AQShda iyul oyida ISM xizmat sohasining PMI ko‘rsatkichi kengayishda davom etdi, talab barqarorligi saqlanmoqda, biroq stagflatsiya xavfi kuchaymoqda

Amerika Qo‘shma Shtatlari xizmat ko‘rsatish sohasi iyul oyida kengayishni davom ettirdi, yangi buyurtmalar o‘sishi tezlashdi va biznes faollik bir necha oydagi eng yuqori darajaga yetdi, bu iste’molchilar talabining barqarorligini ko‘rsatadi. Biroq, xarajatlar bosimi qayta o‘sib bormoqda va korxonalarda ishga qabul qilish istagi susaydi, bu ham AQSH iqtisodiy o‘sish istiqbollari borasida yangi xavotirlarni yuzaga keltirdi.

Amerika Ta’minot Boshqaruvi Assotsiatsiyasi (ISM) chorshanba kuni e’lon qilgan ma’lumotlarga ko‘ra, iyul oyida ISM xizmatlar ko‘rsatish sohasidagi indeksi 54.1 ga yetdi, bu iyun oyiga nisbatan 0.1 punktga yuqori, kutilgan 54.5 dan past. Ushbu indeksning 50 dan yuqori bo‘lishi xizmat sohasining kengayayotganini anglatadi.

Tarkibiy ko‘rsatkichlar shuni ko‘rsatdiki, iyul oyida xizmatlar ko‘rsatish sohasidagi yangi buyurtmalar indeksi 57.2 ga ko‘tarildi va bu bozordagi kutilgan ko‘rsatkich 55.9 dan yuqori, biznes faollik indeksi ham so‘nggi besh oydagi eng yuqori ko‘rsatkichga yetdi, bu esa korxonalar buyurtmalari va talab holatining yaxshilanganini bildiradi.

Biroq, narx bosimi ancha kuchaygan. ISM xizmatlar to‘lovlar narxlari indeksi iyulda keskin 70.3 ga ko‘tarildi, bu kutilgan 65.0 ko‘rsatkichidan ancha yuqori va bu xizmat ko‘rsatuvchi korxonalarning ko‘proq xarajat bosimiga duch kelayotganini bildiradi. Tahlilchilarning fikricha, AQSH va Eron o‘rtasidagi vaqtinchalik kelishuv bekor qilinishidan so‘ng, neft va benzin narxlari o‘sib, korxonalar xarajat yukini yanada oshirdi.

Shu bilan birga, korxonalarda ishga yollash faolligi ham ancha sekinlashdi. ISM ishga yollash indeksi iyulda 47.4 ga tushib, kutilgan 51.2 dan past darajani ko‘rsatdi va yana qisqarish zonasiga kirdi, bu esa 2024 yil mart oyidan beri eng jiddiy ish o‘rni qisqarishini anglatadi.

ISM xizmatlar so‘rovi qo‘mitasi raisi Steve Miller ma’lum qildiki, boj to‘lovlari va Yaqin Sharq mojarolari hanuzkorxonalar fikr-mulohazalarida muhim omil, ammo, ularning tilga olinishi oldingi hisobotlarga nisbatan kamaygan. Bundan tashqari, Jahon chempionati musobaqalari korxonalar tomonidan biznes faollik va yangi buyurtmalar o‘sishini harakatlantiruvchi asosiy omillardan biri deb baholanmoqda.

"Umuman olganda, AQSH xizmatlar ko‘rsatish iqtisodiyoti hanuz kuchli." – dedi Miller.

Sohalar bo‘yicha ko‘radigan bo‘lsak, iyulda jami 13 ta xizmat ko‘rsatish sanoati o‘sdi, jumladan chakana savdo, transport va saqlash hamda qurilish; 4 ta sohada qisqarish qayd etilgan.

S&P Global xizmatlar PMI so‘nggi bir yil ichidagi eng yuqoriga chiqdi

Boshqa bir tadqiqot ham AQSH xizmatlar sektorida iyul oyida yaqqol tiklanish yuz berganini ko‘rsatdi.

S&P Global ma’lumotlariga ko‘ra, AQSH iyul oyidagi xizmatlar PMI yakuniy qiymati 54.6 ga yetdi, bu iyun oyidagi yakuniy ko‘rsatkich – 51.2 va dastlabki hisob – 53.6 dan yuqori bo‘lib, 2025 yil oktyabridan buyon eng yuqori natija sanaladi.

