Kanada Markaziy bankining eng kuchli stagflatsiya ogohlantirishi: tariflar to‘rtinchi chorakda o‘sish tezligini 1% dan pastga tushirishi mumkin, neft narxining yuqoriligi inflyatsiyani kuchaytiradi

Kanada Markaziy banki raisi Macklem dushanba kuni hozirgacha eng aniq stagflatsiya signalini berdi: Amerika Qo‘shma Shtatlari tomonidan kiritilishi mumkin bo‘lgan yangi bojlar Kanada iqtisodiy o‘sishini to‘rtinchi chorakda 1 foizdan pastga tushirib yuborishi ehtimoli bor, yil davomida inflyatsiya esa 3 foiz, ya’ni 2 foizlik maqsaddan yuqorilikda qoladi. Agar neft narxi har barreli uchun 100 dollar atrofida ushlab tursa, narxlar yanada oshishi mumkin.

Macklem ochiqchasiga ta’kidladi: yangi kirilgan bojlarning so‘nggi bosqichi “korxonalarni sarmoya va ishga qabul qilish bo‘yicha qarorlarni yana kechiktirishga majbur qilishi mumkin”, agar yangi bojlar kuchda qolsa, to‘rtinchi chorak iqtisodiy o‘sishi “taxminan ikki baravarga qisqarishi” va 1 foizdan pasayib ketishi mumkin.

Ushbu ogohlantirish Markaziy bankning iqtisodiy istiqbol bo‘yicha bahosida jiddiy pasayishini anglatadi. Kanada iqtisodiyoti ikkinchi chorakda yillik 3,3 foiz o‘sishga erishgan edi, biroq bu impuls asosan korxonalar va aholining so‘nggi 18 oyda yuz bergan savdo ziddiyatlari tufayli amalga oshirilgan bir martalik moslashuvidan kelib chiqqan, yangi bojlar kiritilishi ortidan bu impuls tez susaymoqda.

O‘sishning sekinlashuvi va inflyatsiyaning davom etishi Markaziy bankning siyosiy imkoniyatlarini keskin qisqartirmoqda. Macklem shunday dedi: "Agar inflyatsion bosim nazorat qilinadigan darajada bo‘lsa, biz foiz stavkalarini oshirish orqali iqtisodiy o‘sishni to‘xtatishni istamaymiz. Biroq, agar inflyatsion bosim kutilganidan uzoq davom etsa, biz ham haddan tashqari kech javob berishni xohlamaymiz."

Bojlar ta’siri: o‘sish impulsining tez so‘nishi

Kanada Markaziy banki iyul oyida uchinchi chorak iqtisodiy o‘sishi 1,5 foiz bo‘lishini taxmin qilgan edi, o‘shanda bojlarning so‘nggi bosqichi hali joriy etilmagan edi. Hozirda bojlarning kuchaytirilishi sarmoya va ishga qabul qilish bo‘yicha qarorlarning kechikishi orqali real iqtisodiyotga o‘tmoqda.

Macklem ta’kidlashicha, savdo ziddiyatlari boshlanganidan buyon korxonalar boj xavfini kamaytirish uchun yetkazib berish zanjiri va xarid strategiyalarini moslashtirishgan, biroq bunday moslashuvning samaradorligi tobora qisqarmoqda; yangi bosqichdagi bojlar korxonalar uzoq muddatli kapital sarfini va ishga yollash niyatini to‘g‘ridan-to‘g‘ri zararlamoqda.

Sarmoya va bandlikning kechikishi aholi iste’moliga ham bevosita ta’sir qiladi. Aholi soni o‘sishining sekinlashuvi va aholining qarishi allaqachon mehnat ta’minoti hamda iste’mol talabiga tuzilmaviy bosim qo‘yayotgan edi, bojlarning ta’siri esa bu pasayish bosimini yanada kuchaytirdi.

Macklem, shuningdek, korxonalar faol ravishda sun’iy intellekt texnologiyalari joriy qilayotganini ta’kidladi, biroq ularning ishlab chiqaruvchanlikni oshirish bo‘yicha ta’siri hozircha namoyon bo‘lishi uchun vaqt talab etiladi, yaqin muddatda esa o‘sishning sekinlashuvi xavfini bartaraf eta olmaydi.

Yuqori neft narxlari: inflyatsiya maqsaddan yuqorida davom etmoqda

O‘sish sur’ati pasayayotgan bir paytda, inflyatsion bosim hamon saqlanib qolmoqda. Kanada yillik inflyatsiyasi hozirda 3 foiz bo‘lib, Markaziy bankning 2 foizlik maqsadidan balandroq. Yaqin Sharqdagi tang vaziyat xom neft narxiga bosim o‘tkazdi va benzin hamda dizel yoqilg‘isi yetkazib berish qobiliyatini pasaytirdi, natijada yonilg‘i narxi ko‘tarilmoqda.

Macklem ochiqchasiga aytdi: agar neft narxi har barreli uchun 100 dollar atrofida ushlab tursa, inflyatsiya yanada oshishi mumkin.

Asosiy masala shundaki, neft narxining oshishi kengroq inflyatsion bosimga aylanadimi. Macklemning aytishicha, keng ko‘lamli inflyatsion xavf oshgan bo‘lsa-da, hozircha yonilg‘i narxining ko‘tarilishi boshqa tovarlar yoki xizmatlar sohasiga tarqalganiga dalil yo‘q.