Najniższy poziom od prawie czterdziestu lat do najsilniejszego w maju: USA i Japonia potwierdzają wspólną interwencję, jak długo potrwa „gwałtowny odwrót” jena?

Według aplikacji informacyjnej Finanse Inteligentne, po tym jak kurs jena względem dolara amerykańskiego spadł do najniższego poziomu od prawie czterdziestu lat, Stany Zjednoczone i Japonia w zeszły piątek wspólnie interweniowały na rynku walutowym poprzez „koordynowany zakup jena”. Ten rzadki wspólny ruch, wraz z nieukrywanym twardym stanowiskiem dwóch ministrów finansów, którzy zadeklarowali, że „będą kontynuować interwencje”, przekształca reguły gry na rynku walutowym. Jen gwałtownie odbił się z wieloletnich minimów, ogromne spekulacyjne pozycje krótkie są teraz zagrożone masowym zamknięciem, lecz strategowie pozostają głęboko podzieleni co do długoterminowej skuteczności tej interwencji.

Ministerstwo Finansów Japonii potwierdziło w poniedziałek, że w zeszły piątek dokonało skoordynowanego zakupu jena wspólnie z Departamentem Skarbu USA, co jest niezwykłym krokiem dwóch sojuszników mającym powstrzymać gwałtowne wahania kursu jena. Przedtem kurs jena względem dolara amerykańskiego w czwartek osiągnął poziom 163,73, co jest najsłabszym wynikiem od około czterdziestu lat. Informacja o interwencji, połączona z wypowiedziami urzędników, sprawiła że jen w piątek umocnił się gwałtownie do poziomu 157,57, a w poniedziałek wzrósł dalej do 155,23, osiągając najwyższy poziom od początku maja i przebijając kluczowy techniczny próg 200-dniowej średniej ruchomej (około 158).

Strona japońska jednoznacznie stwierdziła, że „w przyszłości będzie bez wahania podejmować kolejne skoordynowane interwencje”, i pozostaje w ścisłym kontakcie z Departamentem Skarbu USA. Ministerstwo Finansów Japonii podkreśliło, że obecna interwencja opiera się na „Wspólnym Oświadczeniu Ministrów Finansów USA i Japonii” opublikowanym we wrześniu 2025 roku, mając na celu przeciwdziałanie „nadmiernej zmienności i chaotycznym ruchom” jena w ostatnim czasie. Dodatkowo, Ministerstwo ogłosiło plan wykorzystania „facilitu repo dla zagranicznych i międzynarodowych władz monetarnych” oferowanego przez Fed, aby tymczasowo wymienić amerykańskie obligacje skarbowe na krótkoterminowe dolary, wzmacniając zasoby interwencyjne.

Kontrowersje wokół “sygnału przyjaźni”: zakup jena za euro

Wyraźne wsparcie ze strony USA sprawiło, że obecna interwencja ma znacznie większe znaczenie niż jednostronne działania Japonii. Amerykański sekretarz skarbu, Scott Besant, w oświadczeniu potwierdził udział USA w tej koordynowanej akcji, aby przeciwdziałać chaotycznym wahaniom jena, podkreślając, iż „bez wahania będzie uczestniczył w kolejnych wspólnych interwencjach”. Besant mocno poparł kierunek polityki makroekonomicznej Japonii, mówiąc, że „USA zdecydowanie wspierają zdecydowane działania rynkowe i walutowe Japonii mające na celu skorygowanie poważnego niedowartościowania jena”.

Prezydent USA Donald Trump określił tę interwencję jako polityczny gest; na pokładzie “Air Force One” powiedział dziennikarzom, że udział USA jest wyrazem wsparcia dla Japonii, a także wynika z troski o globalną stabilność gospodarczą, „to bardziej sygnał przyjaźni”.

Niemniej jednak, szybko pojawiły się głosy sceptycyzmu. Media doniosły, że USA w obecnej operacji nabyły jena sprzedając euro, a nie dolary, co jest znaczącą zmianą w stosunku do tradycyjnego finansowania interwencji z użyciem aktywów dolarowych i zaskoczyło rynek.