Uning ichida, yangi biznes o‘sishi so‘nggi 19 oy ichidagi eng tez sur’atga yetdi, korxonalar kelgusi 12 oylik biznes faollik bo‘yicha ishonchi o‘tgan yil noyabridan buyon eng yuqori darajaga ko‘tarildi. Shu bilan birga, xususiy sektor bandligi ham aprel oyidan beri birinchi marta qayta o‘sishga chiqdi.

S&P Global bosh iqtisodchisi Chris Williamson aytishicha, iyul oyidagi PMI yakuniy natijalari AQSH iqtisodiyotida uchinchi chorak boshida qandaydir rag‘batlantiruvchi o‘sish belgilari paydo bo‘lganini ko‘rsatmoqda.

Yig‘ma PMI ma’lumotlari shuni bildiradiki, AQSH iqtisodiyoti hozirda yiliga hisoblangan o‘sish sur’ati taxminan 2.3% atrofida bo‘lishi mumkin, bu esa ikkinchi chorakdagi kutilgan 1.5% o‘sish ko‘rsatkichidan yuqori.

Biroq, Williamson ogohlantiradiki, iyul oyidagi ijobiy natijalar, asosan, vaqtinchalik omillar ta’sirida yuzaga kelgan.

U ta’kidlashicha, iste’molchi xizmatlar sohasida talab so‘nggi to‘rt yildagi eng tez sur’atda o‘sgan, bu ko‘proq Jahon chempionati va AQSH Mustaqillik kuni tadbirlari bilan bog‘liq. Shuningdek, iyul boshida geosiyosiy xavfning kamayishi va neft narxlari tushishi ham qisqa muddatli turtki bergan.

Lekin Iyul oyining ikkinchi yarmida Fors ko‘rfazi hududidagi keskinlik avj olgach, geosiyosiy omillar yana iqtisodiy o‘sish uchun to‘siq bo‘lishi, mavjud narx bosimlarini esa yanada oshirishi mumkin.

Iqtisodiyot barqarorligi va inflyatsion bosim bir paytda: Federal zaxira tizimi murakkab vaziyatda

ISM va S&P Global ma’lumotlari shuni ko‘rsatadiki, AQSH xizmatlar sektori hozirda hanuz kengayishni davom ettirmoqda, biroq, ushbu ikki tadqiqot bandlik va narx dinamikasida farqlarga ega.

ISM ma’lumotlariga ko‘ra, ishga yollash jiddiy ravishda yomonlashmoqda, narxlar tez o‘smoqda, yangi buyurtmalar kuchli saqlangan va buning natijasida “stagflyatsiya” xususiyati kuzatilmoqda; S&P Global esa korxonalar faolligi, bandlik va ishonchning yaxshilanganini, biroq xarajatlar oshishining ham tezlashayotganini bildiradi.

Bozor ishtirokchilari bunday tafovut AQSH iqtisodiyoti yuqori foiz stavkalari muhiti sharoitida moslashuv bosqichida ekanini aks ettiradi deb hisoblashmoqda. Bir tomondan, iste’molchi talabi hali baralla kamaymagan va xizmat sektori iqtisodiy o‘sishni qo‘llab-quvvatlamoqda; ikkinchi tomondan, korxonalar xarajat bosimi foyda marjasini cheklab, kelajakdagi ishga yollash rejalariga ta‘sir qilishi mumkin.

AQSH Mehnat Departamenti juma kuni iyul oyidagi noishlab chiqarish bandligi bo‘yicha hisobot e’lon qiladi. Iqtisodchilar prognozi bo‘yicha, iyulda noishlab chiqarish ish o‘rinlari qariyb 80 mingga oshishi kutilmoqda, bu ishlab chiqarish va xizmat sohalarini ham qamrab oladi.

Agar ish bozori yanada sovisa, shu paytda energiya narxlari ortishi sababli inflyatsiya bosimi qayta kuchaysa, Federal zaxira tizimi uchun kelajakdagi siyosat yo‘li yanada murakkab muvozanat muammosiga aylanadi. Bozor ishtirokchilari ish bozoridagi ma’lumotlar yil davomida stavkani pasaytirish kutilmasini qo‘llab-quvvatlaydimi-yo‘qmi, hamda xarajat bosimi inflyatsiyaning kamayishini to‘xtatadimi yo‘qmi, diqqat bilan kuzatadi.