Keyingi trillion dollar, navbatdagi 25 baza punktidan ko‘ra oltin investorlarini hushyorlikka undaydi

Oltin o'tgan hafta yana pasaydi, bozorlar esa Federal zaxira tizimining (FED) ushbu haftadagi foiz stavkasi qarorini kutmoqda.Biroq, baʼzi tahlilchilar fikricha, oltin narxi 4300 dollar darajasini saqlab turishi, foiz stavkalari oshirilishining oltinga bo‘lgan bosimini susaytirayotganidan dalolat beradi.

O‘tgan juma kuni e’lon qilingan kutilganidan yuqori avgust AQSH CPI natijasi, bozor uchun FED ushbu haftada stavka oshiradimi-yo‘qmi, muhim asos bo‘ldi. Ba’zi iqtisodchilar ushbu ma’lumotlarni stavkani oshirishni zamin tayyorlovchi “oxirgi tirnoq” deb ham atashdi.

Northlight Asset Management bosh investitsiya direktori Kris Zaccarelli Kitco News’ga bildirgan fikriga ko‘ra, FED shu haftada stavkani oshiradimi, bu hali aniq emas, lekin markaziy bank foizlarni o‘zgartirmaslikni asoslab bera olish imkoniyatini yo‘qqa chiqarib bormoqda. CME FedWatch vositasiga ko‘ra, bozor hozirgi paytda ushbu hafta stavka oshirilish ehtimolini deyarli 90% deb baholamoqda.

Foiz stavkasi oshirish imkoniyati moliyaviy holat bilan cheklanyapti

AQSH moliyaviy holati oltin bozorida e’tiborni tortayotgan yana bir asosiy mavzuga aylandi. Tahlilchilar qayd etadiki, hukumat qarzining uzluksiz o‘sishi AQSH obligatsiyalari bozoriga bosim qilmoqda, AQSH davlat obligatsiyalari rentabelligi so‘nggi uch yilning eng yuqori darajasiga chiqib, 5% ga tobora yaqinlashmoqda.

AQSH Moliya vazirligi o‘tgan payshanba kuni 5 milliard dollardan ortiq uzoq muddatli AQSH obligatsiyalarini sotib oldi, biroq bu uzoq muddatli rentabelligini kamaytirmadi. 10 yillik AQSH obligatsiyalari rentabelligi o'tgan haftani 4.97% bilan yakunladi, bu so‘nggi uch yil ichida eng yuqorisi, ko‘plab tahlilchilar esa tez orada 5% darajasi ham bosib o‘tiladi deb taxmin qilmoqda.

Bu omadsiz obligatsiyalar qayta sotib olinishi, AQSH suveren qarzi 40 trillion dollardan oshgan bir paytda sodir bo‘ldi. Hozirda hukumat har yili faqat foizlar uchun 1 trillion dollardan ortiq mablag’ sarflamoqda.

Morton Wealth bosh ijrochi direktori Jeff Sarti Kitco News’ga bergan intervyusida, joriy moliyaviy muhitda, FED tajovuzkor stavka oshirishga keng imkoniyatga ega emasligini bildirdi.

“FED qarshi kurashishi mumkin, lekin bizning moliyaviy ahvolimizni inobatga olganda, ular stavkani oshirishda cheklangan, shuning uchun inflyatsiya ehtimol yuqori bo‘lib qoladi”, – dedi Sarti. Uning fikricha, “Yanada muhim omil bu – bizning tobora yomonlashayotgan fiskal holatimiz va obligatsiya bozori bu haqda baland va aniq signal bermoqda”.

AQSH Moliya vazirligi ushbu qayta sotib olishni boshlashidan bir kun oldin, AQSH prezidenti Tramp qo‘shimcha, agar respublikachilar o‘rta muddatli saylovda g‘alaba qozonib, Senatda nazoratni davom ettirsalar, har bir AQSH kattasiga 5000 dollar berilishini va’da bergan edi. Bu va’da AQSH qarzi yana 1 trillion dollardan ortiq oshishini anglatadi.

Shuning uchun, bozorlarning oldida turgan asosiy muammo navbatdagi foiz stavkasining oshirilishimi yo‘qmi – yo‘q, aslida AQSHning kengayayotgan fiskal xarajatlari real istiqbolda foizlarni haqiqatan ham qanchalik oshirish mumkinligiga doir savol bo‘lib turibdi.

Oltinning tayanchi qarz va kapital oqimidir

Zaye Capital Markets bosh investitsiya direktori Naeem Aslamning fikricha, FED ishonchliligi sinov ostida ekan, oltin hali ham kuchli qo‘llovga ega.

O‘tgan oy Vayoming shtatidagi Jekson-Xoul yillik markaziy banklar seminarida, FED raisi Kevin Warsh narxlar barqarorligini saqlash hamda inflyatsiyani markaziy bank maqsadlariga qaytarishga qaratilganligini yana bir bor ta’kidladi.

