qilishga tayyorligi tufayli ijobiy kayfiyat formalanib, bu esa moliyaviy aktivlar qiymatini oshiradi, boylik effekti yuzaga keladi va moliya muhitininig torayishiga yo‘l qo‘ymaydi. Chunki, aynan moliya muhiti torayishi iqtisodiy o‘sishning susayishiga olib kelishi mumkin.”