Starszy pracownik Peterson Institute for International Economics, Robin Brooks, ostro wskazał, że jeśli USA kupują jena za euro, inwestorzy uznają, że urzędnicy USA próbują uniknąć, by Japonia finansowała interwencję sprzedażą amerykańskich obligacji skarbowych, co jest de facto zakłóceniem. Brooks uważa: „Ta metoda działania osłabia faktyczną skuteczność udziału USA w interwencji, bo nieuchronnie budzi spekulacje, dlaczego USA nie kupują jena bezpośrednio za dolary”. Według niego, takie ustalenia mogą w rezultacie osłabić, a nie wzmocnić, zaufanie rynku do jena.

Rekordowe pozycje krótkie: ryzyko squeeze gwałtownie rośnie

Tuż przed interwencją, na rynku zgromadzone pozycje krótkie na jenie osiągnęły skrajnie wysoki poziom. Według danych Commodity Futures Trading Commission z 28 lipca, firmy zarządzające aktywami i fundusze lewarowane miały największą od 2024 roku liczbę netto krótkich pozycji na jenie, a poziom pesymizmu funduszy hedge był blisko najwyższego od 2007 roku. Oznacza to, że znaczne środki spekulacyjne postawiły na dalszy spadek jena.

Wspólny zdecydowany ruch USA i Japonii natychmiast wywołał ryzyko likwidacji tych pozycji. Masayuki Nakajima, starszy strateg walutowy w Mizuho Bank w Londynie, wskazał, że jeśli najnowsze informacje od władz USA i Japonii spowodują zamykanie tych pozycji krótkich, kurs dolara względem jena może spaść w okolice 155; a jeśli pozycje spekulacyjne zmienią się na net long, jen nawet ma szanse podejść do 150.

Zmiana systemowa czy chwilowy efekt?

Niemniej jednak, analitycy rynku są mocno podzieleni co do strategicznej wagi tej wspólnej interwencji.

Zwolenicy wzrostów uważają, że to zmiana „reguł gry”. Junpei Tanaka, wicedyrektor zespołu FX spot w Mizuho Bank, stwierdził, że wspólna interwencja pokazuje gotowość do powstrzymania deprecjacji jena za wszelką cenę i oznacza, że rynek walutowy wkroczył w nową erę, w której wzrost kursu dolara względem jena będzie ograniczony.

Masahiro Yamaguchi, dyrektor ds. badań inwestycyjnych w Sumitomo Mitsui Trust Bank, podkreślił, że spadek kursu dolara względem jena poniżej 200-dniowej średniej oznacza, że większość inwestorów wymazuje zyski i notuje straty; a gdy USA wchodzą bezpośrednio do gry, dla spekulantów jest to ogromna zmiana — obstawianie dalszego osłabienia jena staje się trudnym zadaniem, gdyż traderzy bardziej obawiają się, że każde odbicie kursu wywoła kolejną interwencję.

Główny strateg Daiwa Securities, Yugo Tsuboi, wskazał kluczową zmianę: w jednostronnych działaniach Japonii ograniczały ją wielkość specjalnych rezerw walutowych i zgoda na sprzedaż obligacji USA; po wejściu USA do gry dostępny kapitał i elastyczność interwencji uległy jakościowej zmianie, a rynek nie zna już górnego limitu dostępnej „amunicji”, co samo w sobie tłumi krótkie pozycje.

Tony Sycamore, analityk IG Australia, zaznaczył, że wspólna interwencja historycznie była zarezerwowana na okresy kryzysowe, więc obecna współpraca USA i Japonii jest zaskakująca i pokazuje silniejsze niż oczekiwano zobowiązanie do powstrzymania nadmiernego osłabienia jena; Chanu Chanana, główny strateg inwestycyjny Saxo Markets, zwrócił uwagę, że historia pokazuje: rządy zwykle dokonują „seryjnych interwencji”, a nie pojedynczych akcji, zwłaszcza gdy rynek szybko niweluje początkowy efekt; wsparcie USA sprawia, że interwencja przechodzi od jednostronnych wysiłków Japonii do skoordynowanego sygnału politycznego, przeciwstawianie się takiej wspólnej determinacji jest o wiele trudniejsze.