Aslamning aytishicha: “Asosan, agar FED stavkani oshirsa ham, AQSH obligatsiyalari rentabelligi baribir qoniqarli bo‘lmaydi; agar ular oshirmasa, bu safar savolga FEDning ishonchliligi tushadi”. Uning qarashicha, “Shunday ekan, oltin xarid qilish – bu hozirgi o‘yinning nomi”.

TD Securities tovar strategiyasi direktori Ryan McKay juma kuni hisobotida yozishicha, bu haftada FED yangi pul-kredit siyosati qarorini e’lon qilishidan oldin oltinning qisqa muddatli pasayish xavfi oshgan, lekin pasayish chegarasi cheklangan.

McKay fikricha, kuchli iqtisodiy ma’lumotlar va “hawkish” FED qisqa muddatli tizimli sarmoya fondlari orqali nisbatan yumshoq sotuv bosimini keltirib chiqarishi mumkin, biroq dollar kursi zaiflashuvi mavzusi qayta tiklanishi, markaziy banklarning yuqori oltin xaridi hamda ETF’larning oltin jamg‘arishni qayta boshlashi uzoq muddatli kapital oqimini mustahkam qo‘llab turadi.

“Sariq metallning har qanday qisqa muddatli zaifligi tobora ko‘proq potentsial xarid imkoniyati sifatida ko‘rilishi kerak”, dedi McKay.

Sprott Inc. prezidenti Ryan McIntyre esa FED ushbu hafta foiz oshiradimi yoki yo‘qmi, buni aniq deb bilmaydi. Uning aytishicha, FED ehtimol betaraf pozitsiyani saqlaydi, chunki inflyatsiyaning katta qismi davom etayotgan Eron urushi tufayli energiya narxining o‘sishidan kelib chiqyapti.

Hatto FED oxir-oqibat stavkani oshirgan taqdirda ham, McIntyre fikriga ko‘ra, oltin bozori allaqachon bunday natijaga tayyorlangan. U ta’kidlaydi, agar oltin narxi 4400 dollardan past bo‘lsa, 25 bp stavka oshirish ko‘pchilik tomonidan allaqachon hisobga olingan.

“Ular nima qilmasin, bu katta rasmda ahamiyatsiz bo‘lib qoladi”, dedi McIntyre. “Ular voqeani tezlashtirishi yoki biroz sustlashtirishi mumkin, lekin yakuniy natija o‘zgarmaydi: davlat qarzi xavfi oshishda davom etadi.”

AQSH, Yaponiya va Britaniya markaziy banklari qarorlari ketma-ket chiqadi

FED yig‘ilishi tugagach, Buyuk Britaniya markaziy banki payshanba kuni foiz stavkasi qarorini e’lon qiladi. Bozor ushbu markaziy bank foizini 3.75% darajasida o‘zgarishsiz qoldirishini kutmoqda.

Hafta oxiriga qadar, Yaponiya markaziy banki ham yangi pul-kredit siyosati qarorini e’lon qiladi, bozor ularni 25 bp stavka oshiramiz deb kutmoqda. LPL Financial bosh texnik strategiyasi bo‘yicha mutaxassisi Adam Turnquistning yaqinda bergan hisobotida yozilishicha, Yaponiyada stavkalar oshishi butun dunyo iqtisodiga keng ta’sir qiladi.

Turnquist, shuningdek, investorlarni dollar/yapon iyenasi kursining zaiflashi va kurs 152 darajasidan pastga tushish ehtimoliga e’tibor qaratishga chaqirdi. Kitco global indeksi oltin narxining hozirgi harakatida dollar omili hamda oltin bozori ichki omilining ta’sirini baholaydi.

“Agar qarorli tarzda ushbu tayanch darajadan pastga tushilsa, bu yapon iyenasining tez o‘sishini kuchaytirishi, ko‘proq short pozitsiyalarni yopishga majbur qilishi va yapon iyenasi bo‘yicha arbitraj treydlarida risklarni kuchaytirishi mumkin, bu esa AQSH davlat obligatsiyalari hamda ko‘plab global aktivlarda zanjirli ta’sirlar keltirib chiqaradi”, dedi u.

AQSH davlat qarzi 40 trillion dollardan oshib, yillik foiz to‘lovi 1 trillion dollardan ko‘proq bo‘lgan sharoitda, bozorning e’tibor markazida faqat navbatdagi 25 bp foiz stavkasi emas. Tahlilchilar ta’kidlaydiki, FED inflyatsiyaga qarshi foizni oshirishga harakat qilsa ham, bu imkoniyatlar fiskal ahvolning yomonlashishi bilan cheklanyapti.

Oltin bozori ham narxga, birgina qisqa muddatli foiz oshirishining o‘zidan keladigan xarajat emas, balki yaqin kelajakda AQSH qarzi yana 1 trillion dollarga oshadigan xavflarni va davlat qarzi riskini ham inobatga olmoqda.