Aevo hammuassisi uzoq maqolada sohani tanqid qildi: Men Crypto’da 8 yil umrni behuda sarfladim

Asl sarlavha: I Wasted 8 Years of My Life in Crypto

Asl muallif: Ken Chan, Aevo hammuassisi

Asl tarjima: Azuma, Odaily

Tahririyatdan: Shu haftaning oxirida, Aevo hammuassisi va bosh texnologiya direktori Ken Chan (@kenchangh) tomonidan yozilgan maqola xorijiy internetda keng tarqaldi. Maqolaning sarlavhasi "Men kripto sanoatida 8 yil umrni behuda sarfladim" (I Wasted 8 Years of My Life in Crypto) edi.

Ken Chan maqolada juda salbiy kayfiyatda bo‘lib, u sanoat idealizmini yo‘qotganini, endi esa insoniyat tarixidagi eng yirik va eng ko‘p ishtirokchiga ega bo‘lgan super kazino bo‘lib qolganini, va o‘zi ham bu kazino uchun hissa qo‘shganidan nafratlanishini bildiradi. Biz Ken Channing fikrlariga to‘liq qo‘shilmasak-da, maqola mashhur bo‘lgach, ko‘plab soha vakillari unga qarshi chiqdi, biroq obyektiv qaraganda, uning bayonotlari hozirgi sanoatda mavjud bo‘lgan e’tiqod inqirozi va qadriyatlar qulashi kabi chuqur muammolarni ochib beradi.

Quyida Ken Channing asl maqolasi, Odaily tomonidan tarjima qilingan.

Boshlang‘ich motivatsiya

Men hali o‘smir bo‘lganimda, siyosiy jihatdan juda faol edim. Meni tobora radikal qilgan barcha kitoblar ichida eng katta ta’sir qilgani Ayn Randning asarlari (masalan, "The Fountainhead", "Atlas Shrugged") bo‘lgan. 2016 yilda men orzuga to‘la libertarian edim va hatto Gary Johnson uchun xayriya qilganman. Ayn Randga bo‘lgan qat’iy e’tiqodimdan tashqari, men kompyuter dasturlashni ham yaxshi ko‘rardim, shuning uchun kriptovalyuta men uchun tabiiy tanlov edi. Cypherpunk ruhiyati meni o‘ziga tortdi. Bitcoin’ning shaxsiy boylik banki sifatidagi g‘oyasi meni hayratga soldi — bir milliard dollarni miyamda saqlab, chegaradan o‘tish imkoniyati men uchun juda kuchli konsepsiya edi.

Biroq, vaqt o‘tishi bilan men kripto sanoatida boshlang‘ich maqsadimni yo‘qotganimni his qildim. To‘liq vaqtimni ushbu soha uchun bag‘ishlaganimdan so‘ng, kriptovalyutaning inqilobiy kuchi haqidagi jozibali chaqiriqlar asta-sekin jim bo‘ldi. Men maqsadli foydalanuvchilar va haqiqiy xizmat ko‘rsatiladigan auditoriyadan ko‘nglim qoldi. Men kriptovalyutaning haqiqiy foydalanuvchilari kimligini butunlay noto‘g‘ri tushunganman va targ‘ibotni haqiqat deb qabul qilganman. Kriptovalyuta o‘zini moliyaviy tizimni markazsizlashtirishni maqsad qilgan deb da’vo qiladi, men bunga to‘liq ishonganman, lekin aslida bu faqat spekulyatsiya va qimor uchun yaratilgan super tizim, real iqtisodiyotning aksidir.

Haqiqat yuk mashinasidek meni urib tushirdi. Men aslida yangi moliyaviy tizim qurmayotgan edim, men kazino qurayotgan edim, o‘zini kazino deb atamaydigan kazino, lekin bu bizning avlodimiz yaratgan eng yirik, 24 soat ishlaydigan, son-sanoqsiz odamlar ishtirok etadigan kazino edi. Ichimning bir qismi umid qiladiki, hech bo‘lmaganda butun 20 yoshimni shu kazino qurilishiga sarflaganimdan faxrlanishim mumkin, lekin boshqa bir qismim esa butun 20 yoshimni butunlay behuda sarflaganimni his qiladi. Men hayotimni shunga sarfladim — lekin hech bo‘lmaganda, bundan ancha pul ishladim.