Sceptycy z kolei twierdzą, że skutki interwencji są tymczasowe i nie odwrócą trendu. Gareth Berry, strateg Macquarie Group, ostudził entuzjazm zwolenników wzrostów: „Ministerstwo Finansów Japonii ma obecnie ograniczone okno możliwości, by dokonać widocznych zmian na wykresach i przebić wsparcia. Nie mają nieograniczonej amunicji i Departament Skarbu USA także nie. Muszą szybko zmienić nastawienie rynku do tej utrwalonej czteroletniej fali wzrostowej, jeśli nie, rynek potraktuje to jako jeszcze lepszą okazję do wejścia w długie pozycje, trend zostanie przywrócony i szansa będzie stracona.” Według niego, aby interwencja była skuteczna, na wykresach muszą zostać trwałe „ślady destrukcji” — choć 200-dniowa średnia ruchoma już się poddała, konieczne jest zniszczenie kilku kolejnych kluczowych wsparć, a jeśli nie uda się przebić nawet poziomu 155, będzie to oznaczało brak determinacji władz, a rynek wykorzysta ich wahanie do kontrataków.

Gerald Gan, dyrektor inwestycyjny Reed Capital, powiedział dosadnie: wspólna interwencja nie będzie miała istotnego wpływu na siłę jena. „Interwencje walutowe są skuteczne tylko w krótkim okresie, efektywność kolejnych interwencji będzie coraz mniejsza. O tym, czy jen znacząco i trwale się umocni, wciąż decydują działania Banku Japonii.”

Jacek Wu, menedżer portfela obligacji w Fullerton Investment, dodał, że słabość jena zasadniczo odzwierciedla ciągłe obawy rynku o politykę monetarną i fiskalną Japonii — „O ile te fundamentalne problemy nie zostaną rozwiązane, sama interwencja raczej nie przyniesie trwałego odwrócenia trendu.”

Założyciel Pelham Smithers Associates ostrzega przed powtórką „czarnej środy” w Wielkiej Brytanii w 1992 roku. Wtedy rząd brytyjski przegrał walkę o kurs funta na rynku walutowym, co wywołało jednostronne zakłady makrofunduszy i załamanie funta. Jego zdaniem, jeśli obecna interwencja rządu zostanie uznana za porażkę, może to wywołać prawdziwy run na jena i pogorszyć perspektywy inflacyjne Japonii.

Przyszłość: Zwiększona dwukierunkowa zmienność, fundamenty nadal kluczowe

Choć wspólna interwencja tymczasowo obniżyła kurs dolara względem jena, większość analityków zgadza się, że trwałe odwrócenie słabości jena musi być poparte fundamentami — czy to poprzez dalsze zacieśnianie polityki monetarnej przez Bank Japonii, spadek rentowności w USA, czy poprawę wiary rynku w stabilność finansów Japonii.

Bun Nakamura, analityk rynku walutowego w Gaitame.com Research Institute, prognozuje, że po wygaśnięciu efektu interwencji kurs dolara względem jena może wzrosnąć z powrotem w okolice 159, choć nie wróci raczej do poprzednich ekstremalnych poziomów; do końca roku jen może wzrosnąć do poziomu 150.

„To nie oznacza, że weszliśmy w długoterminową hossę jena”, mówi Chanana z Saxo Markets. „Wspólna interwencja rzeczywiście zmieniła krótkoterminowy stosunek ryzyka do zysku przy sprzedaży jena. Ale żeby jen naprawdę się umocnił, konieczne jest poparcie fundamentami, a to zależy przede wszystkim od dalszego zacieśniania polityki przez Bank Japonii, spadku długoterminowych stóp procentowych w USA, lub poprawy rynku co do perspektyw fiskalnych Japonii.”