Luke Dashjr qattiq fork da'volarini rad etdi, Bitcoin boshqaruvi bo'yicha bahslar kuchaymoqda

Bitcoin’ning kelajagi ustidagi bahslar yangilik emas, biroq bu hafta muhokama yanada keskinlashdi. Bitcoin’ning uzoq yillik ishlab chiquvchilaridan biri protokolni “saqlab qolish” nimani anglatishini, o‘zgarmaslik va senzura masalalarini muhokama markazida bo‘ldi.

Bu mojaro 25-sentabr kuni The Rage tomonidan chop etilgan maqoladan so‘ng kuchaydi. Maqolada Bitcoin Knots dasturiy ta’minotining ishlab chiquvchisi Luke Dashjr ishonchli multisig qo‘mitasini tashkil etishni va unga blokcheynni orqaga qaytarib o‘zgartirish, tranzaksiyalarni ko‘rib chiqish va noqonuniy kontentni olib tashlash vakolatini beruvchi hard fork’ni ilgari surayotgani aytilgan.

Blockchain hard fork — bu blockchain dasturining avvalgi versiyasidan doimiy ravishda ajralib chiqish bo‘lib, barcha ishtirokchilar yangi protokolga o‘tishini talab qiladi, chunki yangi va eski versiyalar mos kelmaydi.

Maqolada Dashjr go‘yoki ogohlantirgan deb da’vo qilinayotgan sizdirilgan matnli xabarlar keltirilgan: “Yoki Bitcoin o‘ladi, yoki kimlargadir ishonishimizga to‘g‘ri keladi.”

Bu voqea X’da keng tarqaldi, yuz minglab ko‘rishlar yig‘di va uzoq davom etayotgan falsafiy tafovutni kuchaytirdi: Bitcoin neytral hisob-kitob qatlami bo‘lib qolishi kerakmi yoki ishlab chiquvchilar tarmoqdan legitim foydalanishni faol ravishda filtrlashlari kerakmi?

Dashjr bu da’volarni butunlay rad etdi. “Haqiqat shuki, men hard fork yoki shunga o‘xshash hech narsa taklif qilmaganman, va bu yomon niyatli odamlar meni yomonotliq qilish va Bitcoin’ni yana saqlab qolish harakatlarimni zaiflashtirish uchun soxta dalillarga yopishib olishmoqda,” deb yozdi u.

The Rage esa o‘z maqolasida sizdirilgan xabarlarni kim yuborganini aniqlashni talab qiluvchi mem bilan javob berdi.

Dashjr keyingi 24 soat ichida o‘z pozitsiyasini bir necha bor takrorladi. “Yo‘q, hech narsa o‘zgarmadi. Hali ham hech kim hard fork chaqirayotgani yo‘q,” deb yozdi u. Yana bir javobida u ta’kidladi: “Hech qanday hard fork yo‘q.”

Knots va Core o‘rtasidagi tafovut

Bu bahs ortida Dashjr’ning Bitcoin Knots loyihasi va tarmoqning asosiy qismi foydalanadigan Bitcoin Core dasturiy ta’minoti o‘rtasidagi chuqurroq tafovut yotadi.

Knots tranzaksiya siyosatini yanada qat’iy nazorat qiladi, jumladan Ordinals inscriptions va Runes tokens kabi moliyaviy bo‘lmagan ma’lumotlarni bloklaydi. Dashjr va uning tarafdorlari bunday choralar Bitcoin’ning moliyaviy yaxlitligini himoya qilishini va uni tartibga solish xavfidan asrashini ta’kidlaydi. Core ishlab chiquvchilari esa tarixan yumshoqroq yondashuvni tanlab, konsensusni buzmaydigan nostandart ma’lumotlarga ruxsat berib kelgan.

Go‘yoki taklif qilingan hard fork aynan shu ziddiyatning markaziga urildi. Dashjr’ning tanqidchilari uchun bu uning qarashlari Bitcoin’ning o‘zgarmaslik prinsipidan voz kechishni talab qilishidan xavotirlarni tasdiqlagandek tuyuldi. Uning tarafdorlari esa sizdirilgan xabarlarni kuchli spam filtrlari uchun olib borilayotgan harakatlarni to‘xtatishga qaratilgan imkonparastlik deb baholashdi.

Uning tarafdorlaridan biri Taproot Wizards, ya’ni Bitcoin Ordinals loyihasi asoschisi Udi Wertheimer bo‘ldi, bu loyiha ko‘pchilik fikricha Dashjr qarshi bo‘lgan hamma narsani o‘zida mujassam etgan.

“Men Luke’ning muxlisi emasman, lekin bu qora piar va soxta yangilik. U bunday taklif bermagan,” deb yozdi Wertheimer X’da, go‘yoki hard fork rejasiga ishora qilib.

“Men (albatta) Luke tomonida emasman, lekin... bu shunchaki sifatsiz, sust targ‘ibot maqolasi,” deb yozdi u.

Wertheimer xulosa qildiki, Dasjhr’ning sizdirilgan xabarlari aslida Knots node’lariga “spam”ni yuklab olmaslik uchun zero-knowledge proofs’dan foydalanish haqidagi taxminiy muhokama edi.

“Bu, har doimgidek, hech narsaga arzimaydi,” deya xulosa qildi u. “Menga ko‘ra, bu taklif hech qachon amalga oshirilmaydi, va hatto amalga oshirilsa ham, tarmoqni senzura qilmaydi, tarmoqni bo‘lib yubormaydi va core bilan to‘liq mos bo‘lib qoladi.”

Shuni ta’kidlash joizki, so‘nggi 24 soat ichida BTC$109,461.99 2.2% ga pasayib, taxminan $109,000 atrofida savdo qilmoqda, bu esa so‘nggi haftada 5.5% dan ko‘proq tushishni anglatadi.

Dashjr’ning go‘yoki rejalari atrofidagi mojaro bilan bu pasayish o‘rtasida bevosita bog‘liqlik yo‘q, biroq vaqt jihatidan bu holat foydali emas. Kripto bozorlarida noaniqlik o‘ziyoq pasayish bosimini kuchaytiradi va protokol o‘zgarishi haqidagi mish-mishlar aynan shunday vaziyatni kuchaytiradi.