Ularning nima qilayotganiga qarang, nima deyayotganiga emas

Kriptovalyuta chalkash narsa. Bir tomondan, siz targ‘ibotchilardan eshitasizki, ular butun moliyaviy tizimni zanjirdagi tizimlar bilan to‘liq almashtirmoqchi. Men ham bunday dunyoni tasavvur qila olaman — bank hisobingizda faqat USDC yoki Bitcoin bor, siz dunyoning istalgan nuqtasiga bir necha soniyada bir milliard dollar yubora olasiz. Bu orzu hali ham kuchli, men hanuz bunga ishonaman.

Lekin rag‘batlantirish mexanizmlari haqiqat yo‘nalishini butunlay buzdi. Haqiqatda, barcha bozor ishtirokchilari xursand bo‘lib pulini quyadi, navbatdagi "Layer 1" (Aptos, Sui, Sei, ICP va boshqalar) ni moliyalashtiradi. 2020 yildagi Layer 1 urushining yagona g‘olibi Solana bo‘ldi, bu esa to‘rtinchi o‘ringa (Bitcoin, Ethereum, Solana’dan keyingi ???) bo‘lgan kuchli spekulyativ motivatsiyani keltirib chiqardi va yuzlab milliard dollarlik bozor qiymatini yaratdi.

Lekin bu bizni ideal yangi moliyaviy tizimga yaqinlashtirdimi? VC’lar sizni ishontirish uchun 5000 so‘zli maqola yozishsa ham, javob — yo‘q. Bu umuman yangi tizim yaratmadi, aslida u hamma (oddiy investorlar ham, VC’lar ham) pulini yo‘qotdi va yangi tizimdagi har bir odamni yanada kambag‘al qildi.

Men Layer1’ni tanqid qilayotganim yo‘q. Men shunga o‘xshash cheksiz misollar keltira olaman: spot DEX, perpetual DEX, prognoz bozorlari, Meme platformalari va boshqalar. Bu yo‘nalishlardagi telba raqobat, aslida, yaxshiroq moliyaviy tizim yaratmaydi. VC’larning gapiga zid ravishda, bizga Marsda kazino qurish kerak emas.

Iqtisodiy modelning qimor tusiga kirishi

Agar men kripto sanoatiga kirganimda umuman moliyaviy motivatsiyam bo‘lmagan desam, bu yolg‘on bo‘ladi. Siz, o‘quvchi, men yetarlicha pul topib, endi bu sohani tark etyapman deb o‘ylashingiz mumkin, bu ikkiyuzlamachilik emasmi? Ha, ehtimol men haqiqatan ham ikkiyuzlamachiman, lekin ehtimol men shunchaki bu moliyaviylashtirilgan va qimor tusiga kirgan botqoq uchun hissa qo‘shganimdan nafratlanaman.

"Bir-biridan tez pul ishlash" kabi nol yig‘indi harakatlarni odatiy holga aylantirish — bu uzoq muddatli boylik yaratish yo‘li emas. Ko‘rinishidan shundaydek, lekin aslida unday emas. Sakkiz yillik kripto faoliyatim barbod bo‘lishi natijasida men barqaror biznes modelini ajrata olish qobiliyatimni butunlay yo‘qotdim. Bu yerda, muvaffaqiyatli kompaniya yoki mahsulotga ega bo‘lmasdan ham pul ishlash mumkin. Bu sohada yuqori bozor qiymatiga ega, lekin foydalanuvchisi yo‘q tokenlar juda ko‘p — bu haqiqiy dunyo qonunlariga butunlay zid. Agar siz mijozlarga qiymat yetkazmoqchi bo‘lsangiz, faqat qimor va ko‘ngilocharlik emas (kazino aynan shunday qiladi), bu nol yig‘indi biznes modellari umuman ishlamaydi.

Xulosa

Men ilgari "moliyaviy nihilizm"ni yoqimli va zararsiz tushuncha deb o‘ylardim. Keyingi avlodga doimiy nol yig‘indi o‘yinlarni taqdim etish muammo emas deb o‘ylardim. Men Bitcoin bir kun kelib 1 million dollarga chiqishiga shubha qilmayman, lekin bu sanoat yaratayotgan moliyaviy o‘yinlarga aloqasi yo‘q.

Bu soha tafakkuri juda zaharli, men ishonamanki, bu yosh avlodning ijtimoiy harakatchanligini uzoq muddatga barbod qiladi. Siz buni allaqachon ko‘rayapsiz va biz bu ma’nosiz o‘yinlarga qarshi kurashishga jur’at topishimiz kerak.

CMS Holdings bir mashhur gap aytgan: "Siz pul ishlash uchun keldingizmi? Yoki o‘zingiz haq ekaningizni isbotlash uchunmi?"

Bu safar, men o‘zim haq ekanimni isbotlashni tanladim.