Neft narxi tez orada urushdan oldingi darajaga qaytmaydimi? Ular aksariyat amerikaliklar eshitishni istamaydigan gapni aytishdi

Yaqinda, dunyoning eng yirik ikkineft konlari xizmati kompaniyalari deyarli hech bir amerikalik eshitishni xohlamaydigan gapni aytdi.

SLB o‘tgan juma kuni va Halliburton esa shu haftaning boshida xabar berdi: ular xom neft narxlari uzoq vaqt davomida yuqori darajada bo‘lib qolishini kutishmoqda. Bu xom neft hosilasidan tayyorlanadigan mahsulotlar va boshqa sohalarga bevosita ta’sir ko‘rsatadi, lekin eng ko‘p e’tibor tortadigan soha — bu, albatta, benzin.

Amerika Qo‘shma Shtatlari prezidenti Donald Trump bildirganidek, amerikaliklar benzin narxi “ma’lum bir muddat” davomida yuqoriligicha qolishini kutishlari kerak. AQSH va Eron urushi boshlangach, AQSHda benzinning o‘rtacha narxi bir galon uchun tezda 4 dollardan oshib ketdi va bu narx iste’molchilar va Trump administratsiyasi umid qilganidek tezda pasayib ketmaydi.

Dunyo energetika bozorida eng og‘ir holatlardan biri yuz bermoqda — Hormuz bo‘g‘ozi turli darajalarda yopilgan. Tinchlik davrida, dunyodagi taxminan beshdan bir xom neft va uning mahsulotlari aynan shu bo‘g‘oz orqali tashiladi. Quvurlar va boshqa energetika infratuzilmasiga bo‘lgan hujumlar ham xom neft bozorini qattiq zarba ostida qoldirdi.

Amerikaning 82 milliard dollar qiymatga ega bo‘lgan, 100 dan ortiq mamlakatda faoliyat yurituvchi SLB kompaniyasi, “mojarodan keyingi suyuqtovarlar narxlari mojarodan avvalgi darajasidan yuqorida qolishini prognoz qilamiz”, deb bildirdi. Kompaniya bu infrastrukturaga yetgan zarar, ishlab chiqarishning to‘xtalishi va boshqa omillar sababli qisqa muddatli yetkazib bera olmaslik, shuningdek, geosiyosiy risk premyasi hisoblanishini ta’kidladi.

SLB shuningdek, davlatlar javob chorasini ko‘rib chiqishi, yetkazib berishni diversifikatsiya qilishni birinchi o‘ringa qo‘yishi, geologik qidiruv va ichki resurslarni rivojlantirishga sarmoya kiritishi, mojarodan keyin esa strategik zaxiralarni to‘ldirishini kutmoqda.

Halliburton bosh ijrochi direktori Jeff Miller, kompaniyaning 33 milliard dollarlik bozordagi hisobotini e’lon qilib, oyning seshanba kuni tahlilchilar bilan o‘tkazilgantelefon yig‘ilishida xuddi shunday fikr bildirdi.

Miller shunday dedi: "Mening fikrimcha, Yaqin Sharqdagi vaziyat global energetika sanoatiga jiddiy hamda uzoq muddatli ta’sir ko‘rsatadi." Uning so‘zlariga ko‘ra, energetika xavfsizligi “endi shunchaki suhbat uchun mavzu emas”, kompaniyalar “mahalliy neft va gaz ishlab chiqarishga sarmoya ko‘payishini, shuningdek, o‘z resursi yetarli bo‘lmagan davlatlar o‘t yoki gaz manbalarini jadal diversifikatsiya qilishini” kutmoqda.

Miller aytishicha, neft va gaz ishlab chiqarish hamda zaxiralarni tiklash bu “tez yoki oddiy jarayon bo‘lmaydi”. U aytdi: “umuman olganda, oxirgi 60 kunga nisbatan global neft va gaz bozori asosi ancha taranglashdi.”

SLB yana shuni ham bildirdi: Shimoliy Amerika va Lotin Amerikasidagi qisqa muddatli loyihalarga sarmoya ortadi va bir vaqtning o‘zida uzoq muddatli rivojlantirishlar, ayniqsa, chuqur suv sohasida kuchayadi.

Kompaniya shunday deya davom etdi: “Agar uzoq davom etgan mojarooning natijasida iqtisodiy inqiroz va talabning pasayishi bo‘lmasa, ta’minot tomonidagi bu javoblar 2027 va 2028 yillardagi upstrim bozoridagi keng qamrovli tiklanish bo‘yicha ishonchimizni mustahkamlaydi.”

Halliburton kompaniyasining Miller ham xuddi shunday fikrda bo‘lib, yuqori oqim investitsiyalari va neft konlari xizmati biznesi uchun “ijobiy muhit” yaralganini ta’kidladi. U, Halliburton “bu bozorda jadal o‘sadi”, deb aytdi.

Joriy yil boshlanganidan buyon ikki kompaniyaning aktsiyalari 40 foizdan ko‘proqqa oshgan, shu orada S&P 500 indeksi atigi 4 foizga o‘sgan. O‘tgan hafta Halliburton salkam 7 foizga, SLB esa 5 foizga o‘sdi.